Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty mańyzdy maqalasynda: «Táýelsiz el bolý ony jarııalaýmen nemese memlekettiń irgetasyn qalaýmen shektelmeıdi. Táýelsizdik úshin naǵyz kúres kúndelikti eńbekpen, úzdiksiz ári dáıekti eldik saıasatpen máńgi jalǵasady. Biz qýatty táýelsiz memleketimizben ǵana ult retinde jer betinde saqtalamyz. Osy aınymas aqıqatty berik ustanýymyz qajet. «Táýelsizdik bárinen qymbat!» degen bir aýyz sóz máńgi uranymyz bolýǵa tıis» dedi.
Rasynda, qazirgi qazaq úshin táýelsizdikten qymbat dúnıe joq. О́ıtkeni bul bizge ońaılyqpen kelgen joq. Ata-babalarymyz azattyq jolynda arpalysyp, talaı zulmat zamandar men náýbetterdi bastan ótkerdi. Osynyń bári halyq esinde saqtalyp, urpaq jadynda berik ornyǵýǵa tıis.
Osy oraıda aıtpaǵymyz, táýelsizdiktiń uǵym sharttaryn álem sosıologteri saıası hám áleýmettik turǵydan bes tirekke jiktepti. Atap aıtsaq:
Ákimshilik basqarý táýelsizdigi; Atameken – terrıtorııalyq táýelsizdigi; Ata-baba qanymen jalǵasqan gendik táýelsizdik; Turmystyq (ekonomıkalyq) táýelsizdik; Rýhanı táýelsizdik.Osynyń birinshisi, ákimshilik-basqarý táýelsizdiginiń ustyny: armııa, kúshtik qurylymdar. Bular memleketti syrtqy jáne ishki jaýdan qorǵaıdy. Sonymen qatar saıasattanýshylar eldiń ishki sharýasyn retteýshi memlekettik qyzmetkerlerdi de osy topqa jatqyzypty. Aǵylshyn áleýmettanýshysy Entonı Gıdenstiń tujyrymyna júginsek, sheneýnikterdiń adaldyǵy men kásibıligi ákimshilik basqarý turaqtylyǵynyń kepili.
Al atameken – terrıtorııalyq táýelsizdiginiń tiregi – ulaǵatty urpaq. «Qara qazan, sary balanyń qamy úshin qylysh sermedik...» dep Mahambet babamyz aıtqandaı, atalarymyz uly dalany urpaǵy úshin qorǵap, amanat etken. Memleket basshysynyń joǵarydaǵy maqalasynda: «Bizdiń maqsatymyz – keler urpaqqa Qazaqstandy tuǵyry myǵym, ekonomıkasy qýatty, rýhy asqaq memleket retinde tabystaý jáne eldik isterdi shashaý shyǵarmaı laıyqty jalǵastyratyn jasampaz urpaq tárbıeleý» degeni ejelgi babalar armanymen úndesip jatyr.
Táýelsizdiktiń úshinshi tiregi – ata-baba qanymen jalǵasqan gendik táýelsizdik. Iаǵnı uly oıshyl-qalamger Muhtar Áýezovtiń «El bolamyn deseń besigińdi túze» degeni osy.
Tórtinshi tirek – turmystyq (ekonomıkalyq) táýelsizdik. Onyń ustyny – eńbekshil buqara. Besinshi rýhanı táýelsizdiktiń ustyny – oqymysty-aǵartýshy ǵalymdar hám til men din birligi. Osy bes ustyn qoldyń bes salasyndaı tolysqan jaǵdaıda sol qaýym qýatty ulysqa aınalady.
Al qaýym qýatynyń ólshemi – áskerı-kúshtik qurylym, dıplomatııalyq mámile, ekonomıkalyq áleýet, aqparattyq basymdyq. Sol sııaqty joǵaryda aıtqanymyzdaı, terrıtorııasy (atamekeni), halqy (jer ıesi), bıligi (ákimshilik basqarý júıesi) bolmaıynsha ol el jeke Ulys bolyp eseptelmeıdi.
Ulys degenimiz – kóshpendiler uǵymynda – ult. Iаǵnı ult retinde tolyq qalyptasqan qaýym ǵana ulysqa aınalady. Osyny saıasat tilimen tápsirlesek ulys dep – táýelsizdigi bar, ıaǵnı jeke memleket retinde álem qaýymdastyǵy moıyndaǵan, odan keıin – toqtamdy terrıtorııa qalyptasqan, shekara syzyǵy halyqaralyq zańmen bekitilgen, ekonomıkasy, mádenıeti, salt-dástúri, tili, t.b. qajettilikter jıyntyǵy bir maqsatqa tutasqan qaýymdy aıtady.
Qazirgi tańda dúnıe júzinde 230-ǵa jýyq ulys nemese memleket bar. Álem sosıologteriniń paıymdaýynsha olar: sýper derjavalar (AQSh, RF, Qytaı), mádenı-ekonomıkalyq turǵydan kemel elder, órkenıetke umtylýshy memleketter, damýdyń turaqty satysyna qol jetkizgen respýblıkalar, ekonomıkalyq turǵydan otar elder, bolashaǵy bulyńǵyr qaýym, t.b. dep qaralýda. Mysaly, AQSh ákimshilik, turmystyq turǵydan tolyq táýelsiz el esebinde bolsa, Qytaı álemdegi gendik tutastyǵy berik birden-bir ulys. Al biz she? Aqyn Qadyr Myrzalıev aıtqandaı: «Ul bolyp, sodan qul bolyp, Biraz jyl esten tanyppyz, Qul bolyp, odan gúl bolyp, Qaıtadan óngen halyqpyz».
Sózimizdi túıindep aıtar bolsaq, «Alash týy astynda, Kún sóngenshe sónbeımiz. Endi alashty eshkimniń, qorlyǵyna bermeımiz!» dep ótken ǵasyr basynda qaıratker aqyn Sultanmahmut Toraıǵyrov jyrlaǵandaı nemese «Azattyq pen tynyshtyq, kóksegenim» dep dana Abaı atamyz aıtqandaı, búgingi qol jetkizgen táýelsizdigimiz bárinen qymbat.