Aq bilekti, názik júrekti qyz balasynyń traktor aıdap júrgeni kóp adamnyń kózine qorash kórinetini bar. Rasynda da, er-azamattar úshin qyz balanyń aýyr tehnıkany tizgindegeni birtúrli áser etetin shyǵar. Alaıda Ásel Rakaeva ózi tańdaǵan mamandyqty janyndaı jaqsy kóredi.
Merki aýdany Merki aýylyndaǵy №9 kolledjde eńbek etetin Ásel Rakaeva aýyr tehnıkany tizgindegeli de biraz jyldyń júzi ótti. El aýzynda «traktorshy qyz» atanyp ketken Ásel qajet bolsa kombaındy da júrgizýden qashpaıdy. «Tehnıkany myqtap meńgergen adam eshteńeden utylmaıdy», deıdi ol.
Almaty qalasyndaǵy Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetinde bilim alyp júrgen kezinde alǵash ret traktordy júrgizip kórgen Ásel keıin shákirt tárbıeleımin dep oılamaǵan da bolar. О́ıtkeni ol áýelde Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynda eńbek etken. Sol salada jumysyn jemisti atqarýǵa bel býǵan.
«2015 jyly turmys qurdym. Arada birer jyl ótken soń, naqtyraq aıtsam 2018 jyly aýyl sharýashylyǵy baǵytynda mamandar daıarlaıtyn Merkidegi №9 kolledjge jumysqa turdym. Oqytýshylyq qyzmetke «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy arqyly keldim. Qarastyrylǵan jeńildikterdiń bári berildi. Jalpy, dál osy oqý ordasynda eńbek etip jatqanyma qýanamyn», deıdi ol ótken shaqqa kóz júgirtip.
Álbette, qyz balasy turmysqa shyqqannan keıin otaǵasy onyń traktor júrgizýine qarsy bolǵan shyǵar dep topshylaǵanbyz. Rasynda da, kúıeýi basynda azdap qarsylyq bildirgen eken. Alaıda ol ýaqyt óte kele kelinsheginiń mamandyǵyna adaldyqpen qaraıtynyn túsinip, qoldaý kórsetipti.
«Negizi ýaqyt óte kele qoldady ǵoı. Degenmen basynda: «Qaıda bara jatyrsyń? Traktor júrgizý degen áıel zatyna qol ma?» degen sııaqty áńgimeler aıtylmady emes, aıtyldy. Búginde úsh balamyz bar. Birde jumys, birde dekrettik demalystamyz. Bárine úlgerip júrmin. Traktor men kombaın sekildi aýyr tehnıkany jeńil meńgergenime tańdanyp, qyzyǵyp qaraıtyndar az emes. Alaıda jumystyń aty – jumys. Eshkimniń sózine nazar aýdarmaımyn», deıdi ol.
№9 kolledj dırektorynyń orynbasary Asyl Amanjolovanyń sózine súıensek, kolledjden túlep ushqan traktorshy qyzdardyń qatary artýy múmkin. О́ıtkeni dál osy mamandyqty bir emes, tórt birdeı qazaq qyzy tańdaǵan. Olar kolledjdegi oqýyn támamdaǵan. Kim bilsin, bolashaqta olar da aýyr tehnıkanyń rýline otyryp qalar. Bolashaqta deýimizdiń sebebi de joq emes, óıtkeni álgi tórt qyz oqýdy osy jyly ǵana aıaqtapty.
«Bilim ordasynda jalpy 136 azamat qyzmet atqarsa, olardyń 96-sy – muǵalim. Búgindi tańda «Aýyl sharýashylyǵyn mehanıkalandyrý» mamandyǵy boıynsha 70 bala bilim nárimen sýsyndap jatsa, olardyń 26-sy kolledjimizden túlep ushty. Odan bólek «Tamaqtandyrýdy uıymdastyrý» mamandyǵynda bilim alyp jatqan stýdentterimiz demonstrasııalyq emtıhan tapsyrdy. Oǵan arnaıy kelgen sarapshylar baǵasyn berdi. Stýdentter tamaqty modýl boıynsha jasady.
Bul mamandyq boıynsha bizde qyzdardan bólek uldar da oqyp jatyr. Olar aspazshy ári tehnolog mamandyǵyn alyp shyǵady. Bizde bilim alǵan stýdentter jergilikti jerde jumysqa ornalasady. Olardy jumyspen qamtý mınıstrlik bekitken talap boıynsha júzege asýda. Dánekerleýshi mamandyǵyn meńgergen balalarymyz osy jerdegi azamattardyń sehynda praktıkadan ótip júr. «Tokarlyq is», «Fermer sharýashylyǵy», «Dánekerleý isi», «Aqparattyq júıeler», «Baǵdarlamalyq qamtamasyz etý», «Tamaqtandyrýdy uıymdastyrý» sekildi mamandyqtar boıynsha búginde 566 stýdent bilim nárimen sýsyndaýda», deıdi ol.
Jalpy, kolledjge oqýǵa kelgenderdiń jeti mamandyq boıynsha bilimin jetildirýge múmkindikteri bar. Árıne, árkim ózi tańdaǵan mamandyq negizinde keıinnen jumysqa ornalasady. Oǵan barlyq jaǵdaı qarastyrylǵan.
Ásel Rakaevanyń aıtýynsha, ákesi dánekerleý isiniń sheberi bolǵandyqtan, ózi bala kezinen tehnıkaǵa jaqyn júripti.
«Úıde ul bolmaǵandyqtan da shyǵar, ákemniń qasynan jıi tabylatynmyn. Boıymda er-azamatqa tán minez bala kúnimnen qalyptasty. Kishkentaı kezimnen avtokólikke qumar boldym. Tipti kámelet jasyna tolǵan kezde jylap júrip, ákeme júrgizýshi kýáligin alýyma kómektesýin ótindim. Aqyry armanyma jettim. Traktor, kombaın sekildi aýyr tehnıkany búgingi tańda tek stýdentterime úıretemin. Praktıka júzinde olardyń boıyna bar bilgenimdi darytýǵa tyrysamyn. Alaıda egistik alqabyna shyqpaımyn. Oǵan joldasym ruqsat bermeıdi. Kúıeýim de tehnıkaǵa jaqyn adam. Sol jaǵynan kelgende ol maǵan bar bilgenin úıretip jatady. Al keıde: «Mynaý ne? Muny qalaı retteýge bolady?» dep menen de suraıtyny bar. Birde: «Traktor, kombaınmen kóp aqsha tabýǵa bolady eken. Egistikke shyqsańshy», dedi ázildep. Alaıda qaljyńdap aıtqanymen, jeme-jemge kelgende ruqsat etpeıtini anyq», deıdi ol.
Bilim ordasynda traktorshy qyz Ásel Rakaevadan bólek, dánekerleý isiniń sheberi Jazıra Mádibaeva da eńbek etip júr. Qyz balasy úshin tańsyq mamandyqty meńgergen Jazıra da óz jumysyn adalynan atqarýda. «Adal eńbek qaı kezde de laıyqty baǵasyn alady», deıdi ol.
«Bári de ómirdiń aǵymymen bolady. Men ákeme jaqyn ósken qyzbyn. 14-15 jasymda osy mamandyqqa degen qyzyǵýshylyq týyndady. Jalpy, adam balasy segiz qyrly, bir syrly bolýy kerek. Bul sóz erlerge ǵana tán emes. Ákem úı sharýasyna myqty adam boldy. Dánekerleý isin de bir kisideı meńgergen bolatyn. Bul jumys kóńilime qonady. Turmysqa shyqqannan keıin bul isten bas tartqan kez de boldy. Joldasym da dánekerleýshi bolyp eńbek etedi. Osynda kelgen ata-analar: «Siz «svarshık» áıel ekensiz ǵoı. Balama úıretken tásilderińiz myqty eken. Eńbegińiz jansyn», dep tilekterin bildirip jatady.
Rasyn aıtaıyn, búgingi tańda bar bilgenimdi tek oqý prosesinde ǵana paıdalanamyn. О́ıtkeni otbasymyzda kúıeýim kásibı dánekerleýshi ekenin bilemin. Sondyqtan otbasymyzda sol kisi ǵana tapsyrys alyp jumys isteıdi. Qosymsha tabys tabady. Al men bar bilgenimdi kolledjdegi stýdentterime úıretemin. Men úshin shákirt tárbıelegennen asqan baqyt joq. Olar jańa dúnıeni bar yntasymen úırenýge talpynǵanyn kórgen kezde boıymdy qýanysh sezimi kerneıdi», deıdi Jazıra Mádibaeva arýlar úshin tańsyq mamandyq tóńireginde oı órbitip.
Mamandyǵyna adaldyq tanytyp júrgen Jazıra Mádibaeva – otbasynda alty bala tárbıelep otyrǵan aıaýly ana. Onyń túsiniginde «názik jandylar ǵana atqarýǵa tıis» degen jumys joq. Adam balasy jan-jaqty bolsa, odan eshkim utylmaıtynyn biledi.
«Birde joldasyma: «Almatyda dánekerleýshiler kóp tabys tabady ǵoı. Jaz mezgilinde ózińmen alyp ketseńshi. Men de tabys taýyp keleıin. Qoldan keletin jumysty atqarý kerek qoı» dep aıttym. Alaıda ol oıymdy quptamady. «Kileń erkektiń arasynda neń bar?» dep toıtaryp tastady», deıdi ol sol bir kúndi esine alyp.
О́z isiniń shyn sheberleri eńbek etip júrgen №9 kolledj osy jyly «Jas maman» jobasy aıasynda respýblıkadaǵy úzdik júz kolledjdiń, oblystaǵy úzdik on kolledjdiń qataryna qosylypty. Agro saladan bólek eńbek naryǵyndaǵy túrli sala boıynsha mamandarǵa degen suranysty ótep kele jatqan bilim ordasynda 7 mamandyq, 11 biliktilik boıynsha stýdentter bilim alyp júr. Dál osy kolledjde tańsyq mamandyqtardy jatsynbaı júrgen qazaq qyzdarynyń eńbek etip jatqany bizdi de qýantady.
Jambyl oblysy,
Merki aýdany