О́tken ǵasyrdaǵy jetpisinshi jyldardyń sońy men sekseninshi jyldardyń basynda ádebıetimizge talantty bir tolqyn keldi. Olar «ádebıetke men keldim» dep keýde qaǵyp órekpigen joq, kórkemsóz tabaldyryǵyn sypaıy attady. Alaıda bul býynnyń kórkemsóz ónerindegi joly jeńil boldy deı almaımyz, olardyń alańsyz shyǵarmashylyqpen aınalysyp, tom-tom kitap jazýǵa múmkindikteri bolmady. Bir-eki kitaby jaryq kórip, elge tanyla bastaǵanda qaıta qurý bastalyp, toqyraý zamanyna kılikti. Qalamaqy da kózden bul-bul ushty. Sondaı túrli qıyndyqqa qaramastan olar shyǵarmashylyqtan alystamaı, el súıip oqyǵan kórkem dúnıeler jazdy. Qazir olardyń da jasy jetpisten asyp, aǵa býynǵa aınaldy. Osy býynnyń biregeı ókili, jazýshy-dramatýrg, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Serik Asylbekuly.
Serik aǵa az jazsa da saz jazǵan qalamgerler sanatynan bolsa da, onyń shyǵarmashylyǵynda halqymyzdyń bolmysy men bitimi, darhandyǵy men adaldyǵy, keıde tipti daraqylaý kórinetin maqtansúıgishtik minezi jerine jete, kesteli beınelengen. Jalpy, jazýshyny shaǵyn janrdyń sheberi dep tanımyz. Onyń áńgimeleri men hıkaıattaryndaǵy oqıǵa shymyr qurylyp, serippedeı tartylyp turady. Keıipkerler beınesi de shynaıylyǵymen baýrap áketedi. Bastysy, qalamgerdiń kez kelgen shyǵarmasynan ulttyq boıaýdy jazbaı tanısyz. Osyndaı jyly jazylǵan kórkem áńgimesiniń biri – «Ata jurtta» dep atalady. Bul áńgime de alyp bara jatqan oqıǵa joq, araǵa jyldar salyp, qaladan týǵan aýylyna oralǵan azamattyń týǵan jerine kelgendegi júregin muńǵa batyrǵan sezim sátteri kórkem sýrettelgen. Bir jaǵynan, bul týyndyny avtobıografııalyq shyǵarma dep aıtýǵa bolady. О́ıtkeni mundaǵy bas keıipker Qorǵanbektiń bolmysynan avtordyń, ıaǵnı Serik Asylbekulynyń ózin kóremiz.
Áńgimede artyq sýretteý, kópsózdilik múlde kezdespeıdi. Bas-aıaǵy jınaqy, oqıǵa da birden bastalady.
«Qorǵanbek elsizdegi kóne beıit basynda biraýyq únsiz turdy da qoıdy. Bir sát tórtqulaqtyń kóleńke betindegi kishkentaı qyzyl tasqa ornatylǵan sýretke nazary túsip ketip edi, ákesi marqum sýyqtaý, shúńirek kózderimen buǵan tesile qarap qalǵan eken. Qorǵanbek óziniń janaryn qalaı taıdyryp áketkenin bilmeı de qaldy. «Keshir, kóke! Jer shalǵaı, ýaqyt osylaı, áıtpese seniń meni sarylyp kútip jatatynyńdy bilmeı júrgem joq, – dedi ol ishinen kúbirlep» degen sóılemdi oqyǵanda sizdiń de júregińizdi názik muń basyp, týǵan aýylyńyzǵa baryp, ómirden ótken ákeńizdiń basynda turǵandaı sezimdi bastan keshesiz. Jazýshy sheberligi degenimiz osy shyǵar.
Áńgimede aıtylatyn «Aqıin» degen aýyl bir kezde otyz-qyryq úıi bar eldi meken bolǵan. Qazir bul jerde sovhozdyń júgeri brıgadasy men qoryqshy О́skentaı aqsaqaldan basqa eshkim joq. Qaladan kelgen qonaqty ertip júrgen dosy Qazantaı ekeýi bir kezde áke-sheshesimen syılas bolyp, jaqyn týystaı aralasqan maıdanger О́skenbaı aqsaqalǵa qıys joldan ádeıi burylyp, sálem berýge keledi. Aıdalada jalǵyz úı bolyp, áńgimelesýge qara taba almaı, ishi tolyp qalǵan qarııa eki jolaýshynyń kelgenine dán rıza bolyp, ótken-ketkendi aıtyp, sher tarqatady.
Osy jerdegi úzindige nazar aýdarsańyz:
«– Iá, aıtpaqshy, erteń meıram ǵoı, – dedi Qazantaı erteń toǵyzynshy mamyr ekeni esinen qalaı shyǵyp ketkenine ózi de tań qalǵandaı únmen. – Baıaǵyda deımin-aý, naǵashyeke, osy Aqıinde meıram saıyn at shaýyp, palýan kúrestirip, búkil el bolyp jatatyn edi-aý degenge О́skenbaı qarııa eleń ete qalyp, «ol kezde bul ara qalyń el emes pe» deıdi de soǵystan keıingi bir oqıǵany baıandaıdy. Dál osy oqıǵa arqyly jazýshy halqymyzdyń boıynan qazir alystap bara jatqan birsózdilik, qonaqjaılyq, týrashyldyq sekildi ǵajap qasıetterin qarııa áńgimesimen keremet jetkizedi.
«Ol kezde erkek – áýlıe, baıaǵy Qulmambetııardyń Sarysynyń burynǵy áıeliniń ústine jas qatyn alyp, esirińkirep júrgen shaǵy, – dep bastaǵan О́skenbaı aqsaqal, sózin odan ári jalǵap, – Osyndaı bir meıramnyń aldynda támam adam myna dúkenniń aldynda jınalyp qaldy. Umyttym – áıteýir sol kúni aýyldaǵy bireý kelin túsirip, sonyń toıyna shyqqan betimiz edi. Álgi Sarynyń qyzyp alyp, Tináli marqumǵa tıise bastaýy bar emes pe. Tinálige «kúresesiń be, kúresesiń be» dep tap-tap beredi. Tináli marqum iri, qapsaǵaı kisi bolǵanmen, náti jýastaý jigit edi ǵoı, jaryqtyq. Taısaqtap qasha beredi álgi shapattaı nemeden. Sodan biz qarap turamyz ba, Aıdekeń bar, seniń ákeń Kátep marqum bar, qazir kózi tiri ǵoı, álgi osy aýyldyń bar jas qatyny «brıgát qaınaǵa» atap ketken ómir boıy brıgat bop ketken Tilepbaı bar, mysyqmurt Elemes bar – bárimiz jabylyp kelip Tinekeńdi «kúres, kúres» dep ortaǵa aldyq. Amaly quryǵan Tinekeń qybyjyqtap ortaǵa shyqty. Alǵashynda qoıqalaqtap olaı-bulaı qashqalaqtaı beredi álgi nemeden. «Qap, mynany-aı!..» – dep biz turmyz ishimizden kijinip. Jastaý kezimiz ǵoı. Qoıshy, bir kezde ekeýi ustasty-aý. Áıgili usta emes pe, Tináliniń qoly qarýly edi ǵoı, osy aýyldyń barlyq tamynyń qabyrǵasyn sol kóterdi desem, ótirikshi bolmaspyn, onyń ústine iri, qapsaǵaı jigit, kózdi ashyp-jumǵansha Saryny dúkenniń aldyndaǵy mystaı aıtaqyrdyń ústine alyp urdy» deı kelip, jarty saǵat esinen tańyp jatqan Qulmambetııardyń Sarysynyń ornynan atyp turyp, Tináliniń jaǵasynan alyp, «Káne aıaǵyma jyǵyl, áıtpese, meniń jalǵyz ózim emes, eki qatynymnan týǵan úrim-butaǵymnyń qoly seniń jaǵańda ketedi. Meniń jasym kishi bolǵanmen, jolym úlken, jyǵyla ketseń ne ketedi, áńkıgen áýmeser neme?» dep Tinálige dikeń-dikeń etip, aqyry Tináli keshirimge bir qunan qoıyn soıyp, Saryǵa aıypqa ústine shapan jaýyp, aýyl aqsaqaldarynyń batasyn alyp, ázer qutylǵanyn oqyp, aýyl adamdarynyń eshqandaı qospasyz dara bolmysyn kórip, tánti bolasyz.
Qoryta aıtqanda, belgili jazýshy Serik Asylbekulynyń qazaqtyń qońyr minezin qońyr áýenimen aıshyqty da kórkem beınelegen týyndylaryn oqyǵanda kóńilińdi áýezdi án terbep, názik sezimge bóleıdi.