Basy aýyryp, baltyry syzdaǵan qarasha halyq meıirim men qaıyrym kútip, aldymen jedel járdem qyzmetin shaqyratyny belgili. Alaıda alǵashqy medısınalyq kómekti kórsetýge tıis qyzmetkerler udaıy kórsetilgen mekenjaıǵa ýaqtyly jete bermeıdi. Sodan da bolsa kerek, jurt áleýmettik jelilerde jedel járdem qyzmetin synaýǵa beıim bolyp aldy.
Jambyl oblysynda jedel járdem kólikteri jetkilikti me? Halyqqa bastapqy medısınalyq kómekti shuǵyl túrde kórsetýge tıis qyzmetkerler nege shaqyrýǵa sharq uryp ázer jetedi? Osy saýalmen oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Áset Qalıevke qaıyrylǵan bolatynbyz.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, óńirde 132 sanıtarlyq avtokólik bar. 2020 jyldyń sońynda basqarma 65 sanıtarlyq kólikpen qosymsha qamtylǵan. Dese de atalǵan avtokólikterdiń 22,7 paıyzy eskirgen eken.
«Jedel járdem kólikterin shaqyrǵan kezde qarastyrylǵan arnaıy tórt sanat bar ekenine nazar aýdarǵan jón. Naqtylap aıtar bolsam, birinshi sanat boıynsha kólik on mınýtta, ekinshi sanatqa sáıkes on bes mınýtta, úshinshi sanat boıynsha otyz mınýtta, tórtinshi sanat boıynsha bir saǵat bederinde jetýi tıis. Bul jerde keıde halyq túsinbeýshilik tanytyp jatady. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, tórtinshi sanatqa sáıkes jedel járdem kóligi bir saǵat shamasynda jetse, jurt «jedel járdem brıgadasy keshikti» dep aıyptaı jóneledi. Al bizdiń normatıv boıynsha bul qalypty jaǵdaı bolyp esepteledi.
Temperatýrasy kóterilgen, azdap jótel qysqan adamdar tórtinshi sanatqa jatatynyn eskergen lázim. Al shaqyrtý ıesiniń júregi syr berip, qatty qınalyp jatsa, ol birinshi sanatqa jatady. Demek jedel járdem kóligi birinshi kezekte sol sanattaǵy azamattarǵa jedel jetýge tıis. Osynyń bárin dıspetcherler áńgimelesý barysynda anyqtap otyrady. Sol áńgimelesýdiń nátıjesinde kimniń qandaı sanat boıynsha syrqattanyp jatqany naqtylanady. Soǵan sáıkes jedel járdem brıgadasyn jiberedi», deıdi basqarma basshysy jaǵdaıdy túsindirip.
Basqarma basshysynyń sózine súıensek, óńir turǵyndaryna úsh qosalqy stansa jáne 11 aýdandyq jedel medısınalyq járdem bólimsheleri qyzmet kórsetedi. Sanıtarlyq avıasııa qyzmetin úsh mobıldi brıgada oryndap júr. Olardyń qatarynda akýsherlik-gınekologııalyq, neonatologııalyq jáne neırohırýrgııalyq-travmatologııalyq brıgadalar bar.
Búginde óńirde Call-ortalyǵy shaqyrtýlardy «UEÚO» bazasy arqyly qabyldaıdy. Arnaıy oqytylǵan 12 dıspetcher qońyraýlarǵa jaýap beredi. Medısınalyq qyzmetkerlerdiń ishinde 2 dıspetcher jumys atqarady. Olar óz tájirıbelerin ózge de qyzmetkerlerge úıretýden jalyqqan emes.
«2022 jyldyń 6 aıy ishinde «kómek» ádisi arqyly ómirge qaýip tóndiretin jaǵdaı boıynsha 280 adam habarlasqan. Onyń ishinde joǵary tynys joldary aýrýlary – 16, qurysý sındromy kezindegi kómek – 93, beısanalyq kúılerde – 120, jaraqattar men jazataıym oqıǵalar kezinde – 28, onyń ishinde ózine qol jumsaý – 4, sýǵa batý – 2, ýlaný – 1, JKO boıynsha 14 shaqyrtýǵa kómek kórsetilgen. Odan bólek, úıde bosaný jaǵdaıy 5 ret tirkelse, keýde tusynan aýyrsyný – 15, ınsýlt kezinde úsh ret kómek kórsetilgen.
Jalpy, «kómek» ádisi qońyraýlaryn basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesi «shaqyrýdy qabyldaıtyn jazba» júıesimen jáne sanıtarlyq avtokóliktiń GPS-navıgasııasymen ıntegrasııalanǵan, ol pasıenttiń mekenjaıyna deıin qozǵalys marshrýtyn avtomatty túrde tańdaýǵa múmkindik beredi. Bul kelý ýaqytyn qysqartýǵa jaǵdaı jasaıdy. Sondaı-aq «kómek» ABJ Jambyl oblysynyń kópsalaly stasıonarlarymen, EMÚO jáne ÁMSQ-men biriktirilgen», deıdi Á.Qalıev.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, jedel járdemniń jetýi 2021 jyly – 12,8 mınýtty, al 2022 jyly – 11,2 mınýtty quraǵan. Júrgizilgen jumystardyń nátıjesinde 1,6 mınýtqa deıin ózgergen.
«2021 jylmen salystyrǵanda shaqyrýdy tapsyrý ýaqyty 2,2-den 1,5 mınýtqa deıin, qala boıynsha kelý ýaqyty 9,3-ten 8,4 mınýtqa deıin, aýyl boıynsha 12,2 mınýttan 10,9 mınýtqa deıin qysqarǵan», deıdi ol.
Á.Qalıevtiń aıtýyna qaraǵanda, jedel járdem brıgadalary múlde keshikpeıdi deýge bolmaıdy.
«Jedel járdem kólikteri qaı kezde bolsyn keshikpeı jetedi dep men naqty aıta almaımyn. Ondaı jaǵdaılar óte sırek bolsa da kezdesip turady. Mundaı jaǵdaılar birinshi jáne ekinshi sanattaǵy naýqastar shaqyrǵan kezde ushyrasady. Onyń ózindik sebepteri bar. Keıde shaqyrýshy mekenjaıdy naqty durys aıtpaıdy. Tipti keıbir jaǵdaıda úı syrtyndaǵy nómiri joq bolǵandyqtan qosymsha izdep te jatady. Osyndaı sebeptermen sırek te bolsa azdaǵan mınýtqa keshigýler bolady. Sondyqtan turǵyndar mekenjaıdy aıtqanda qatelesip, ózderiniń de, qyzmetkerlerdiń de ýaqytyn almasa eken», deıdi Á.Qalıev.
Jambyl oblysy