Sáýirdiń 28-i kúni Qazaqstanda atys-shabys janryndaǵy «Patrıottar ýaqyty» fılminiń tusaýkeseri ótedi. Bul tolyq kólemde túsirilgen batyl, tyń oıly áskerı blokbaster aldaǵy ýaqytta iri kıno alańdaryna shyǵarylyp, kórsetilmek. Egemen.kz tilshisi fılm avtorlaryna birneshe suraq qoıǵan edi.
«Patrıottar ýaqyty» fılmin túsirýge ne túrtki boldy?
– Elimizdiń Qarýly Kúshteri týraly zamanaýı kórkem fılm túsirý ıdeıasy maǵan sonaý 2018-jyldyń aıaǵy – 2019-jyldyń basynda kelgen edi. Osy kezge qaraı atalǵan júıede sheshimin kútken, keminde, eki másele bary aıqyn kórindi. Birinshisi – kóptegen qoǵam músheleri, tipti, memlekettik qurylymdaǵylar da beıbit baǵyttaǵy Qazaqstanǵa eshkim de, eshteńe de qaýip tóndirmeıdi degen pikirde boldy. Syrt basqynshylyqty toıtarýǵa qoıylǵan armııa jaqyn-jýyq arada eshkimmen uryspaıdy, ondaı jaǵdaı týyndamaıdy, endeshe, ony nyǵaıtyp, jańartýǵa aqsha shashýdyń túkke keregi joq degen oı aıtyldy, – dep túsindiredi fılm ıdeıasynyń avtory Nurlan Ermekbaev.
Ekinshi másele qarýly Kúshterge qabiletti, oıly, paıym-parasatty, júıkesi myqty júrekti de bilekti jas jigitterdi tartý qajettigimen baılanysty edi. Atap aıtqanda, jedel áskerı qyzmetke de, kelisimshart boıynsha qyzmetke de, bolashaq ofıserler qataryna da sondaı azamattardyń kelgeni ıgi.
О́ıtkeni qazirgi armııanyń kóptegen kemshilikteri adamı faktordan kelip shyǵady. Bunda kóp nárse adamı resýrstardyń sapasyna baılanysty. Bul máseleni sheshý úshin, áskerı qyzmettiń tartymdylyǵyn arttyryp, jaǵymdy jaqtaryn kóbeıtý qajet. Materıaldyq máselelerdiń deni el basshylyǵynyń kómegimen sheshilip jatqany, árıne, quba-qup. Biraq áskerı qyzmettiń bedelin de kóterý ábden qajet.
- Fılmniń negizgi maqsattary da osydan kelip shyǵady. Birinshiden, beıbit zamanǵa qaramastan, toqmeıilsip, jaıbaraqattyqqa salynýǵa bolmaıtynyn, óıtkeni, tutqıyldan túrli qaýip tónýi yqtımal ekenin kórsetý. Mysaly, sondaı qaýipterdiń keıbirin biz kartınamyzda kórsettik te. Bundaı jaǵdaı týyndamaıtynyna kim kepil bola alady? Ekinshiden, Qazaqstan áskerıleriniń arasynda óz isi men Otanyna shyn berilgen, alýan baǵyttaǵy bilimdi de bilikti mamandardyń kóp ekenin kórsetý. Sondyqtan men fılmde – áskerı barlaýdan bastap, áýe shabýylyna qarsy qorǵanys mamandaryna, jaýyngerlik júzgishterge, arnaıy operasııalar kúshterimen, tipti, qoldanbaly qoıan-qoltyq urystyń tásilderine deıin, – Qarýly Kúshterdiń kópqyrly kelbeti men tehnıkalyq deńgeıin kórsetýdi usyndym, - dep sózin sabaqtaı tústi N. Ermekbaev.
Biz á degennen álemdik blokbasterler deńgeıindegi sapaly fılm túsirý mindetin qoıdyq aldymyzǵa. Sol úshin ár túrli qyzmetterde istegen ardagerlerdi keńesshilikke tarttyq. Kartınada, sondaı-aq, áskerı qurylymnyń ulttyq qaýipsizdik organdarymen jáne basqa da qurylymdarmen ózara árekettestigi kórsetildi, dep oı bólisedi ıdeıa avtory.
Qoıýshy-rejısser – akterlarmen jumys jáne janrlyq kıno ereksheligi jaıynda:
– Bul - qazaqstandyq kınematografqa tańsyq, óte-móte janrlyq kıno, sondyqtan, árıne, bunda atys-shabys janrynyń zańdylyqtaryn qatań ustaný kerek boldy. Keıipkerlerge kúrdeli psıhologııalyq sıpattar darytý ońaı sharýa emes, óıtkeni, janrlyq erekshelikter qaharman arhetıpiniń aıasynda qalýǵa májbúrleıdi. Iá, akterlerge de óz keıipkerlerin túsiný ońaı tımedi. Áıtkenmen, rolderdi oryndaýshylar quramy kóńilden shyqty: Danııar Alshynov, Sanýrjan Súleımenov, Asqar Ilıasov jáne basqa da akterler keıipkerler minezderiniń kópqyrlylyǵyn pash ete aldy. Túsirý barysynda akterlerge onyń da qyr-syry ashyla tústi, - dep basa atap kórsetedi fılm rejısseri Serikbol О́tepbergenov.
«Patrıottar ýaqyty» fılmi nesimen kórermender esinde qalady?
- Akterlik ansamblden bólek, «Patrıottar ýaqyty» kartınasynyń ereksheligi tehnıkalyq turǵydan jaqsy kórinedi: mysaly, kompıýterlik tehnologııalardyń kómegimen túsirilgen ekshn-kórinister qyzyqty bolyp shyqqan. Odan bólek atys-shabys janryndaǵy fılm tústerdi jańǵyrtý jáne sýretti, kórinisti neǵurlym anyq kórsetý múmkindigi asa joǵary Sony Venice kınokamerasyna túsirildi. Máselen dál osyndaı kameralar aldaǵy ýaqytta kórsetiletin Tom Krýz qatysqan «Top Gan: Meverık» atty blokbasterdiń túsiriliminde paıdalanylǵan.
Áýe urystary fılmniń basty epızodtarynyń biri. Al olardy qoıý, túsirý óte qıyn. Áýe urystarynyń horeografııasy, túptep kelgende, bastan-aıaq abstraksııa, ol tek eki akterdiń kómegimen jáne CGI-ınjenerleriniń qııalyna súıenip jasalady.
- Sýretshilermen birlesip, kompıýterlik grafıka mamandary pılot kabınasyna uqsas aspaly arba jobasyn jasady. Onyń búkil elementteri 3D-prınterde basyp shyǵaryldy, sodan soń qolmen boıaldy. Biz shynaıy ushaqtyń túsirilimin júzege asyrdyq: detaldaryn, tekstýrasyn jınap, bas-aıaǵyn biriktirdik. Qurylymdy daıarlaýǵa eki aı sarp etildi, sodan soń biz pavılonda jumysqa kiristik, - deıdi fılmniń bas prodıýseri Ákbar Qurmanbaev.
- Bul bir umytylmas, qyzyqty túsirilimder boldy, dep oıymen bólisedi kartına rejısseri. Fılmde kórermen Qazaqstannyń kórikti jerlerin – Bozjyra shatqalyn, Kaspıı teńizin, Ile Alataýynyń qarly bókterin tamashalaıdy. Budan bólek materıaldyń bir bóligi shetelde, Túrkııada, Ázerbaıjanda túsirildi.
«Patrıottar ýaqyty» fılmi kimderge arnalǵan?
– Djerrı Brýkhaımerdiń (keleshekte kórsetilmek gollıvýdtyq «Top Gan: Meverık» blokbasteriniń prodıýseri – eskertpesi) sózimen aıtar bolsam, «Patrıottar ýaqyty» – qazaqstandyq avıasııanyń elge súıispenshilik sálemi ispetti týyndy deýge bolady, biraq, bizdiń kartınamyzdyń aıasy avıasııa aýqymynan áldeqaıda keń, óıtkeni, fılmge Qarýly Kúshterdiń ár túrli qurylymdary qatystyrylǵan, - deıdi Ákbar Qurmanbaev.
– Áskerıler únemi qarý-jaraq pen tehnıkamen jumys isteıdi jáne de, ony oqý-jattyǵýlar kezinde ǵana paıdalanbaıdy. Olar kún saıyn bastaryn qaterge tigedi. Sondyqtan ókinishke qaraı, armııada ár túrli jaǵdaılar bolady. Bul fılm qyzmet babyndaǵy mindetin atqarý kezinde qaza tapqan áskerı qyzmetkerler men quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar qyzmetkerleriniń rýhyna baǵyshtalyp, Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń 30 jyldyǵyna arnalady, - dep sózin túıindeıdi «Patrıottar ýaqyty» fılmi ıdeıasynyń avtory Nurlan Ermekbaev.