Spasskige, jazyqsyz japa shekkenderge taǵzym etý úshin, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek, elshilikter men dıplomatııalyq mıssııalardyń ókilderi arnaıy keldi. Mıtıng-rekvıemge qatysýshylar qýǵyn-súrginge ushyraǵan halyqtardyń ókilderine ornatylǵan 28 eskertkish belgige gúl shoqtaryn qoıyp, taǵzym etti.
Japonııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Djýn Iаmada bul zulmat jáne náýbet jyldaryn ótken ǵasyrda qandy izi qalǵan úlken tragedııa dep atady. Al Qazaqstannyń «Vaınah» cheshen-ıngýsh qaýymdastyǵynyń teń tóraǵasy Iýsýf Kelıgov keńqoltyq qazaq halqynyń meıirbandyǵynyń arqasynda ózge halyq ókilderiniń taǵdyrdyń synynan aman ótkenin erekshe tebirenispen aıtty.
Eske sala ketsek, keıbir muraǵattyq derekterge qaraǵanda, Spassk qorymynda 50-den astam ult ókilderiniń bes myńnan astam adamy jerlengen eken.
Dál osy kúni Qaraǵandydaǵy Ánet baba atyndaǵy meshittiń janyna Eýropada turatyn qazaqtardyń uıymdastyrýymen asharshylyq qurbandaryna eskertkish qoıyldy.
Er jáne áıel adamnyń bas túıistirgende, tóńkerilgen qazandy beıneleıtin músininen turatyn kompozısııalyq eskertkishti qazirgi ýaqytta Germanııada turatyn Jarmuhambet Tilegen esimdi sheber somdaǵan eken. Osy úshin músinshi Qazaqstanǵa kelip, alty aıǵa jýyq ýaqyt ter tógipti. Taza granıtten soǵylǵan tuǵyrǵa qondyrylǵan músinniń ózi de granıtten qashalypty. Onyń bıiktigi – 1,2 metr.
Jarmuhambet Tilegen bul eskertkishti ornatý ıdeıasy Eýropanyń birqatar elinde turatyn qazaqtarǵa tıesili ekenin aıtty.
Ol atalǵan eskertkishtiń birneshe eskızin jasaǵan eken. Birshama talqylaýdan keıin eskertkishtiń osy nusqasy tańdalypty.
Eýropadan kelgen qazaq qaýymdastyǵynyń ókili Serik Tursyn eskertkish-músin oryn tepken jerdiń kezdeısoq tańdalmaǵanyn aıtty. Rasynda da, meshitte kún saıyn duǵa baǵyshtalyp turady. Osy istiń basy-qasynda júrgenderdiń meshit jamaǵaty ashtyqtyń qurbany bolǵan ata-babalarynyń rýhy úshin de duǵa etkenin qalaǵan bolsa kerek.
Eskertkish-músinniń ashylýynda sóz sóılegen oblys ákiminiń orynbasary Erbol Áliqulov osy ıgilikti iske muryndyq bolǵan eýropalyq otandastarymyzǵa alǵys aıtty. «Bul eskertkish halyq jadynda saqtalyp qalǵan qaıǵyly zamannyń sımvolyna aınalady», dep atap ótti E.Áliqulov.
Eskertkish-músin basynda is-sharaǵa qatysýshylar asharshylyq qurbandaryn bir mınýt únsizdikpen eske alysty. Odan keıin tasqa aınalǵan taǵzymnyń belgisine alqyzyl gúl shoqtaryn qoıdy.
Caıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúni uıymdastyrylǵan aıtýly is-sharanyń biri E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıversıtetinde ótti. Oqý ornynyń qabyrǵasynda uıymdastyrylǵan ǵylymı konferensııada tarıhshy ǵalymdar atalǵan taqyrypty ár qyrynan alyp zerttegen eńbekterin alqaly jıyn qonaqtarynyń nazaryna usyndy. Osy oraıda fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Aınash Mýstoıapovanyń, professor, QHA múshesi Vılen Molotov-Lýchanskııdiń, tarıhshy Aıaǵan Búrkitbaıdyń, Lıtva turǵyndarynyń genosıd ortalyǵynyń dırektory, muraǵatshy Arýnas Býbnıstiń, tarıhshy-zertteýshi Ádilet Jaǵypardyń mazmundy baıandamalary konferensııa jumysynyń mańyzyn arttyra tústi.
Alqaly jıyn aıasynda halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, belgili aqyn Ǵalym Jaılybaıdyń «Qara oramal» atty kitabynyń tusaýkeseri uıymdastyryldy. Aqynnyń zulmat jyldardyń qasiretin bar boıaýymen ashyp kórsetken bul poema-rekvıemi álem halyqtarynyń birneshe tiline aýdarylǵan. Is-sharaǵa qatysqan birqatar eldiń konsýldary men resmı ókilderi atalǵan týyndyny óz tilderinde sóıletýge nıetti ekendikterin jetkizdi.
Osy tusaýkeser rásiminiń barysynda «Qara oramal» shyǵarmasynyń jelisi boıynsha áıgili sýretshi, halyqaralyq «Atom» jobasynyń qurmetti elshisi Káripbek Kúıikov salǵan kartınalardyń kórmesi de is-sharaǵa qatysýshylardy beıjaı qaldyrmady.
Konferensııa jumysynyń jemisti ótýine, Ǵalym Jaılybaı kitabynyń jaryqqa shyǵýyna, shyǵarma tusaýkeseri men kórmeniń joǵary deńgeıde uıymdastyrylýyna E.Bóketov ýnıversıtetiniń rektory Nurlan Dýlatbekov myrzanyń súbeli úles qosqanyn aıta ketken lázim.
Qaraǵandy oblysy