Grýzııa men Ázerbaıjannan ákelingen kólikter resimdele me?

Ýaqytsha ákelingen kólik qu­ral­da­ryn satyp alýǵa jáne Qazaq­stan aýmaǵynda paıdalanýǵa tek kedendik tazartýdan soń jáne tıesili kedendik alymdar men salyqtardy tólegen soń ǵana ruqsat beriledi.

Shetel azamattary óz kólik qural­da­ryn ákelgennen soń Qazaqstannyń aýmaǵynan biraz ýaqyttan keıin ke­tip qalatyny baıqalýda. Olar ne­gi­zinen Grýzııa men Ázerbaıjan azamattary. Osy áreketter negizinde oıǵa keletini bul kólik quraldary qandaı da bir kedendik bajdar men salyq­tardy tóleýsiz Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń aýmaǵynda tirkeýge qoıylyp jáne Qazaqstan azamatyna tapsyrý maqsatynda EAEO aýmaǵyna ákelinedi. Jalpy, 2020 jyl­dan bas­tap qazirgi ýaqytqa deıin Q­a­zaq­stan aýmaǵyna Grýzııa men Ázer­­baıjannan 4 157 avtokólik qu­ra­­­lyn alyp kelgen, onyń ishinde 2 130 avtokólik boıynsha Qazaqstan aýma­ǵynda ýaqytsha júrýdiń merzimi ótip ketken eken.

Mańǵystaý jáne Túrkistan oblys­­tary boıynsha memlekettik ki­rister de­par­tamentterimen tıe­si­li kedendik alym­­dardy jáne sa­lyq­tardy tóle­mes­­ten Qazaqstan aýmaǵynda tir­kel­­­gen avtokólik qu­raldaryna baı­­la­nysty jeke tul­ǵa­larǵa 230 ha­­bar­lama tabystaldy. Atalǵan aý­maq­tyq memlekettik kirister departamentterimen 2021 jyldyń 30 qyrkúıeginen keıin shyǵarylǵan 300 avtokólik ıelerine 6,6 mln teńge mólsherinde ákimshilik aıyppuldar salynyp, óndirilgen.

Eskeretin jaıt, Eýrazııalyq eko­­nomıkalyq odaqtyń (EAEO) ke­den aýmaǵyna úshinshi elderden ýa­qyt­­sha ákelingen kólik quraldary óz már­tebesi boıynsha sheteldik ta­ýar­lar bolyp sanalady (ıaǵnı EAEO taýarlary bolyp sanalmaıdy) jáne kedendik baqylaýda bolady. Jeke paıdalanýǵa arnalǵan kólik quraldaryn Odaqqa múshe bolyp tabylmaıtyn memlekette tirkelgen sheteldik jeke tulǵalardyń Odaqtyń kedendik aýmaǵyna ýaqytsha 1 jyldan aspaıtyn merzimge ákelýine ruqsat etiledi. Bul rette ýaqytsha ákelingen kólik quralyn deklaranttyń ózi ǵana basqarýǵa quqyly jáne ony bireýge tapsyrýǵa nemese senimhat arqyly satýǵa tyıym salynady.

Ýaqytsha ákelý merzimi aıaqtal­ǵan­nan keıin avtokólik qural­dary EAEO aýmaǵynan shyǵyp ketýi qajet, al shyǵyp ketpegen jaǵ­daıda EAEO qoldanystaǵy zań­na­masyna sáıkes tıisti sharalar qol­danylady. Sheteldik kólik qu­ral­darynyń shyǵarylýy Eýra­zııa­­lyq ekonomıkalyq odaqtyń aýma­ǵynan tys júzege asyrylýy qa­jet sheteldik kólik quraldaryn shy­ǵa­rý týraly mindetteme EAEO elde­riniń aýmaǵynyń barlyǵyna qoldanylady. Sheteldik azamattar kólik quraldaryn shyǵarýǵa óziniń múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıda ta­sy­maldaýshynyń kómegimen shy­ǵa­rýyna bolady. Sonymen qatar sheteldik azamattar kólik quraldaryn shyǵarýǵa jáne turatyn memleketine qaıtý úshin memlekettik shekaradan ótýine bolady.

Osyǵan deıin, koronavırýs ın­fek­sııasynyń (COVID-2019) aldyn alýǵa jáne taralýyna jol ber­meýge baǵyttalǵan sharalardy qabyldaýǵa baılanysty qalyptasqan jaǵdaıda ýaqytsha ákelý merzimin 2021 jyl­dyń 30 qyrkúıegine deıin (keden organynyń ruqsatynsyz jáne ke­den­dik deklarasııasyz) uzartý týraly sheshim qabyldanǵan bolatyn. Ýaqytsha ákelý merzimi aıaqtalǵannan keıin atalǵan kólik quraldarynyń buzýshylyqtaryn anyqtaý máselesi boıynsha jumystar Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Ishki ister mınıs­trliginiń Ákimshilik polısııa komı­te­tiniń qyzmetkerlerimen birlesip júr­giziletin bolady (atalǵan kó­lik quraldaryna ýaqytsha ákelý merzimin buzǵany úshin 15 aılyq kór­set­kish kóleminde ákimshilik aıyp­­pul qarastyrylǵan, sonymen qatar tolyq kedendik tazartýdan ótip, ke­dendik bajdar men salyq­tar­dy tó­leı­tinin eskertedi).

Sonymen qatar, kedendik tazartý kezinde 2017 jylǵy 20 jeltoqsandaǵy №107 Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Keńesiniń sheshimin (budan ári – EAEO) «Kedendik bajdardyń, salyqtardyń biryńǵaı stavkalary, sondaı-aq olarǵa qatysty jıyn­tyq kedendik tólem túrinde óndi­ri­lip alynatyn kedendik bajdardy, salyqtardy tóleýge jatatyn jeke paıdalanýǵa arnalǵan taýarlardyń sanattary», ıaǵnı EAEO SEQ TN 8703 taýar pozısııasynda synyptalatyn, negizinen adamdardy tasy­mal­daýǵa arnalǵan jeńil avtomobılder medısınalyq maqsattarǵa arnal­ǵan arnaıy avtomobılderdi qos­paǵanda) jáne ózge de motorly kó­lik quraldaryn (osy kesteniń 1 jáne 4-tarmaqtarynda kórsetilgen kólik quraldaryn qospaǵanda) qoldanýǵa bolatynyn eskertedi.