Qazaqstandaǵy referendým ashyq ári demokratııalyq túrde ótti. Mundaı pikirdi elimizdegi basty oqıǵany baqylaýǵa kelgen halyqaralyq baıqaýshylar aıtty.
Talaptar múltiksiz saqtaldy
Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń bas hatshysy Chjan Mınniń aıtýynsha, referendýmda halyqaralyq baıqaýshylarǵa júktelgen mıssııany oryndaýǵa barlyq jaǵdaı qarastyryldy. Sonymen qosa Qazaqstannyń saılaý zańnamasy men halyqaralyq mindettemeleriniń talaptary múltiksiz saqtalǵanyn jetkizdi.
«3-5 maýsym aralyǵynda ShYU delegasııasy Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrliginiń shaqyrtýymen referendýmda baıqaý mıssııasyn atqardy. Halyqaralyq mıssııanyń quramy 17 músheden turdy. Onyń qatarynda uıymǵa múshe elderdiń atqarýshy jáne zańnamalyq organdardyń ókilderi, sol sekildi ShYU laýazymdy tulǵalary boldy.
Atalǵan mıssııa ókilderi Ortalyq referendým komıssııasymen tyǵyz jumys istedi. Budan basqa Nur-Sultandaǵy halyqtyń referendýmǵa qatysý úderisine baıqaý júrgizildi», dedi Ch.Mın.
Sheteldik delegasııa referendým barysynda daýys berýshilerdiń quqyǵynyń buzylýy nemese múmkindigin shekteý syndy jaǵdaılar tirkelmegenin aıtty.
«Bizdiń mıssııa Ortalyq referendým komıssııasy men qoǵamdyq uıymdardyń tájirıbelik materıaldary negizinde ortaq sheshimge kelip otyr. Atap aıtqanda, uıym Qazaqstan tarapy óziniń talaptaryn tolyq oryndady dep sanaıdy. Konstıtýsııaǵa ózgerister engizý týraly referendým halyqaralyq standarttar men Qazaqstannyń saılaý zańnamasyna saı ótti. Daýys berý kezinde qandaı da bir zań buzý faktileri tirkelgen joq. Bizdiń mıssııa referendým ashyq, ádil, demokratııalyq túrde ótti degen qorytyndyǵa keldi. Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrligine ShYU mıssııa múshelerine baıqaýshy retinde mindetin atqarýǵa barlyq jaǵdaıdy qarastyrǵany úshin rızashylyǵymyzdy bildiremiz», dedi Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń bas hatshysy.
Joǵary deńgeıde uıymdastyryldy
Túrki memleketter uıymy Bas hatshysynyń orynbasary Gızmat Gozalovtyń pikirine súıensek, Ortalyq komıssııa referendýmdy ádil ári zańda belgilengen merzimde ótkizdi.
«Referendým jaqsy uıymdastyrylyp, kásibı túrde ótkizildi. Aıtarlyqtaı buzýshylyqtar bolǵan joq. Daýys berý jáne ony sanaý da ashyq ótti. Ákimshilik jáne quqyq qorǵaý organdary tarapynan referendým komıssııasynyń jumysyna zańsyz aralasý jaǵdaılary tirkelmedi. Halyqaralyq baıqaýshylar saılaý ýchaskelerine baryp, onda qyzmet kórsetken laýazymdy tulǵalar týraly tolyq aqparatqa ıe boldy. Erkin daýys berý prosesi qamtamasyz etildi. «Qazaqstannyń referendým týraly» Zańynda jergilikti qoǵamdyq birlestikter men halyqaralyq baıqaýshylardyń saılaý prosesin baqylaýǵa barlyq qajetti múmkindik qarastyrylǵan. Sondaı-aq ulttyq baıqaýshylardyń belsendi qatysýyna kýá bolyp, bul referendýmnyń ashyqtyǵy men qoǵamdyq eseptiligin kúsheıtetinin aıtqymyz keledi. Mıssııa referendým nátıjelerine áser etýi múmkin aıtarlyqtaı tehnıkalyq problemalardyń joq bolǵanyn eskerip otyr», dedi G.Gozalov.
Qoǵamdyq baqylaý qyraǵy boldy
Reseı Federasııasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Pavel Andreev aıtqandaı, Qazaqstan Ata Zańǵa túzetýler engizý prosedýrasyn abyroımen ótkizdi.
«Konstıtýsııaǵa plebıssıt, referendým ótkizý arqyly túzetýler engizý mańyzdy sheshim. Azamattar ýchaskelerge kelip, daýys berdi. Jaqsy kóńil kúıdi baıqadyq. Nur-Sultan qalasy men Aqmola oblysyndaǵy ýchaskelerdi araladym. Barlyq jerde adamdar otbasylarymen kelip, daýys berip jatty. Ortalyq referendým komıssııasy úlken jumys istep, biz bolǵan ýchaskelerde daýys berý nátıjelerine áser etýi yqtımal oqıǵalar nemese buzýshylyqtar tirkelgen joq. Referendýmda qoǵamdyq baqylaýdyń da joǵary bolǵanyn aıta ketken oryndy», dedi P.Andreev.
Ortalyq referendýmnyń komıssııasynan elimizdegi aýqymdy is-sharany baqylaýǵa 25 memleketten 300-ge jýyq halyqaralyq baıqaýshy akkredıtteldi.