Energyprom analıtıkteri 2022 jyldyń qańtar-naýryz aralyǵynda otandyq kásiporyndardyń etti qaıta óńdeý jáne konservileý, sondaı-aq et ónimderin óndirý kólemi 101,1 mlrd teńgeni quraǵanyn, bul 2021 jyldyń sáıkes kezeńinen 28,8 paıyzǵa kóp ekenin málimdegen edi. Halyqaralyq sarapshylar da et óndirisi boıynsha Qazaqstannyń áleýeti aıtarlyqtaı joǵary ekenin aıtady. Degenmen bul saladaǵy jetistigimiz de, áttegen-aıymyz da bir-birimen ıyq tirestirip tur.
Saýd Arabııasy men Japonııaǵa eksporttaıdy
Qazaqstan et eksportyn birshama arttyrmaq. Jaqynda ǵana Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men Saýd Arabııasynyń Azyq-túlik ónimderi men dári-dármekter basqarmasy arasyndaǵy ekijaqty belsendi yntymaqtastyq nátıjesinde qazaqstandyq 5 et óńdeý kásiporny Saýd Arabııasyna qoı eti men sıyr etin eksporttaýǵa quqyǵy bar kásiporyndar tizilimine engizildi.
Endi otandyq «Altyn qazyq» JShS (Aqmola oblysy), «Aqtóbe et klasteri» JShS (Aqtóbe oblysy), «Empire Food» JShS (Almaty oblysy), «Meat Processing and Service LLP» JShS (Almaty oblysy) jáne «Kýbleı» JShS (Batys Qazaqstan oblysy) Saýd Arabııasyna et jetkizýmen aınalysady. Buǵan deıin 2021 jylǵy 6-14 qyrkúıek aralyǵynda Saýd Arabııasynyń veterınarııalyq qyzmetiniń mamandary qazaqstandyq 5 et óńdeý kásipornyna ınspeksııa júrgizgen bolatyn. Osylaısha, otandyq kásipkerler basqa elderdiń aýmaǵynda qazaqstandyq mal sharýashylyǵy ónimderin ótkizýdiń jańa naryqtaryn ıgerýdi jalǵastyrýda.
Sondaı-aq profıldi vedomstvo Japonııanyń aýyl, orman jáne balyq sharýashylyǵy mınıstrligimen ornatqan ekijaqty belsendi yntymaqtastyqtyń nátıjesinde Japonııaǵa jylqy etin eksporttaý múmkindigine ıe boldy. Bul mindetti 9 qazaqstandyq et óńdeý kásiporny atqarmaq. Olar – «Kaindy» JShS (Almaty oblysy), «ASEM-ZHETYSU» JShS (Almaty oblysy), «Meat processing Complex Bizhan» JShS (Aqmola oblysy), «Asyl-Asyl» (Atyraý qalasy), «Kuanysh» JK (Atyraý qalasy), «Birlestic» ShQ (Qaraǵandy oblysy), «EURASIA INVEST LTD» JShS (Qaraǵandy oblysy), «ARAY KZ» JShS (Qaraǵandy oblysy), «BEEF EXPORT GROUP» JShS (Qostanaı oblysy).
Buǵan deıin atalǵan tizilimge 34 qazaqstandyq kásiporyn engizilgen bolatyn. Osylaısha, búgingi tańda jalpy 43 otandyq et óńdeý kompanııasy óz ónimderin Japonııa aýmaǵyna eksporttaı alady.
Et óndirisi boıynsha halyqaralyq sarapshy Frenk Greıvs sıyr etin óndirý boıynsha Qazaqstanda úlken áleýet bar ekenin aıtady. «Jaqsy kútim jasap, azyqtandyrý, árıne, et óndirisin ulǵaıtýdaǵy mańyzdy nárse. Biraq buqalardyń ónimdiligi men reprodýktıvti sıyrlardyń kóbeıý qabiletin arttyrý úshin ár jańa tólde genetıkalyq qasıetterdi jetildirý, jańa tehnologııalar men jetistikterdi paıdalaný qajet. Bul turaqty túrde tuqym beretin sıyrlardyń jasyn 15 jasqa deıin arttyrady», deıdi sarapshy.
Kúzde baǵa qymbattaıdy
О́zimizde soıylyp, óndirilgen etti syrtqa satqanymyz jón-aq. Biraq bazardaǵy baǵanyń shyrqap bara jatqanyn kóz kórip otyr jáne odan et pen et ónimderi de tysqary qalmaıdy. Mamandar kúzde et baǵasynyń odan ári qymbattaıtynyn aıtyp dabyl qaǵady. Angus Qazaqstan respýblıkalyq palatasynyń dırektory Dáýren Salyqovtyń aıtýynsha, kúzde et baǵasynyń ósýine fermerler emes, deldaldar kináli bolmaq.
«Kúzde baǵa ósedi. Ol baǵany fermer emes, ortadaǵy deldaldar baqylaıdy. Menińshe, fermerlik dúkender qaýymdastyqpen tikeleı jumys isteýi kerek. Baǵany qoldan tejeý – ýaqytsha qubylys. Ol erteńgi kúni sheteldik qymbat ettiń ımporttalýyna ákelip soǵady. Ári onyń sapasy da Qazaqstan etindeı emes», deıdi ol.
Qazaqstan et odaǵynyń atqarýshy dırektory Asqar Jubatyrovtyń sózinshe, kúzde sıyr eti kılosyna 3-3,5 myń teńgeden satyla bastaýy múmkin. «Qazir ol 2,6-2,8 myń teńgeden satylyp jatyr. Keı óńirlerde kılosy 3 myń teńgege de jetken. Fermerdegi ózindik quny 2 myń teńgeni quraıdy. 2021 jyly et baǵasy ortasha eseppen 11 paıyzǵa qymbattady. Qoı eti – 15, sıyr eti 8 paıyzǵa ósti», deıdi A.Jubatyrov.