Armenııa, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Tájikstan elderiniń qatysýymen qurylǵan Eýrazııalyq damý bankiniń baqylaý paketinen Reseı bas tartyp, bul mandat Qazaqstanǵa berilýi múmkin. Bloomberg aqparaty boıynsha, banktiń 65,97 paıyz aksııasyna ıelik etetin Reseı sanksııalyq táýekelge baılanysty Belorýssııamen birge óz úlesin qysqartqysy keledi.
Reseı men Belorýsııanyń kóptegen memlekettik qurylymy qazirdiń ózinde AQSh pen EO-nyń qatań sanksııalaryna ushyrap úlgerdi. Sanksııa synaǵyna tap bolǵandar ishinde EADB joq. Degenmen Reseı osy bastan bul bankten «irgesin aýlaq salyp», saqtyq qamyna kirisken syńaıly. Banktegi Qazaqstannyń úlesi 32,99 paıyzdy quraıdy. Bul rette Belorýssııanyń úlesi – 1 paıyzǵa jýyq, Tájikstan men Armenııanyń úlesi – 0,04 paıyzdan. Eger bul aqparat shyndyqqa janasyp, mámile júzege assa, Qazaqstan banktiń baqylaýshy aksıonerine aınalýy ábden múmkin. Bank saıtyndaǵy aqparat boıynsha qarjy ınstıtýtynyń jarǵylyq kapıtaly – 1,5 mlrd dollar.
Bloomberg aqparaty boıynsha, 8 tamyzda Eýrazııalyq damý banki aınalymdaǵy 436 mln dollarlyq oblıgasııadan qyrkúıekte óteý merzimimen 300 mln dollar oblıgasııany satyp alýdy usynǵan.
Bank qatysýshy memleketter aýmaǵynda 76 jobany júzege asyrady. Banktiń qatysýshy-memleketterge salǵan jalpy ınvestısııasynyń kólemi 12,185 mlrd dollarǵa jetken. EADB portfelindegi negizgi úlesti transporttyq ınfraqurylym, sıfrly júıe, jasyl energetıka, aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip jáne kólik qurastyrý jobalary alyp tur.
Eske salaıyq, bul bank memleketaralyq kelisim negizinde 2006 jyldyń 12 qańtarynda qurylyp, jumys isteı bastady. Banktiń mindeti – qatysýshy-memleketterdiń ekonomıkalyq ósimine jaǵdaı jasap, elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanysty keńeıtý jáne eýrazııalyq keńistikte ınvestısııalyq jobalar arqyly ıntegrasııalyq prosesterdi damytý. Banktiń shtab-páteri Almatyda ornalasqan.
«2022-2026 jyldar strategııasynda 3 iri ınvestısııalyq jobany júzege asyrýdy josparlaǵan: «Eýropa-Batys Qytaı» transport dálizi, biryńǵaı taýar taratý jelisi jáne banktiń jalpy ınvestısııasy shamamen 1, 2 mlrd dollar bolatyn sý-energetıkalyq kesheni. EADB memleketteri úshin strategııada jobalardy ulttyq valıýtada qarjylandyrý jáne eýrazııalyq keńistikte ıntegrasııalyq prosesterdi ıntensıfıkasııalaý, sondaı-aq taýar, qyzmet, kapıtal jáne jumys kúshiniń ortaq naryǵyn qurý úshin Reseıge basymdyqtar berilgen. Ýkraınaǵa basyp kirgennen keıin Reseıdiń ekonomıkalyq damý mınıstri birinshi toqsanda EAEO aýmaǵynda biryńǵaı rýbl aımaǵyn engizýge usynys jasady. Sol kezde bul usynys rezonans týdyryp, bizdiń úkimet tarapynan eshqandaı biryńǵaı rýbl keńistigi bolmaıtyny málimdelip, Qazaqstanda kedendik baj salyǵy dollarmen esepteletini aıtylyp edi. Endi Reseı úlesi azaıyp, baqylaý Qazaqstanǵa berilgennen keıin EADB-nyń strategııalyq basymdyqtary da qaıta yńǵaılanady. Buǵan deıin basqarý jáne úılestirý róli Reseıdiń qolynda bolsa, endi Qazaqstan úshin EAEO memleketaralyq baǵdarlamalary sheńberinde emes, eldiń áleýetin damytý úshin jobalardy iske asyrý múmkindigi paıda bolady», deıdi telegramdaǵy Risk Rakers kanaly.
Degenmen sońǵy shyqqan bir aqparatta EADB óziniń ınvestısııalyq portfelindegi Reseı úlesin azaıtýdy josparlamaıtyny aıtyldy.
«Investısııalyq portfeldegi Reseı úlesi 40 paıyz mólsherinde saqtalýy múmkin. Portfeldegi eldik qurylymnyń aıtarlyqtaı ózgerýi oryn almaıdy. Jyl boıynsha keıbir aýytqýlar týyndap, birqatar joba boıynsha konfıgýrasııa ózgeriske túsýi yqtımal. Degenmen reseılik portfel 40 paıyz deńgeıinde saqtalady. Eshqandaı qysqartý bolmaıdy. О́ıtkeni ártúrli sektordaǵy áleýetti jobalardyń sany óte kóp. Biraq Reseı men Belarýs úlesi sál azaıady. Joǵary mólsherlemeler aıasynda josparly jumys birshama tejelip qaldy, alaıda qazir makroekonomıkalyq jaǵdaılar birtindep qalypqa kelip jatyr jáne bizde dınamıka kúsheıip jatyr», deıdi bank basshysy Nıkolaı Podgýzov.
Onyń aıtýynsha, EADB túrli jobany qarjylandyrýdan bólek Qazaqstanǵa 10 mlrd dollardan astam jeke jáne strategııalyq ınvestısııa tartý boıynsha draıver bolýǵa nıetti. Ol bul týraly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevpen kezdesýde málimdedi.
«Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq mindetterdi sheshýde bank úlesin kúsheıtý, ornyqty damý maqsatyna qol jetkizý jáne áleýmettik mańyzdy jobalardy qurý – Eýrazııalyq damý bankiniń 2026 jylǵa deıingi jańa strategııasynyń negizgi baǵyttary bolyp sanalady. Aldaǵy bes jylda biz 3,8 mlrd dollardan kem emes mólsherde ınvestısııa jasaýdy josparlap otyrmyz. Bul sońǵy respýblıkaǵa 15 jylda berilgen qarjylandyrý kólemimen teń. Investısııa qarqyny 2 esege artady. Biz negizinen «jasyl» ekonomıka, azyq-túlik qaýipsizdigi, Qazaqstan eksportynyń ınfraqurylymyna kapıtaldyq salym jasaýǵa nıettimiz. Negizgi maqsattyń biri – Qazaqstannyń jáne tutastaı alǵanda aımaqtyń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda qolǵa alynatyn biryńǵaı taýar taratý jelisin qurý máselesi. Jobany júzege asyrý azyq-túlik baǵasyn tómendetýge jáne azyq-túlik taýarlarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge múmkindik beredi», degen edi N.Podgýzov.