О́ndiristi óńirde jazataıym jaraqat alý faktileri tyıylmaı tur. Jyl basynan óndiristik jaraqat boıynsha 67 oqıǵa tirkelse, 2 adam alǵan jaraqatynyń saldarynan oqıǵa ornynda kóz jumǵan. Qaıǵyly jaǵdaıdyń ekeýi de energetıka salasyndaǵy alpaýyt kompanııalarda oryn aldy.
Adam ómirine qaýip óndiris oryndarynda qarapaıym eńbek qaýipsizdigi sharttaryn saqtamaý saldarynan talaı jazataıym oqıǵalar bolyp turady. «Adamnyń basy – Allanyń doby» demekshi, jaza bassań, oqys jaǵdaıǵa kezigýiń op-ońaı. Sondyqtan eńbek qaýipsizdigin qorǵaý mamandary jan-jaǵyn túrli tehnıka men tehnologııa qursaýlaǵan óndiriste barlyq nusqaýlyqty ornymen qoldanýǵa keńes beredi.
Jýyqta óńirdegi «ERG Service» JShS-da qaıǵyly jaǵdaı oryn aldy. Kásiporyn jumyskeri ańdaýsyzda kómir usaqtaıtyn dıirmen keshenine kirip ketip, ondaǵy kesekterdi bólshektegish temirlerdiń arasyna túsip jan tapsyrǵan. Mamandardyń aıtýynsha, álgi adam keshenge kirgende qurylǵy ózdiginen iske qosylypty. Ekinshi bir tosyn jaǵdaı «Bogatyr Kómir» kenishinde oryn aldy. Lokomotıv bar jyldamdyǵymen júrip kele jatqanda abaısyzda sol seriktestikte jumys isteıtin eńbekker jolǵa shyǵa kelip, mashına janshyp ketken. Bul eki oqıǵada da jumyskerlerdiń kinási bar delinýde.
Pavlodar oblysy eńbek basqarmasynyń basshysy Asqar Qapanov jalpy jyl basynan óńirdiń kásiporyndary men eńbek uıymdarynda 57 adam óndiristik jaraqat alǵanyn aıtady. Kórsetkish byltyrǵy dál osy kezeńmen salystyrǵanda 13 paıyzǵa azaıdy demeseńiz, azamattardyń óz mindetin oryndaý barysynda qaýipsiz eńbek nusqamalaryna salǵyrt qaraıtyny ahýaldy kúrdelendirip tur. Keıbir azamattar qaýipsiz eńbek sharttaryn qamtamasyz etý, ózin aıtyp kelmeıtin apattan saqtandyrý sharalaryna júrdim-bardym qaraıdy eken. Eńbek shartyn durys jasamaǵany sebepti jumys barysynda jazataıym jaraqat alyp qalsa, densaýlyǵyna kelgen kinárat úshin tólenetin ótemaqydan qaǵylyp jatady. Máselen, jýyqta Pavlodar qalasynyń dál ortasynda qazylǵan ordyń erneýi opyrylyp, ishinde jumys istep jatqan jumyskerdi basyp qaldy. Áriptesteri ony der ýaqytynda topyraq astynan sýyryp alyp shyqqanymen, densaýlyǵyna zalal kelgeni sózsiz. Eńbek ınspektorlary suraǵanda, álgi azamat or qazý jumystaryna jaýapty fırmada istemeımin, kóldeńen júrgen kók attymyn dep jaýap qaıtarypty. Aryz jazýdan da bas tartypty.
– Jumysker shaǵymdanbasa, jumys berýshini sotqa berý múmkin emes. Keıbir jaǵdaıda kásiporyn ıeleri qýlyqqa basady. Zardap shegýshini aldap-sýlap, bastapqy 3-4 aıda materıaldyq kómek kórsetip, dári-dármegin alyp beredi. Esesine álgi azamat jumys berýshige taǵatyn esh kinám joq degen qaǵaz jazyp beredi. Adamnyń densaýlyǵyna kelgen kinárat birden emes, birneshe jyldan keıin de boı kórsetýi múmkin ǵoı. Sol tusta jumys berýshini sotqa berý múmkin emes. Sondyqtan óndiristik jaraqat alǵan jumysker alǵashqy betten-aq óz shaǵymyn qaǵazǵa túsirip, eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etetin organdarǵa júginýi tıis. Oqıǵa resmı tirkelse, keıin isti óz paıdasyna sheshýge yńǵaıly, – deıdi basqarma jetekshisi.
Búginde oblystyń egis alqaptarynda kúzgi jıyn-terim jumystary bastalyp ketkeni málim. Osy tusta astyq ósirýshi sýbektileri jumysqa alatyn azamattardyń eńbek qaýipsizdikteri múlde qorǵalmaǵanyn atap ótý kerek. Traktor tizgininde otyratyndar, túrli agregattarmen jumys isteıtinder ótkir pyshaqqa túsip, dene múshelerin jaraqattap alatyn jaıttar jıi kezdesip jatady. О́kinishke qaraı, qojalyq basshylary olardyń muńyn muńdaýǵa yntaly emes, sebebi jumyskeriniń ómirin saqtandyrýǵa artyq shyǵyndalǵysy kelmeıtini aıdan anyq. Sondyqtan egis dalasyndaǵy jazataıym jaıttar «bas jarylsa – bórik ishinde, qol synsa – jeń ishinde» qaǵıdasymen sheshiledi. Eńbek ınspektorlary jyl saıyn túsindirý sharalaryn júrgizip, aýyldaǵy sharýa basshylarynyń jaýapkershiligin kúsheıtýge árekettenýde. Ázirshe nátıjesiz.
Asqar Qapanulynyń sózine súıensek, eńbek qaýipsizdigi normalaryn óndiriste engizýge yntaly kásiporyndar sany ulǵaıyp kele jatyr. Elimizdiń 2025 jylǵa deıingi eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi Is-áreket jospary sheńberinde kásiporyndardy halyqaralyq áleýmettik qamtamasyz etý qaýymdastyǵynyń «Vision Zero» (nóldik jaraqat alý) baǵdarlamasyna qosylyp jatqandar kóbeıýde. Búgingi tańda 25 eńbek uıymy «Vision Zero – nóldik jaraqattaný» konsepsııasyn engizdi. Kásibı táýekelderdi basqarýdyń zamanaýı júıesin engizý maqsatynda oblystyń 194 kásiporny eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne qorǵaý boıynsha standarttaryn ómirsheń etken (OHSAS 18001, MOT-SÝOT jáne t.b.).
Statıstıkaǵa súıensek, oblys boıynsha zııandy eńbek jaǵdaıynda shamamen 46 myń jumysker eńbek etedi. Jyl basynan beri jumys jaǵdaıynda qaýip-qateri mol eńbek oryndary bar 81 óndiristik nysan attestattaýdan ótkizilipti. Al 12 kásiporynda «Halyqtyq baqylaý» jobasy qolǵa alynǵan.
Pavlodar oblysy