Shaǵyn jáne orta bıznes elorda ekonomıkasynyń draıverine aınaldy. О́ıtkeni shahardaǵy jalpy óńirlik ónimniń 66,9 paıyzyn dál osy sektor qalyptastyryp otyr. Demek astanany kásipkerlerdiń qalasy dep ataýǵa tolyq negiz bar.
Resmı málimetke súıensek, qazirgi tańda elordada 163 myńnan asa bıznes sýbektisi jumys isteıdi. Iаǵnı elordanyń árbir úshinshi turǵyny shaǵyn jáne orta bıznes salasynda eńbek etedi. Qalanyń shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri eldegi dál osy sektorǵa tıesili jumystar men qyzmetterdiń 20 paıyzyn óndirip otyr. Bul rette bıznes sýbektileriniń ónim shyǵarý kólemi 50 ese ósken.
Naqty sektorda jańa óndiristerdi jáne áleýmettik nysandardy iske qosý jyl saıyn 20 myńnan asa jańa jumys ornyn qurýǵa yqpal etedi. Onyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznestiń kórsetkishi shamamen 70 paıyzǵa teń. Bul turǵyndardyń ál-aýqatyna da oń áser etetini aıtpasa da túsinikti. Osynyń nátıjesinde, shahardaǵy ortasha aılyq ataýly jalaqy 27 ese ósip, 340,5 myń teńgege jetti. Jumyssyzdyq deńgeıi 3 ese qysqardy. Búginde jumyssyzdyq deńgeıi 1998 jylǵy 13 paıyzdan 4,6 paıyzǵa deıin qysqardy.
Astana esebinen memlekettik bıýdjetke túsetin túsimder 106 ese ulǵaıǵan. 1998-2022 jyldar aralyǵynda astanadan memlekettik bıýdjetke túsken kiristerdiń jıyntyq túsimi 13,4 trln teńgeni qurady. Onyń 10 trln teńgesi nemese 74,6 paıyzy respýblıkalyq bıýdjetke baǵyttaldy. Sonda alynǵan transfertterdiń árbir 1 teńgesine elorda respýblıkalyq bıýdjetke 3 teńge kiris qaıtaryp otyr. 2015 jyldan bastap Nur-Sultan respýblıkalyq bıýdjettiń donor-óńirleriniń qataryna engeni málim. Sol ýaqyttan beri el qazynasyna 200 mlrd teńge aýdarǵan.
Astana alǵash qurylǵan sátten bastap eseptesek, qalanyń jalpy óńirlik ónimi 327,5 ese, ıaǵnı 25,7 mln teńgeden 8,4 trln teńgege deıin ósken. 1997 jyldan bastap ónerkásip óndirisiniń kórsetkishi 94 ese ulǵaıǵan. Dál osy jyldan bastap qala ekonomıkasyna shamamen 12 trln teńge ınvestısııa tartylǵan. Otandyq ınvestısııalardyń aǵyny úsh ese, al sheteldik ınvestısııalardyń aǵyny jeti ese ósti. Qalada shetel ınvestısııasyna elimizde balamasy joq jańa joǵary tehnologııalyq óndirister quryldy. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha ınvestısııalardyń rekordtyq kólemi tirkeldi. Bir jyldyq kórsetkish alǵash ret 1,2 trln teńgeden asyp tústi. Astananyń ınvestısııalyq tartymdy qalaǵa aınalǵanyn osydan-aq ańǵarýǵa bolady.
Nur-Sultan qalalyq kásipkerler palatasy usynǵan málimetke súıensek, elordanyń bıznes sektorynda áıelderdiń úlesi qomaqty. Astanadaǵy bıznestiń 47 paıyzyna áıelder jetekshilik etip otyr. 2022 jylǵy 1 qańtardaǵy derekke súıensek, astanada 191 myńnan asa kásipkerlik sýbektisi tirkelgen. Sonyń 77 myńnan astamyn arýlar basqaryp otyr. Naqtyraq aıtsaq, 58 225 jeke kásipkerliktiń, 19 386 jaýapkershiligi shekteýli seriktestiktiń jumysyna áıelder basshylyq etedi.
– Sońǵy úsh jyldyń qorytyndysy boıynsha Nur-Sultan qalasynda bıznesti damytýdyń oń dınamıkasy baıqalady. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany jyl saıyn artyp keledi. Sonymen qatar áıelderdiń belsendiligi de bilinip otyr. Olar tamaqtaný, mektepke deıingi bilim berý uıymdary, bilim berý jáne oqý ortalyqtary, sulýlyq salasy sekildi baǵyttarda kóptep shoǵyrlanǵan. Mysaly, «Bastaý-Bıznes» jobasy aıasynda 2021 jyly 1 312 qatysýshy oqytyldy. Onyń 935-i nemese 71,2 paıyzy – áıel. Jobanyń 585 qatysýshysy grantqa ıe boldy. Onyń 476-y nemese 82 paıyzy kásipker áıelderdiń úlesinde, – deıdi Nur-Sultan qalalyq kásipkerler palatasynyń dırektory Beısen Jolboldıev.
«Qarapaıym zattar ekonomıkasy» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda elordada 74,15 mlrd teńgeniń 48 jobasy maquldandy. Onyń ishinde 7 joba kásipker áıelderge tıesili. Olar boıynsha qarjylandyrýdyń jalpy somasy 2,16 mlrd teńgeni quraǵan.
Bir kezderi elorda memlekettik qyzmetshilerdiń qalasy delinetin. Al qazir astana kásipkerlerdiń shaharyna aınaldy. Bas qalada bıznes bastaýǵa, onyń naryǵynda turaqtap qalýǵa nıetti jandar kóp. Osy oraıda jastardyń da bıznestegi belsendiligin erekshe atap ótken durys. Armandar oryndalyp, ıgilikti ıdeıalar júzege asatyn elorda ekonomıkasy eldiń qýatyn eselep otyr.