«Qarqyn» agrofırmasynda qaınap jatqan qyzý tirshilik «Bir kisi qazǵan qudyqtan myń kisi sý ishedi» degen naqyldyń aqıqat sóz ekenine kóz jetkize túsedi. Mundaǵy jyl on eki aı boıy toqtamaıtyn eseli eńbektiń uıytqysy da, qozǵaýshy kúshi de – sharýashylyq basshysy Erkin Buqanov. Isker azamattyń jańashyl izdenisi men qajyrly eńbeginiń nátıjesinde, shalǵaıdaǵy aýyl jyl ótken saıyn kórkeıip, ósip-órkendep keledi.
Erkin Meńdiqara aýdanynda, qazaqtyń áıgili mehanızator qyzy Kámshát Dónenbaeva dúnıege kelgen Harkov aýylynda týyp-ósti. О́z ákesi de osal adam emes, táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary jumyssyz qalyp, qalaǵa qaraı údere kósheıin dep turǵan aýyl azamattaryn toqtatyp, sharýashylyq ujym quryp, kópshilikti eńbekke jumyldyrý arqyly aýyldyń berekesin saqtap qalǵan ataqty dıqan Saıran Buqanov.
Erkin bala kezinen áke tárbıesin boıyna sińirip ósti. Ákesiniń sharýashylyqqa minetin oıly-qyrly jerge júrdek eski GAZ-51 kóligine mingesip alyp, eginshiliktiń qyr-syryna qanyqty. Eńbekke de erte aralasty. Dıqanshylyqqa degen súıispenshiligi men ynta-talabynyń erte oıanýyna da ákesi yqpal etti.
Saıran Balkenuly qurmetti eńbek demalysyna shyqqan soń, iri agrofırmanyń tizginin uly ustady. «Qarqyn» qazir dándi jáne maıly daqyldardan bólek, asyl tuqymdy etti iri qara ósirýmen de aınalysady. Seriktestik usaq maldy qospaǵanda, eki myńdaı asyl tuqymdy iri qara ustaıdy. Oǵan qosa, aýyldyń syrtynda jeke qaz fermasy jumys istep tur. Qus fermasynda 8 myńnan astam qaz bar. Biraq sharýashylyq qustan asa kóp paıda kórip jatqan joq. Fermany qysy-jazy toqtamaıtyn jumys ornyn kóbeıtý úshin ustap otyr. Eger bul aýylǵa jazdyń jaımashýaq kúnderi kirseńiz, aýla bitkenniń bári áppaq bolyp jatady. О́ıtkeni turǵyndardyń bári qus ustaıdy.
Áke kásibin dóńgeletip áketken jańashyl basshy osydan birer jyl buryn oblystaǵy eń iri qus fabrıkalarynyń birin satyp alyp, sharýashylyǵyn keńeıtti. Osylaısha, óndiristi buryn-sońdy bolmaǵan joǵarǵy deńgeıge kóterdi. Qazir zamanaýı qus fabrıkasy jylyna 55 mln taýyq jumyrtqasyn shyǵarady.
– Bala kezimde sharýashylyqqa qatysty máselede ákem menimen kádimgi eresek adammen sóılesip otyrǵandaı aqyldasatyn. Kóbine kóktemgi dán sińirý naýqany, kúzgi jıyn-terin jumystary jaıynda áńgimelesetinbiz. Ákem ár adam ómirden óz ornyn taba bilýi kerek, adam sonysymen ǵana adam bola alady degendi jıi aıtatyn. Qarapaıym eńbek adamdaryn baǵalaýdy, qadirlep, qurmet tutýdy da ákemnen úırendim. Ol kisi kóptegen otbasynyń aýyldan iri qalalarǵa kóship ketkenin ókinishpen aıtyp, qynjylyp otyrady, – deıdi sharýashylyq basshysy.
Áke ósıetin kókeıge myqtap túıip ósken Erkin Buqanov sharýashylyq jumysshylarynyń aqyl-oıy kúndelikti turmys pen kúnkóris qamynan azat bolý kerek dep biledi. Iаǵnı aýylda turatyn adamnyń turmysy qalalyqtardyń turmysynan áldeqaıda jaqsy bolýy kerek. Sharýashylyq sonda ǵana ilgerilep, damıdy.
– Adamdy adal eńbekke jumyldyrý úshin ádemi sóılep, qysyr ýádeni úıip-tóge bergennen góri, qoldan kelse onyń turmystyq jaǵdaıyn jaqsartatyn sharany búgin, dál qazir qabyldaǵan abzal. Eń bastysy, aýyl turǵyndary qolaıly turmys, jaqsy jaǵdaı jasaı bilý kerek qoı. Sonda ǵana nátıje shyǵyp, jumys júredi, aýyl kórkeıedi. Aýyldyń kórkeıýi onyń syrtqy kelbetinde ǵana emes, sol jerde turyp, eńbek etip jatqan adamdardyń da júregi jan jylýyn sezinip, sáýle shashyp turý kerek, – deıdi Erkin Saıranuly.
Bilikti basshyǵa aýyl aqsaqaldary da rıza. О́ıtkeni agrofırma eń birinshi kezekte aýyl turǵyndarynyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý jaǵyna kóp kóńil bóledi. Muny kópshilik te aıqyn sezinip otyr. «Qarqynda» jumys isteıtin eńbekkerdiń jalaqysy da joǵary. Ár jumysshyǵa kúzde 4 tonna kómir, 2 tonna jem, 4 tonna shóp tegin beriledi. Munyń syrtynda, eńbek maýsymy aıaqtalǵan soń jyl saıyn 2 ozat jumysshy sý jańa kólik minse, 10 shaqty jumysshy densaýlyǵyn túzeý úshin sharýashylyq qarjysynyń esebinen elimizdegi eń tańdaýly demalys oryndaryna tegin attanady. Munyń syrtynda, agrofırma turmysy tómen otbasylardyń balalaryn joǵary oqý oryndarynda oqytý, múmkindigi shekteýli jandarǵa qarjylaı qoldaý kórsetý sııaqty ıgi isterdi de úzbeı atqaryp keledi.
– Shırek ǵasyr boıy osy sharýashylyqta jumys istedim. Qazir zeınettemin. Talaı aýyrtpalyqty kórdik. Tolaıym tabystarǵa da kóppen birge jettik. Men búgin Erkinge óte rızamyn. Ákesi amanat etip qaldyrǵan «Qarqyndy» kóterip, ári qaraı damytyp jatyr. Búgingi tańda ol qol jetkizip otyrǵan kórsetkish bizdikinen de artyq. Sol sebepten balalarǵa rahmet. Sharýashylyq basynda júrgen jastardyń barlyǵy kóz aldymyzda ósken osy aýyldyń balalary. Mine, tepse temir úzetin 20 shaqty jigit birlik pen biliktiń, eńbekqorlyqtyń arqasynda iri sharýashylyqty ilgeriletip, eldiń batasyn alyp otyr. Jumysty uıymdastyrý, jumysshyny yntalandyrý jaǵy óte myqty. Bizdiń jigitter istep jatyr osynyń barlyǵyn. Aýyldyń búgingi berekeli turmys-tirshiligi kóńil qýantady, – deıdi eńbek ardageri Qydyrkesh Jolmaǵambetov qarııa.
Sońǵy on jyldyń ishinde seriktestik egin egetin alqaptyń kólemi 20 myń gektardan 70 myń gektarǵa deıin ulǵaıdy. Al kásiporyn shyǵaratyn ónimniń kólemi tórt ese ósti. Sharýashylyq jyl saıyn tehnıkalyq parkin de jańartyp otyrýdy umytpaıdy. Mysaly, bıyl kóktemgi dán sińirý naýqanyna arnap 18 metrlik dán sepkishi bar New Holland tehnıkasyn satyp aldy. Múmkindigi joǵarǵy jańa tehnıka 3-4 traktordyń qyzmetin jalǵyz ózi atqarady.
– Bizdiń kásiporyn sıfrlandyrý men tehnologııalyq úderisti avtomattandyrý jaǵynan elimizdegi eń ozyq kásiporyndardyń qataryna enedi dep nyq senimmen aıta alam. Bizde túrli klastaǵy 75 aýylsharýashylyq tehnıkasy, sondaı-aq avtokólikterdiń 70 paıyzy GPS-monıtorıng pen parallel júrgizý júıesine qosylǵan. Biz naýqan kezinde tehnıkanyń qozǵalysy men jumysyn, janarmaı shyǵyndaryn qashyqtan qadaǵalap otyramyz. Tehnıka avtomatty túrde basqarý mehanızmimen jabdyqtalǵan. Bul naýqan barysynda mehanızatorlardyń jumysyn edáýir ońaılatady. Traktordy basqarý ońaı. Adam sharshamaıdy. Osynyń nátıjesinde, daqyl sebýdiń sapasy artady, dızel otyny únemdeledi. Mundaı zamanaýı tásilge qol jetkizý úshin bir jyl emes, ondaǵan jyldar ketti, úlken qarajat jumsaldy. Biraq ár nárseniń qaıtarymy bar. Qazir sol úlken eńbektiń nátıjesin kórip jatyrmyz, – deıdi seriktestik basshysy.
Bul eldi mekende eshkim bos júrmeıdi. Bári jumysbasty. О́ıtkeni talap pen tártip qatal. Al eńbek etken adamǵa aýyl turǵyndarynyń qurmet-yqylasy da erekshe. Kópshilikti ıgi iske jumyldyryp, aýyldyń kórkeıýýine úles qosyp kele jatqan eńbek adamynyń jarqyn kelbeti osyndaı.
Qostanaı oblysy