Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev otandyq telearnalarǵa suhbat berdi. Suhbatta Senat Spıkeri Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń mańyzy týraly aıtyp, bıylǵy forýmnyń jańa geosaıası ahýaldaǵy erekshelikterine jan-jaqty toqtaldy.
Máýlen Áshimbaev Din lıderleriniń sezin shaqyrý Qazaqstannyń jahandyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qatysty ortaq kúsh-jigerdi biriktirýge degen umtylysynan týyndaǵanyn atap ótti. Sondaı-aq ol sol kezeńde Sezd Hatshylyǵynyń basshysy retinde el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev forýmdy ótkizýdiń bastaýynda turǵanyn aıtty. Senat Spıkeri álemdik qoǵamdastyqtyń forýmǵa degen qyzyǵýshylyǵynyń artýy onyń qazaqstandyq syrtqy saıasattyń qajettiligi men tıimdiligin basa kórsetip otyrǵanyn da tilge tıek etti.
«Alǵashqy sezd 2003 jyly ótkizildi. Oǵan 17 dinı uıymnyń, onyń ishinde álemdik dinderdiń lıderleri men ókilderi keldi. Sodan beri arada 20 jyl jáne 6 sezd ótti. Ár sezd álemde dıalog mádenıetin taratý, ózara túsinistikti arttyrý, álemdik jáne dástúrli dinderdi jaqyndastyrý, rýhanı kóshbasshylardyń adamzat damýynyń ózekti problemalary boıynsha biryńǵaı ustanymdy ázirleýi turǵysynan mańyzdy ról atqardy», dedi Máýlen Áshimbaev.
Senat Tóraǵasy osy jyldar ishinde syrtqy syn-qaterlerge birlesip jaýap izdeý jáne álemdik dinder arasynda ózara is-qımyl úrdisi keńinen baıqalyp otyrǵanyna nazar aýdardy. Sonymen qatar sońǵy jyldary rýhanı kóshbasshylar ymyraly sheshimder men yntymaqtastyqtyń ortaq platformasyn izdeýdiń úlgisin kórsetti. Osy rette forým mádenıetter men órkenıetter arasynda kópir qalyptastyrýǵa yqpal etedi. Bul – Qazaqstannyń negizgi tarıhı mıssııalarynyń biri.
«Bizdiń halqymyz ejelden ashyqtyq, beıbitshilikke tózimdilik qaǵıdalaryn ustanǵan. Biz árqashan basqa dinderge qurmetpen qarap kelemiz. Ashyqtyq jáne toleranttylyq mádenıeti belgili bir dárejede bizdiń tarıhymyzdyń, geografııamyzdyń jáne sheksiz dalamyzdyń kórinisindeı. Dál osyndaı qundylyqtar bizdiń ulttyq kodymyzdyń mańyzdy bóligin quraıdy. Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstan etnosaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimniń biregeı úlgisin qalyptastyrdy. Ol ýaqyt synynan ótip, óziniń turaqtylyǵy men keleshegi zor ekenin kórsete aldy», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sezd Hatshylyǵynyń basshysy aldaǵy forýmnyń biregeıligi týraly da sóz qozǵady. Máýlen Áshimbaevtyń aıtýynsha, VII sezd din lıderleriniń qatysýy turǵysynan mártebesi joǵary bolmaq. Bıyl forýmǵa sezd tarıhynda alǵash ret Rım Papasy qatysady. Joǵary mártebeli meımandardyń qatarynda ál-Azhardyń Bas ımamy sheıh Ahmed at-Taıeb, ıýdaızm men býddızmniń lıderleri, daosızm, sıntoızm jáne basqa dinderdiń ókilderi bar.
«Qazirgi tańda 100-den astam din lıderleri men dinı uıymdardyń basshylary ózderiniń qatysatynyn rastady. Budan basqa, VII sezd kezinde álemniń kóptegen eli men áleýmettik toptar úshin ózekti máseleler kóteriledi. Atap aıtqanda, radıkalızmdi, senimsizdikti, ksenofobııany eńserý jolynda bilim berý men dinı aǵartýdy damytýǵa, ár dinniń beıbit ómir súrýin qamtamasyz etýge baılanysty máselelerdi qozǵaıtyn seksııalyq otyrystar bolady. Seksııalyq otyrysta áıelderdiń otbasy men qoǵamdaǵy mártebesin nyǵaıtýdaǵy qazirgi dinı uıymdardyń róli týraly másele de sóz bolady. Sondyqtan bul sezden álemdik qoǵamdastyq, álemdik BAQ úlken úmit kútip otyr», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sol kezde qabyldanatyn qorytyndy qujat – VII sezd deklarasııasy sezd jumysynyń nátıjesi bolmaq. Onda álemdik dinder lıderleri neǵurlym kókeıkesti álemdik problemalardy sheshýdiń mańyzdylyǵy týraly óz pikirlerin bildiredi. Olardyń ishinde geosaıası shıelenister men qaqtyǵystarǵa baılanysty túıtkilder, áleýmettik problemalar jáne basqa da máseleler bar. Deklarasııa BUU-nyń resmı qujaty retinde taratylady.
Osylaısha, Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń VII sezi órkenıetaralyq dıalogty qamtamasyz etýge jáne beıbitshilikti, elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa mańyzdy úles qosady. Sondaı-aq jalpy álemdik problemalardy eńserýge jol ashady.
Forým jumysyna rýhanı lıderlermen birge BUU, EQYU, ISESKO, IYU, TÚRKSOI, Dúnıejúzilik ıslam lıgasy jáne basqa da halyqaralyq uıymdardyń basshylary qatysady.