Ilgeri adymdaǵan Ile aýdany áleýmettik máseleden de ada emes

Aýdanda 309 kásiporyn jumys isteıdi, onyń ishinde 245 kásiporyn óńdeý ónerkásibin órkendetip otyr eken. Al ótken 5 aıda aýdanda  241,6 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, ósim 19,2 paıyzdy qurapty. Ekonomıkalyq damýdyń kóshbasshysyna aınalǵan «Fılıp Morrıs Kazahstan», «Djeı Tı Aı», Raimbek-Agro, Galans Bottlers, «Pervyı pıvzavod», «Lýkoıl Lýbrıkants Sentralnaıa Azııa» sııaqty alty júıe quraýshy kásiporyn osy Ile aýdanynda ornalasqan. Atalǵan ónerkásip óndirisi aýdandaǵy óndiris kóleminiń jartysynan astamyn shyǵarady, ıaǵnı 54 paıyzǵa jetken. Nátıjesinde, jergilikti bıýdjetke túsetin túsimderi de qomaqty, ol úles 42 paıyzǵa jetken. Jalpy, 2026 jyl­ǵa deıin Almaty óńirinde jalpy quny 1 trln teńge bolatyn 134 ınvestısııa­lyq jobalar pýly qurylýda. Olar­dy júzege asyrý nátıjesinde 9 myńǵa jýyq jumys orny ashylady. Mundaǵy Ile aýdanynyń úlesi orasan. Al aýdan ınvestısııa tartý boıynsha 17 pa­ıyz úleske ıe, bul oblystaǵy ekinshi oryn. Sol sııaqty aýdanda shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa jaqsy kóńil bólingen. 2021 jyly «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda 213 jobaǵa memlekettik qoldaý kórsetildi.

Ile aýdanynda aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń jalpy egis alqaby 71,5 myń gektardy quraıdy. Sol sııaqty jalpy alańy 6,9 gektar bolatyn 36 jylyjaı bar, óndiris qýattylyǵy jylyna 190 tonna, alaıda 25 jylyjaı jumys istemeı tur eken. Sýarmaly jerlerdi ırrıgasııalyq jelilermen qamtamasyz etý úshin bıyl «Sambet» 1,8 myń gektar jáne «Svınosovhoz­nyı» 484 gektar magıstraldyq arnalaryn qalpyna keltirý maqsatynda kúr­deli jóndeý jumystary júrgizilýde. Munan bólek, aýdanda 60,7 myń bas iri qara bar. Soǵan sáıkes bordaqylaý alańdary men taýarly sút ferma­laryn kóbeıtý mindeti kún tártibin­de tur. Oblystaǵy 11 qus fabrıkasy­­nyń tórteýi osy aýdanda. О́ńirdegi qus eti men jumyrtqa óndirisindegi aýdannyń úlesi qomaqty.

Árıne, aýdanda jaıylymdyq jerdiń jetispeýshiligi, turǵyn úı qurylysy, ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý, bilim men densaýlyq saqtaý jáne bas­qa da áleýmettik mańyzy zor baǵyt­ta she­shimin kútken másele de joq emes. Bú­ginde aýdanda turǵyn úı kezeginde 5 412 adam tur. 2021 jyly О́tegen ba­tyr kentinde 618 mln teńgege bir 60 páter­li nesıelik úı salynǵan. Al bıyl aýdanda 161,3 myń sharshy metr turǵyn úı­diń qurylysy júrip jatyr. Sol sııaq­ty megapolıske jaqyn ornalasqan aýdan­da úsh aýysymdy mektep máse­lesi de ózekti. Búgingi tańda oblysta osyndaı 54 mektep bolsa, onyń jıyr­masy Ile aýdanynda, ıaǵnı 3 384 oqý­shy ornyna tapshylyq bar. Osy máseleni sheshý maqsatynda 2021 jyldan bas­tap 5 100 oqýshy ornyna arnalǵan 4 mek­tep­tiń qurylysy Boraldaı, Jańa­talap, Kókqaınar, Mejdýrechensk aýyldarynda júrgizilýde. Jobalardyń jalpy quny – 16 mlrd teńge, osy jyly 12 mlrd teńge bólindi. Bıyl Jańatalap aýylyn­daǵy mektep qoldanysqa beriledi, basqa mektepterdiń qurylysy 2023 jyly aıaqtalady degen úmit bar.

– Jalpy, Ile aýdanynda sheshimin kútken máseleler barshylyq. Sonyń ishinde jańa qaıta óńdeý óndiristerin ashý úshin ınvestorlardy tartý ju­mys­taryn turaqty júrgizý kerek. Syrtqy naryqqa baǵdarlana otyryp, sapaly aýylsharýashylyq ónimderin óndirý úshin jańa tehnologııalardy belsendi engizý de mańyzdy. Paıdalanylmaıtyn jerlerdi qaıtarý jáne olardy utymdy paıdalaný jumysyn jandandyrý kerek. Jerdiń nysanaly maqsatyn negizsiz ózgertýge endi jol berilmeıdi. Qoldanystaǵy zańnamanyń normalaryn saqtaı otyryp, jeke turǵyn úı qury­lysy úshin ınjenerlik ınfra­qury­lymmen qamtamasyz etilgen jer ýchas­kelerin berý jáne jer derek­terin sıfrlaý boıynsha qajetti shara­lar qabyldaımyz. Halyqty ortalyq­tandyrylǵan sýmen, sý burý júıesimen jáne gazben qamtamasyz etý máselelerin erekshe baqylaýǵa alyp otyrmyz, – deıdi Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev.

Almaty oblysy