Qarjy damýǵa baǵyttalýy tıis

Keshe Astanadaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Premer-Mınıstrd1iń orynbasary – Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Onda el ekonomıkasyn damytý sharalary sóz boldy. Brıfıngke Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri Erbolat Dosaev, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ-tyń basqarma tóraǵasy О́mirzaq Shókeev, sondaı-aq «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ-tyń basqarma tóraǵasy Qýandyq Bıshimbaev qatysyp, jýrnalısterdiń san alýan suraqtaryna jaýap berdi. El ekonomıkasynyń birqalypty damýy týraly áńgimelegen vıse-premer, Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha, ekonomıkalyq damýdy ártaraptandyrý sharalary negizdi jalǵasyp jatqany jóninde aıtty. О́z kezeginde, elimizde ótkizilgeli otyrǵan kóleńkeli ekonomıkadaǵy qarajatty zańdastyrý sharasy týraly da áńgimeledi. Bul jolǵy múliktiń zańdastyrylýy da 2006-2007 jyldarda ótken sharaǵa uqsas bolady eken. Qazirgi kúnde sonyń negizinde zań jobasy daıyndalyp jatqan kórinedi. «Al jarııa etiletin aqshaǵa keletin bolsaq, ol tabys bolyp sanalmaıdy. Sondyqtan oǵan salyq ta salynbaıdy. Munymen birge, jarııa etken tulǵalar qylmystyq, ákimshilik jáne tártiptik jaýap­ker­shilikke de tartylmaıdy. Osy shara barysynda jarııa etilgen qarajattar týraly jeke aqparattardyń qupııalyǵy saqta­lady. Sondaı-aq, salyqtyq, qyz­mettik materıaldar da qupııa kúıinde qalady», dedi Úkimet basshysynyń orynbasary. Vıse-premerdiń aıtýyna qaraǵanda, zańdastyrylǵan qarajat ekinshi deńgeıli bankterde ornalastyrylady. Jáne oǵan baılanysty balamaly quraldar da usynylatyn bolady. Ol týraly, «Eger adamdar depozıtke aqshalaryn salǵysy kelmese, onda ózge quraldardy satyp alý quqyǵy beriledi. Atap aıtqanda, Qazaqstan ekonomıkasyna quıa alady. Máselen, memlekettik qundy qaǵazdardy, ekinshi deńgeıli bankterdiń oblıgasııalaryn satyp ala alady. Bularmen birge, ulttyq kompanııalardyń, damý ınstıtýttarynyń aksııalaryn, «Halyqtyq IPO» arqyly mem­lekettik menshiktegi kompa­nııa­lardyń baǵaly qaǵazdaryn alýy­na bolady. Sondaı-aq, jeke­she­len­dirýdiń ekinshi tolqyny aıasynda múlikti jeke menshigine satyp alýyna múmkindik jasalady», dedi B.Sultanov. El azamaty aqshasyn joǵaryda atalǵan quraldarǵa jumsaǵysy kelmese, qarajatty depozıtten sheshýine yryq berilmek. Biraq bank ol somadan 10 paıyzdyq alym alady eken. Bul salyq emes, qazaqstandyqtardy el ekonomıkasyna ınvestısııalaýǵa yntalandyrýdyń bir quraly kórinedi. Depozıtte saqtalsa, ol banktiń qoryn kóbeıtedi, eger memlekettik nysandarǵa jum­salsa, el ekonomıkasynyń de­ń­geıin joǵarylatatynyn aıtty, vıse-premer. Onyń sózine qa­ra­ǵanda, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna oraı, zańdastyrýdy ońtaıly júrgizý maqsatynda Úki­mette arnaıy jumys toby qury­lypty. Ekonomıkany jańǵyrtý men ártaraptandyrýdy qamtamasyz etý úshin osy jyldyń 1 maýsymyna deıin 2015-2019 jyl­darǵa arnalǵan údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý mem­lekettik baǵdarlamasyn ázir­leý aıaqtalady. Sóıtip, ındýs­trııa­lyq-ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý maqsatyna 150 mlrd. teńge qarjy bólinedi eken. «Jobalardyń tizimi de osy jyldyń 1 maýsymyna deıin ja­sa­lyp bolady. Qoldanystaǵy kelisimderdi saqtap qalý úshin jáne jańa kelisimderdi jasaý baǵy­tynda tıisti jumystar atqa­rylady», dedi ol týraly E.Dosaev. Buǵan qosa, bıyl el eko­no­mıkasyna Ulttyq qordan 500 mlrd. teńge bólinetin kó­ri­nedi. «El ekonomıkasynyń ósi­min yntalandyrýdyń negizgi kóz­deriniń biri Ulttyq qordan bólinetin 1 trln. teńge bolady. 2014 jyly bul qarjydan 500 mlrd. teńge alynady. Shaǵyn já­ne orta bıznesti nesıeleýdi qol­daýǵ­a 100 mlrd., bank sektoryn saýyq­tyrýǵa 250 mlrd., údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq baǵ­­dar­lamany iske asyrýǵa 150 mlrd. teńge qarjy baǵyttalady», dedi mınıstr. Baspasóz máslıhatynda «Jumyspen qamtý jol kartasy» baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa baılanysty is-sharalar da áńgime arqaýyna aınaldy. Bul maqsatqa bıyl 97 mlrd. 700 mln. teńge qarastyrylyp otyr eken. Al Úkimet jekeshelendirýdiń ekinshi tolqynyna qatysatyn uıymdardyń tizimin osy sáýirde anyqtap bolady eken. Aldyn ala jasalǵan tizimge respýblıkalyq menshiktegi 32 uıym, kom­mý­nal­dyq menshiktegi 586 nysan jáne ulttyq kompanııalar men holdıngterdiń quramyndaǵy 191 uıym engizilipti. «Qajetti normatıvtik aktiler qabyldanǵan soń, mamyr-maýsym aılarynda kvazımemlekettik sektordaǵy uıymdardy básekeles ortaǵa daıyndaý jáne ótkizý bastalady», dedi mınıstr. «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ bıyl «Halyqtyq IPO» aıasynda naryqqa shyǵatyn kompanııalardy bekitip bolypty. Atap aıtqanda, qor naryǵyna eki kompanııa – «KEGOC» AQ pen Mańǵystaý elektr taratý kompanııasy shyǵady eken. Al kelesi jyly «Samuryq-Energo» AQ, «QazTransGaz» jáne ózge kompanııalar naryqqa shyǵarylady dep josparlanypty. Buıyrtsa, bıyl 1 jeltoqsanǵa deıin Jezqazǵan – Beıneý temirjoly salynyp bitedi. «Búgingi jaǵdaıǵa baılanysty kólik jáne logıstıkalyq ınfraqurylymdy árta­raptandyrý jáne Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin arttyrý boıynsha sharalar qolǵa alynady. 1 shildege deıin Aqtaý portynyń ótkizý qýatyn keńeıtý úshin 3 qurǵaq júk termınaldarynyń qurylysy bastalady. Sondaı-aq, 1 shildege deıin «Qorǵas-Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda qurǵaq portynyń qurylysy bastalady», dedi E.Dosaev. Úkimet 2030 jylǵa deıingi qarjy sektoryn damytý tu­jyrymdamasyn da maýsym aıynda qabyldaýdy kózdep otyr eken. «Bankterden «túıt­kildi aktıvterdi» satyp alýdy qarjylyq qamtamasyz etý úshin «Problemaly kredıtter qory» AQ-ty kapıtaldandyrý qarastyrylyp otyr. Bul maqsatqa Ulttyq qordan 250 mlrd. teńge bólinedi. 1 maýsymǵa deıin zeınetaqy aktıvterin basqarý boıynsha tujyrymdama qabyldanyp, 2030 jylǵa deıin qarjy sektoryn damytý tujyrymdamasy men ony júzege asyrýdyń 2020 jylǵa deıingi is-sharalar jospary tııanaqtalady», dedi mınıstr. Sondaı-aq, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa 2014 jyly 100 mlrd. teńge bólinbek. Ol týraly, «Shaǵyn jáne orta bıznes jobalaryn qarjylyq resýrs­tarmen qamtamasyz etýge osy jyly 100 mlrd. teńge bólinedi. Búgin Úkimet shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý boıynsha is-sharalar josparyn qabyldady», dep túıindedi sózin E.Dosaev. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».