Úılesimdilik

Qostanaı oblysyn jaılap otyrǵan túrli ult ókilderiniń 18 ulttyq-mádenı birlestigi jumys isteıdi. Solardyń arasynda «Krynısa» belorýs etnomádenı birlestigi de bar. Onyń jetekshisi Leonıd ShEVChENKO Qazaqstan halqy Assambleıasynyń birinshi sessııasynan bastap qatysyp keledi. 1 Mamyr merekesi qarsańynda ol bizdiń tilshimizge suhbat bergen edi. – Leonıd Vladımırovıch, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 21-sessııasynan qandaı ásermen, oımen oralǵan edińiz? – Áserim óte zor boldy. Aldymen men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń alǵashqy sessııasynan bastap qatys­qanymdy maqtanysh etemin. 1995 jyly naý­ryz aıynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstanda turyp jatqan túrli ult ókilderiniń basyn qosyp, Assambleıanyń alǵashqy sessııasyn ótkizgen edi. Dál sol jyly maýsym aıynda bizdi qaıtadan shaqyryp, Konstıtýsııanyń qabyldanýy, onyń jobasyn talqylaý týraly aıtty. Biz birinshi bolyp, Konstıtýsııa jobasymen tanysyp, óz pikirimizdi aıtqan bolatynbyz. Naqtyraq aıtqanda, Nursultan Ábishuly bizben aqyldasty. Elbasy Qazaqstan táýelsizdigin alǵan jyldardan bastap, Assambleıamen keńespeı eshqandaı sheshim jasaǵan emes. Biz Qazaqstan halqynyń birligin jumylǵan judyryqtaı, uıyǵan qatyqtaı ustap otyrǵan Elbasynyń osy kemeńgerliginiń baǵasyna jetýimiz qajet. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 21-sessııasynda Elbasy keler jyldy Qazaqstan halqy Assambleıasy jyly dep ataýdy usyndy. Bul teginnen-tegin emes. Keler jyly elimizdiń Konstıtýsııasyna da 20 jyl tolady. Elbasy táýelsizdiktiń alǵashqy jylynan bastap, eldiń birligine, Qazaqstan jerin jaılaǵan, Otanym dep biletin túrli ult ókilderiniń tatý-tátti ómir súrýine basty nazar aýdaryp, ony eń birinshi másele etip qoıyp keledi. Tatýlyǵy joq elderdiń qalaı bolyp otyrǵanyn kórip otyrmyz. Adam toq bolǵan jaǵdaıda ǵana beıbit, jaqsy ómir súredi. Biraq bizdiń halyqtar ashtyqty da, soǵysty da kórgen. Qazaq halqy ash-jalańash kelgenderge qıyn kezde bir úzim nanyn bólip berip, úlken adamgershiliktiń úlgisin kórsetken. Sonyń arqasynda Qazaqstan birligi bardyń tirligi ozatynyn búkil álemge pash etip otyr. Qazaqstan halqynyń tatýlyǵy án salyp, bıleýden emes, eldiń bolashaǵy úshin qadaý-qadaý isterdi atqarýdan kórinis tabýy tıis. Sondyqtan osy sessııada Elbasy ozyq otyz eldiń qataryna ilesý, elde shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý, ekonomıkany damytý sekildi mindetter qoıdy. Elbasy aıtty, bizdiń mindetimiz – ony oryndaý, Qazaqstannyń damýyna úles qosý. Bul – ortaq múdde. – О́zińiz jetekshilik etetin «Krynısa» belorýs etnomádenı birlestiginiń jumy­sy týraly aıtyp ótseńiz. – Birlestik jumysy oblysta turyp jatqan belorýs ulty ókilderiniń óz tili men dástúrin umytpaýyna jáne olardyń boıynda qazaqstandyq patrıotızmdi tárbıeleýge, eldiń, jerdiń damýyna úles qosýǵa baǵyttaıtyn jumystar júrgizedi. Jyl boıy «Svıatkı-Kolıady», «Strechanıe», «Maslenısa», «Ivan-Kýpala», «Pokrova», «Dzıady», «Pasha» sııaqty ulttyq mere­kelerdi, onyń syrtynda «Naýryzdan» bastap barlyq memlekettik merekelerdi ótkizedi. Biz tarıhı otanymyzdan alysta júrgendikten, jastarǵa tilimiz, tarıhymyz týraly tanymdyq taqyryptardy kóp aıtamyz. Munyń tárbıelik máni joǵary. Bizdiń birlestikte sharýalar munan 200 jyl buryn kıgen shárkeı, baqtashylar azyǵyn salyp júretin, taldan toqylǵan sómke, toqý quraldaryn kórer edińiz. – Sizdiń birlestiktiń basty ereksheligi «Zýbr» gazetin shyǵarasyzdar ǵoı? – Iá, 2002 jyldan beri oblysta «Zýbr» gazetin shyǵaramyz. Ony oblysta turyp jatqan 7 myń belorýs ókilderi jáne jalpy jurtshylyq oqıdy. Gazet belorýs, qazaq jáne orys tilderinde shyǵady. Onda tanymdyq materıaldarmen qatar, etnomádenı birlestikte júrgizilip jatqan jumystar, oblys jańalyqtary sııaqty túrli máseleler qamtylady. Aıyna bir ret shaǵaramyz. – Qostanaılyq belorýstarǵa óz tilin úıretetin jeksenbilik mektepter jumys isteı me? Sosyn memlekettik tildi meń­gerýi qalaı? – Orys pen belorýs tilderi óte uq­sas, slavıan halyqtary ǵoı. Sondyqtan bizdiń ortalyqta belorýs tilin úıretetin jeksenbilik mektepke qajettilik shamaly. Al memlekettik tildi oqyp-úırenýge talpynys bar. Qazir qazaq tili mektepterde jaqsy oqytylady. Bul balalarymyz ben nemerelerimizdiń qazaq tilin meńgerýine óte qolaıly, tildik negiz qalaýyna jaqsy boldy. Biraq qazaq tili úshin tildik ortanyń Qostanaıda azdaý ekenin jasyrǵym kelmeıdi. Til bilý – ár adamnyń rýhanı baılyǵy, kóp til bilgen saıyn múmkindigiń molaıady. Sondyqtan, Elbasynyń qoıyp otyrǵan úsh tuǵyrly til saıasaty óte durys dep bilemin. Memlekettik tildi bilý – qazaqstandyq patrıotızmniń negizgi bir kórinisi. Qazirde qazaq tilinde saırap turǵan ózge ult ókilderin kórgende súısinesiń. Jastarda til úırenýge túsinistikpen qatar, umtylys bar. Osylaı bolýy kerek. Áńgimelesken Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan». QOSTANAI.