Aýyl azamattarymen ajarly

Búginde «Sháýshen» sharýa qo­ja­lyǵynyń ıgilikti tirlikterin bir Jambyl oblysynyń jurty ǵana emes, búkil el biledi. Aǵaıyn­dy Qalı, Saırambaı jáne Meıram­baı Dónenbaevtardyń elge jasap otyrǵan jaqsylyqtaryn, qaıy­rymdy isterin bul jaqtyń adamdary ańyz qyp aıtady. Shynynda «Aýylyna qarap azamatyn tany» degen, bul azamattardyń kindik qa­ny tamǵan aq basty Alataýdyń ete­ginde jatqan Jarlysý bul kún­de tórt qubylasy saı, eń ajarly, kórikti aýyldyń biri dese de bol­ǵandaı. Aǵaıyndy isker jigitter mal sha­rýashylyǵyn damytyp, aýyl jastaryna jumys taýyp berip otyrsa, qaıbir jyly ár malshysyna jeke-jeke úı, qora-qopsy soǵyp berip, eldiń úlken alǵysyn alǵan. Dónenbaevtardyń elge jasap júrgen jaqsylyqtary bir bul ǵana emes. Osy aýyl tórinen oryn tepken aıy aspanmen talasqan Alla úıi, medrese, eki qabatty ın­ternat úıi, mektep (qarjylaı kó­mek kórsetken), bári-bári osy ji­git­terdiń demeýshiligi arqasynda paı­da boldy. Qazir bul eńseli ǵıma­rat­tar kózdiń jaýyn alyp, jap-jasyl aýyldyń kórkin tipten ashyp tur. Endi, mine, Jeńis merekesi kúni «Sháýshen» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Saırambaı Dónenbaev Jarlysý aýylynan 1932-1933 jyl­dardaǵy asharshylyq qurban­dary jáne 1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysy jaýyngerlerine ar­nalǵan eskertkish ashty. Eskertkish mańy  abbattandyrylyp, sýburqaq ornatylyp, bul iske bas-aıaǵy 50 mıllıon teńge jumsaldy. Eldi jappaı asharshylyq jaılaǵan sol bir zulmat jyldary osy tó­ńirektegi aýyldardan nebári 70-teı otbasy ǵana aman qalǵan eken. Al Uly Otan soǵysy bastalǵanda Jarlysýdan 200-ge jýyq azamat maıdanǵa attanyp, sonyń 80-ge jýyǵy ǵana qaıta oralypty.  «Bul eskertkish sol marqumdarǵa degen qurmet. Súıekteri ár qıyrda qalǵan sol bozdaqtardy búgingi jastar eske alyp, osy eskertkishke kelgen saıyn rýhtaryna quran baǵyshtap júrsin. Keıingi urpaq eldiń basynan qandaı qıyn jaǵdaılardyń ótkenin sezinip, qanshama azamattarymyzdyń eldi qorǵaýda aıanbaı kúreskenin bilsin. Solardyń erligi jas urpaqqa ónege bolsyn degen nıetpen osy eskerkishti ashtyq», deıdi bul jóninde Saırambaı Dónenbaev. Mine, osyndaı atpal azamattar turǵanda aýyl eńsesi eshqashan tómen túspese kerek.  «О́li rıza bol­maı, tiri baıymaıdy» degen, bul kúni Jarlysý aýylynda arýaq­tarǵa as berilip, quran baǵysh­talyp, jıyn sońy qazaqtyń ulttyq oıyny kókparǵa ulasty. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Jambyl oblysy.