Ǵalymdar XX ǵasyrdy adamzat tarıhyndaǵy qasiretke toly qanquıly ǵasyr dep aıtady. Shynynda, solaı dese bolady. О́ıtkeni mıllıondaǵan adamdardyń ómirin jalmaǵan eki iri jahandyq soǵys ta, sondaı-aq tirshilik ıelerin jappaı qyryp-joıatyn atom, sýtegi, bakterııalyq, neıtrondyq bomba jasaý da osy júz jyldyq aıasynda boldy.
1917 jyly Qazan tóńkerisinen keıin bılik basyna kelgen Keńes ókimetiniń qazaqqa jasaǵan qııanatyn aıtýǵa aýyz barmaıdy. 1921-1923 jyldardaǵy asharshylyq halqymyzdy bir turalatsa, 1928 jyly ujymdastyrý júrgizemiz dep el ishindegi baılardyń mal-múlkin tárkilep, olardyń ózin túrmege qamap, otbasylaryn qańǵyrtyp jiberdi. Odan soń 1931-1933 jyldardaǵy solaqaı basshylardyń qoldan jasaǵan reformasynan halqymyz asharshylyqqa qaıta urynyp, qynadaı qyryldy. Endi osy zulmattan eptep es jınaǵanda, 1937-1938 jyldary kózi ashyq zııalylardy qýǵyn-súrginge salyp, solardyń kóbisin atý jazasyna kesip, odan aman qalǵandaryn uzaq jylǵa túrmege japty. Shyndyǵyn aıtsaq, osy zobalańnan árbir qazaq shet qalǵan joq. Sonyń mysaly retinde, aıaýly ájeme qatysty bir oqıǵany aıtsam deımin.
Ájemniń aıtýynsha, ákesi Asan − myńǵyrǵan myńdy aıdamasa da, orta dáýleti bar adam bolypty. Alaıda 1928 jyly baılardy qýdalaý bastalǵanda aýyldaǵy sholaq belsendiler aldymen sol kisini kórsetip, barlyq mal-múlkin tárkilep, túrmege japqan. Aqyry, ol kisi túrmede aýyryp, qaıtys bolǵan. Otbasyn jer aýdaryp, ájem anasy ekeýi zaman tynyshtalǵasyn elge oralǵan.
Ol kisi betiń bar, júziń bar demeıtin, tike aıtatyn adam edi. Osy minezin biletinder odan yǵyp júretin. О́ıtkeni ákesi er balasy bolmaǵasyn, jalǵyz qyzyn on úsh jasqa deıin erkekshora etip ósirgen. On úsh jasqa deıin atqa minip, er balalarmen birge júripti. Ákesi men onyń baýyrlary tartqan azapty kózimen kórgesin be, ájem Keńes ókimetine janymen qarsy bolyp, únemi kemsitip sóıleıtin. Keıde «Qul-qutan basqarǵan ókimet qaıdan ońady» dep, áldebireýlerdiń atyn aıtyp, jaqtyrmaı otyratyn. Tipti ájem úkimettiń sol kezde kárilikke dep beriletin on eki som zeınetaqysynan bas tartyp: «talaı adamnyń qanyn moınyna júktegen ókimet meni jarylqamaı-aq qoısyn» deıtin. Keıbireýler onyń osy qylyǵyn «aljyǵanǵa» sanady. Alaıda ájem aqyrǵy demi úzilgenshe óz ustanymynan taıǵan emes. Endi muny ol kisiniń jan-tánimen jek kórgen Keńes ókimetine qarsylyǵy dep aıtýǵa bolady.