Ata Zańymyzdyń 53-babynda: Respýblıka Parlamenti óziniń birlesken otyrysynda «soǵys jáne bitim» máselesin, sondaı-aq «Respýblıka Prezıdentiniń usynysy boıynsha beıbitshilik pen qaýipsizdikti saqtaý jónindegi halyqaralyq mindettemelerdi oryndaý úshin Respýblıkanyń Qarýly Kúshterin paıdalaný týraly sheshim qabyldaıdy», dep anyq kórsetilgen. Bul – keshe ǵana engizilgen jańalyq emes, ulttyq parlamentarızm tarıhynda burynnan bar úrdis. Qazaqstan Parlamenti 2013 jáne 2018 jyldary mundaı sheshim qabyldaǵan.
Senat bıylǵy 22 sáýirde Qarýly Kúshterimizdiń bitimgershilik qyzmet atqarý jónindegi esebin tyńdap, arnaıy Ortalyqtyń jumysymen tanysty. Sonda málim bolǵandaı, 2014 jyldan beri qazaqstandyq áskerıler úsh memlekette – Batys Sahara, Kot-d-Ivýar men Lıvandaǵy bitimgershilik kontıngentinde túrli qyzmetter atqarǵan.
Dál qazir Jer sharynyń ár túkpirinde 12 bitimgershilik mıssııasy ótýde. Al Batys Saharada – 6, Lıvanda 9 qazaqstandyq bitimger ózderine júktelgen tapsyrmalardy abyroımen oryndap júr.
Myna bir nársege erekshe nazar aýdarǵym keledi. Bitimgerlerdiń bári birdeı muzdaı qarýlanǵan jaýynger emes, olardyń arasynda shtab ofıserleri, áskerı zańgerler, áskerı dárigerler, ınjenerler men baqylaýshylar da bar. Olar til úırenýdiń jedeldetilgen arnaıy kýrstarynan ótedi. Keıingi jyldary qazaqstandyq bitimgerler qataryn AQSh, Ulybrıtanııa, t.b. memleketterdiń áskerı akademııalaryn bitirgen, aǵylshyn tilin erkin meńgergen jas ofıserler tolyqtyrýda. Bitimgerlerge jyl saıyn rotasııa da jasalyp otyrady.
Qazaqstanda 2006 jyly alǵash bitimgerler daıarlaıtyn oqý ortalyǵy ashylyp, ol 2020 jyldan beri Bitimgerlerdiń arnaıy ortalyǵy bolyp qaıta quryldy. Bul – Ortalyq Azııadaǵy eń iri daıarlyq orny. Qazir dúnıe júziniń 50-den astam elinde dál osyndaı 140 ortalyq jumys isteıdi. Qazaqstandyq ortalyq 2021 jyly ótkizgen «Shtab ofıserleri» kýrsynda Ulybrıtanııa, Ispanııa, Qyrǵyzstan, Mozambık sııaqty memleketterdiń ókilderi boldy. Al byltyr qarasha aıynda ótken «Beıbit halyqty qorǵaý» kýrsyna Bangladesh, Brazılııa, Mavrıtanııa, Mozambık, Nıgerııa, Pákistan, Saýd Arabııasy jáne Fınlıandııa memleketteriniń ókilderi qatysty.
Jalpy, bitimgerler daıarlaıtyn qazaqstandyq ortalyqtyń jumysyna halyqaralyq deńgeıde óte joǵary baǵa berilýde. BUU Bas hatshysynyń orynbasary Jan-Per Lakrýa 2019 jyly ortalyq jumysymen tanysyp, oǵan BUU-nyń standartyna sáıkes «Shtab ofıserleri» men «Beıbit halyqty qorǵaý» boıynsha arnaıy sertıfıkattaryn tapsyrdy.
Pandemııa álem elderine tutqıyldan kelgen qatermen birlese kúresip, selbese septesýge úıretti. Bitimgershilik mıssııasy da jahandyq qaýipsizdik pen beıbitshilikti ortaqtasa ornyqtyrýǵa baǵyttalǵan.
Qazaqta «alaǵan qolym beregen» degen babalar sózi bar. Bizdiń halqymyz – dos peıilmen jasalǵan kómekti ala da biletin, muqtaj bolǵandarǵa dál osyndaı jaǵdaıda bere de biletin halyq.
Biz Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń bastaýymen zańǵa ǵana baǵynatyn, Jańa jáne Ádiletti Qazaqstan ornatý jolyndamyz. Ádildik pen adaldyqtyń bir sharty – bergen sertke beriktik. Álemdegi eń bedeldi qaýymdastyq – Birikken Ulttar Uıymy mandatymen qyzmet atqaratyn bitimger qatarynda bolý – sertimizge adaldyqtyń belgisi.
Muhtar QUL-MUHAMMED,
Parlament Senaty Halyqaralyq qatynastar,
qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy