Medısına men ádebıet. Ekeýi de emdeıdi. Bireýi – tánińdi, bireýi – janyńdy. Árqaısysynyń júgi aýyr. Biraq soǵan qaramastan ekeýin birdeı arqalaǵandar bar.
Qazaq jazýshylarynyń arasynda Zeıin Shashkın dárigerlik ýchılısheni bitirip, ómiriniń biraz jylyn osy salaǵa arnaǵan. Jazýshy «men óz ómirimde kóp jyldar medısınamen aınalystym. Sol ómirdiń qaq ortasynda boldym. Biraq sony áli durystap jaza almaı júrmin», degen bolatyn. Keıin óz mamandyǵy týrasynda «Doktor Darhanov» atty roman jazǵan.
Kitap alǵashynda orynsyz synǵa ushyraǵanymen, keıin jaqsy baǵalandy. Bul – qazaq ádebıetinde dárigerler ómirine arnalǵan tuńǵysh roman (1962 jyly jaryq kórgen). Shyǵarmada bas keıipker — Nııaz Darhanovqa, onyń tóńiregindegi jaıttarǵa qatysty túrli oqıǵalar baıandalady. «Barmashy» sanatorııindegi dárigerdiń tartysty taǵdyryn arqaý etip kóptegen máseleni qozǵaıdy. Ǵylym-bilimdi nasıhattap, qoǵamdaǵy dárigerlerdiń orny, olardyń kásibı paryzy týraly jazady. Keıipkerlerdiń qarym-qatynasy arqyly dostyq, baýyrmaldyq, senim uǵymyn tereńdetip kórsetedi.
Orystyń belgili jazýshysy Anton Chehov ta dáriger bolǵan. Ol mektep qabyrǵasynda júrip ádebıetke betburys jasaǵanymen, gımnazııany támamdap, medısına fakýltetine túsedi. Sabaqtan bos kezinde túrli áńgimeler jazyp, basylymdarǵa usynady. Keıin oqýyn aıaqtaǵan soń, belgili mekemede dáriger bolýdan bas tartyp, jeke jumys istegen. Alaıda qyzmeti oń bola qoımaıdy. Biraq ǵylym akademııasy onyń shyǵarmashylyǵyn baǵalap, Pýshkın atyndaǵy syılyqpen marapattaıdy. Osy marapat ádebıetpen birjola shuǵyldanýǵa sheshim qabyldaýyna yqpal etedi.
Orys ádebıetiniń taǵy bir kórnekti ókili jazýshy Mıhaıl Býlgakov ta medısına mamany. Ol dárigerlikti óziniń aǵalarynyń qyzmetine qyzyǵyp tańdaǵan. Alǵashqy eńbek jolyn Birinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde áskerı dáriger bolýdan bastaıdy. Soǵystan keıin Nıkolskide ómir súrip, sonda qyzmet qylady. Sol jyldary «Jas dárigerdiń jazbalaryn» (tolyqtyryp «Morfıı» degen atpen jarııalaǵan) jazǵan.
Azamat soǵysy kezinde polk dárigeri qyzmetine aýystyrylady. Alaıda jumys barysymen Kavkazda júrip súzek aýrýyn juqtyryp alady. Sodan soń qyzmetin tastap, ádebıetke bet burǵan. Ol aǵasyna jazǵan hatynda: «Men isteý kerek is, ol – jazý. Baıaǵydan jazyp bastaýym kerek edi. Tórt jylymdy bos jiberip alyppyn», deıdi.
Áıgili aǵylshyn jazýshysy Artýr Konan Doıl da dáriger. Osy joldy óz qalaýymen tańdap, Endınbýrg ýnıversıtetiniń medısına fakýltetin támamdaǵan. О́miriniń on jylyn osy salaǵa arnaıdy. Sol kezeńde ádebı shyǵarmalary qatar jazylyp, jaryq kóredi. Jazýshy birinshi áńgimeler jınaǵy «Sherlok Holmsty» shyǵarǵannan keıin ǵana dárigerlik jumysyn tastap, ádebıetpen aınalysqysy keletinin túsinedi.
Al Somerset Moem ádebıet jáne fılosofııa mamandyǵyn bitirgen. Keıin dáriger bolý úshin medısına mektebine oqýǵa túsken. Bul mamandyǵy boıynsha úsh jyl ǵana jumys isteıdi. Biraq osy tájirıbesin alǵashqy romany «Lambetalyq Lızaǵa» arqaý etedi.
Qyzmetin medısınadan bastasa da, kóp jazýshy tándi emes jandy emdeýdi tańdaǵan. Olardyń aty atalǵanda dáriger dep emes, áýeli jazýshy dep tanıtynymyz sodan.
Aıtolǵan JÚNISHAN,
Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdenti