Oqý júktemesi jeńildeıdi

Tamyz keńesiniń ashylýynda sóz alǵan Oqý-aǵartý mınıstri Ashat Aımaǵambetov osyǵan deıin atqarylǵan jumystar men jańa oqý jylyndaǵy jańalyqtar jóninde baıan­dady.

– Prezıdenttiń tapsyrmasy aıasynda pedagog mártebesin arttyrýǵa baǵyttalǵan isterdi atqaryp kelemiz, bul jumystar aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady. Pedagogterdiń jalaqysy artty, kelesi jyly Memleket basshysynyń tapsyrmasymen taǵy da 25 paıyzǵa kóbeıedi. Jalaqy máselesi aıtylǵanda kópshilik tek mektep muǵalimderine ǵana qosyldy dep qabyldaıdy, shyn máninde 2019 jyldan bastap jáne keler jyly da balabaqsha, kolledj, qosymsha bilim berý uıymdaryndaǵy qyzmetkerlerdiń jalaqysy artady. Kelesi bir mańyzdy másele – biz mekteptegi oqý júktemesin azaıttyq, – dedi A.Aımaǵambetov.

– Osyǵan oraı oqý jylyn 31 mamyrǵa deıin uzarttyq. Úsh aýysymdy mektepterden basqa barlyq oqý oshaǵy beskúndik jumys formatyna kóshedi. Bul mektepterdiń dırektorlary, birinshi basshynyń orynbasarlary, bilim basqarmalary men bólimderi, bar­lyq jumysker men muǵalimge qatysty. Biz muǵalimder senbi kúni óz otbasymen birge demalýy kerek dep sanaımyz. Oqý jylyn uzartý arqyly osyndaı múmkindikke qol jetkiz­dik. Mundaı ózgeris pedagogterdiń 56 kúndik eńbek demalysyna esh áser etpeıdi. Jáne mektep dırektorlary senbide muǵalimderdi ádistemelik jumystardy syltaýratyp jumys­qa shaqyrmaýy kerek, – dedi mınıstr.

Mektepke deıingi tárbıe men bilim berý. Mınıstrdiń málimdeýinshe, balabaqsha – bar­lyq bilim berý júıesiniń irgetasy. Sondyqtan aýqymdy áleýmettik salanyń osy satysyna vedomstvo erekshe nazar aýdarady. Halyqaralyq bilim berý deńgeıin anyqtaıtyn zertteýler balabaqshadaǵy tárbıe men bilim sapasynda ózekti máseleler bar ekenin kórsetip otyr. Sol sebepti balabaqshalar jumysynyń jańa modeli qabyldandy. Endi barlyq jumys balalarǵa baǵyttalady. Qazir qanatqaqty joba retinde aprobasııadan ótkizilip jatqan «Eki tárbıeshi» jobasy elimizdegi mektepke deıingi uıymdarǵa engizile bastaıdy. О́ıtkeni bir topta otyratyn 25-30 balanyń tárbıesimen bir tárbıeshi nátıjeli aınalysa almaıdy.

– 2018 jyly «Mektepke deıingi tárbıe» mamandyǵyna joǵary bilim alý úshin ótkizilgen konkýrsta 1 orynǵa 8 adam talasqan bolatyn. Qazir bir orynǵa 0,7 talapkerden kelip otyr. Iаǵnı bilim berýdiń osy baǵytynda jumys istegisi keletinder joqtyń qasy. Sol sebepti biz dál balabaqsha pedagogteriniń jalaqysyn ósirýge kóńil bólmekpiz, óıtkeni olardyń eńbekaqysy óskenniń ózinde tym az. Kelesi jyly biliktilik kýrstaryn 3 ese kóbeıtemiz. Sonyń ishinde memlekettik jáne jekemenshik mektepke deıingi uıymdardyń mamandaryn biliktilik kýrstarymen qamtımyz, – dedi A.Aımaǵambetov.

Orta bilim berý. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, bıylǵy qyrkúıekten bastap qazaqsha bilim alatyn synyptardaǵy balalar 1-synypta tek qazaq tilin pán retinde oqıdy, orys tili 2-synyptan, aǵylshyn tili 3-synyptan bastap qosylady. Al orys tilinde bilim alatyn oqýshylar 1-synypta qazaq tili men orys tilin oqıdy, aǵylshyn tili 3-synyptan qosylady. Eńbekke baýlý páni de jańa oqý jylynan bastap bólek oqytylady. Sondaı-aq «Sıfrly pedagog» jobasy osy oqý jylynan bastap barlyq mektepte iske asyrylady. Elimizde 500 myńǵa jýyq úlgerimi tómen balalar bar. Osy oqýshylar úshin ár juma saıyn ár pán boıynsha qosymsha sabaqtar berile­di. Qosymsha sabaqtardy pán muǵalimderi ǵana emes, psıhologter de júrgizedi.

– «Sıfrly pedagog» jobasy shaǵyn jı­naqty mektepterdegi kadr máselesin sheshýge kómektesti. Mundaı mektepterde saǵat sany az bolǵandyqtan jáne maman jetis­peı­tindikten bir muǵalim birneshe pánnen sabaq beretinin bilemiz. Al joba arqyly myqty muǵalimderdi shaǵyn jınaqty mektepterde qashyqtan sabaq berýge tartamyz. Bul rette jaǵyn jınaqty mektepterde eńbek etip júrgen mamandar jumyssyz, saǵatsyz qalmaıtynyn eskerý kerek. Olar qashyqtan sabaq beretin muǵalimderge assıstent retinde sabaq­qa tolyǵymen qatysyp, sol sátte ózi de kásibı turǵydan jetilýge múm­kindik alady, – dedi mınıstr.

A.Aımaǵambetovtiń aıtýynsha, bilim berý salasyndaǵy menedjment máselesi kezek kúttirmeı sheshýdi talap etedi. Árıne, muǵalimniń eńbegi, kásibıligi óte mańyzdy, biraq bilikti basshy bolmasa, basqa jumystar nátıje bermeıdi. Sebebi qazirgi tańda mektep, kolledj dırektorlaryna bos vakansııa kóp. О́ıtkeni bilim berý uıymdaryndaǵy bas­shylardyń jalaqysy pedagogterden tómen, biraq jaýapkershiligi joǵary. Jańa oqý jylynda osy máseleni sheshý jolǵa qoıylmaq.

– Pandemııa barlyǵymyz úshin úlken syn boldy. Júıeni bir silkintip aldy. Árıne, onlaın bilim berýge ártúrli kózqaras bolýy múmkin, degenmen munyń shyndyqqa aınal­ǵanyn túsinýimiz kerek. Biz onlaın mektepter men onlaın kolledjder boıynsha normany zańdy negizde bekitý úshin shara qabyldaǵymyz keledi. Qazir ǵalamtordyń shekarasy joq. Eger balalar bizdiń elde belgili baǵyttar boıynsha onlaın kolledjde bilim ala almasa, muny ózge elderdiń onlaın kolledjderinde oqı alady. Sondyqtan bizge máseleniń joq eke­nin aıtýdan góri, máseleni sheship, zańdastyrý kerek, – dedi vedomstvo basshysy.

Kásiptik-tehnıkalyq bilim berý. Mı­nıstr­diń málimdeýinshe, kolledj­derge aka­demııa­lyq derbes­tik beril­di. Osy saıasat ári qaraı da jalǵasady. Memlekettik tapsyrys kásiptik-teh­nıkalyq bilim berý uıymdaryna emes, kásiporyndarǵa berile bastady. Kásip­oryndar endi talapkerlerdi qabyldaýǵa, olardy dýaldy júıe boıynsha oqytyp, maman re­tin­­de daıarlaýǵa jáne sol túlekterdi ju­myspen qamtýǵa mindetti bolady. Osy jumys bıyl da jalǵasyn tabady.

– Júzege asyrylǵan «Jas maman» jobasy óte tıimdi boldy, osy joba arqyly mate­rıaldyq jaǵdaıy jaqsarǵan 180 kolledj qazir múldem basqa jaǵdaıda. Kásiporyndardyń ózi ondaǵy jaǵdaıǵa, múmkindikterge qyzyǵa qaraıdy. Tegin kásiptik-tehnıkalyq bilimmen qamtamasyz etý jumysy da jalǵasady. Bıyl 128 myń orynǵa memlekettik tapsyrys oryndalsa, 2025 jylǵa qaraı muny 165 myńǵa deıin arttyrmaqpyz, – dedi A.Aımaǵambetov.

Tamyz keńesine qatysqan Pre­mer-Mı­nıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanov bilim berý salasy qyzmetkerlerin kele jatqan jańa oqý jylymen quttyqtap, tolaǵaı tabys tiledi. Sondaı-aq ol saladaǵy ózekti máselelerge toqtalyp, tıisti mınıstrlikke, jer­gilikti atqarýshy organdarǵa birqatar tapsyrma berdi.

– Pedagog mártebesi týraly» zań­dy tabys­ty iske asyrý pedagogtiń bedelin arttyrý­ǵa múmkindik berdi. Búginde muǵalimder óz eńbekteri úshin laıyqty jalaqy alady. Ná­tı­jesinde, mekteptiń úzdik túlekteri maman­dyq tańdaý kezinde pedagogıkalyq baǵyttaǵy mamandyqtarǵa basymdyq beretinin kórip otyrmyz. Búgingi tańda muǵalim – álemdegi eń qurmetti jáne mańyzdy mamandyqtardyń biri. Eń bastapqy bilimdi, biliktilikti, daǵdy­lar men qundylyqtardy qa­lyptastyratyn da osy muǵalimder. Osy rette salada áli de sheshilýge tıis biraz másele bar. Osy jıynǵa barlyq ákimdiktiń ókilderi qatysyp otyr. Ákimdikterge apatty jaǵdaıdaǵy jáne úsh aýysymdy mektepter máselesin tez arada tolyq sheshýdi tapsyramyn! Bul meniń jeke baqylaýymda bolady, – dedi E.Toǵjanov.

Osyǵan qosa Premerdiń orynbasary ákimdikterge aldaǵy oqý jylynda balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge erekshe nazar aýdarýdy; Adam quqyqtary jónindegi ult­tyq ortalyqpen birlesip, Adam jáne bala quqyqtary jónindegi ulttyq ortalyqtyń aýmaqtyq bólim­shelerin qurýdy jedeldetýdi; lısen­zııalanǵan uıymdardy mektep­ter­di kúzetýge tartý boıynsha talap­tardyń saq­talýyn qamtamasyz etý­di; Polısııa depar­tamentterimen bir­lesip joldarda balalardyń qaýip­­sizdigin qamtamasyz etý boıynsha ju­mysty uıymdastyrý, bul jumysqa qolda­nystaǵy polısııa ınspektorlaryn tartýdy tapsyrdy.

Al Oqý-aǵartý mınıstrligine oqý pánderi boıynsha pedagogter­diń respýblıkalyq qaýym­­dastyǵyn qurýdy; Ahmet Baıtur­sy­nov­tyń 150 jyldyǵy aıasynda úzdik peda­go­­gıka­lyq tájirıbelerdi almasý jáne taratý boıynsha pedagogterdiń res­pýb­lı­ka­lyq jáne oblystyq kon­gresterin uıym­das­tyrýdy; tárbıe jumysyn biregeıleý maq­­sa­tynda bala­baqshalarda, mektepter men kol­ledj­derde Jańa Qazaqstannyń jas­taryn qa­lyptastyrýǵa baǵyttalǵan bilim berý uıym­daryndaǵy tárbıeniń biryńǵaı tujy­rymdamasyn ázirleýdi júktedi.