Aldaǵy on jylda Qazaqstanda túrli sala boıynsha mıllıondaǵan maman qajet bolady degen boljam bar. Ásirese jumysshy mamandyqtaryna, bilim berý salasyna, medısınaǵa, qurylys pen aýyl sharýashylyǵyna suranys joǵary saqtalady. О́ndiris oryndarynyń kóbeıýi men aımaqtardyń damýy ınjenerler men tehnıkalyq mamandarǵa degen qajettilikti arttyryp otyr, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Proforıentolog Izmahan Tolqynnyń aıtýynsha, Qazaqstanda eń joǵary suranysqa ıe salalardyń biri – IT baǵyty. Bul tek elimizde emes, búkil álemde qarqyndy damyp jatqan sala. Jasandy ıntellekt, kıberqaýipsizdik, Big Data jáne sıfrlyq tehnologııalardyń damýy baǵdarlamashy, IT-ınjener, analıtık sııaqty mamandarǵa suranysty arttyryp otyr. Sarapshynyń aıtýynsha, qazirgi jastar úshin tek dıplom jetkiliksiz. Búgingi zamanda eń mańyzdy qabiletter – jasandy ıntellektpen jumys isteı bilý, jyldam beıimdelý jáne myqty kommýnıkasııa daǵdylary. Sarapshy pedagogıka, medısına, tehnıkalyq jáne IT mamandyqtar bolashaqta da suranysta bolatynyn atap ótti.
Sońǵy qońyraý: Elimizde 215 myńnan astam túlek mekteppen qoshtasty
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetine sáıkes, 2025-2026 oqý jylynda Qazaqstanda 73,5 myń stýdent memlekettik grant negizinde joǵary oqý oryndaryna qabyldanǵan. Bul jalpy stýdentterdiń shamamen 35,2%-yn quraıdy. Sondaı-aq 26,2 myń stýdent áleýmettik jáne kvotalyq sanattar arqyly grant ıegeri atanǵan.
Sońǵy bir jylda joǵary oqý ornyna túsken stýdentterdiń shamamen tórtten biri muǵalimdik mamandyqty tańdaǵan. Bul kórsetkish ınjenerlik jáne qurylys salalarynan da joǵary boldy. Sarapshylar muny pedagogterdiń mártebesiniń artýymen, jalaqynyń kóterilýimen jáne memlekettik granttardyń kóbeıýimen baılanystyrady. Qazirgi jastar arasynda ásirese bastaýysh synyp, aǵylshyn tili, ınformatıka jáne matematıka páni muǵalimderine qyzyǵýshylyq joǵary bolyp otyr.
Halyqaralyq kásibı baǵdar berýshiler qaýymdastyǵynyń múshesi Dınara Ospanova mamandyq tańdaýda jas jigitter men qyzdar jıi jiberetin úsh qatelikti atap ótti.
Birinshi qatelik – balanyń beıimi men qyzyǵýshylyǵyn emes, mamandyqtyń bedeli men tabysyn birinshi orynǵa qoıý. Bul keıin kásibı kúızeliske, motıvasııanyń joǵalýyna alyp kelýi múmkin. Ekinshi qatelik – eńbek naryǵyn zerttemeý. Keıbir mamandyqtarǵa búgin suranys joǵary bolǵanymen, 4-5 jyldan keıin jaǵdaı ózgerýi múmkin. Úshinshi qatelik – oqý orny men mamandyqty shatastyrý. Jumys berýshi úshin dıplomnan buryn naqty daǵdy men kásibı biliktilik mańyzdy.
Dınara Ospanovanyń aıtýynsha, jasandy ıntellekt mamandyqtardy tolyq joımaıdy, biraq olardyń mazmunyn túbegeıli ózgertedi. Birsaryndy jumystar avtomattandyrylýy múmkin, alaıda shyǵarmashylyqty, emosııalyq ıntellektini jáne tereń taldaýdy qajet etetin jýrnalıst, muǵalim, dáriger sııaqty kásipterdi JI tolyq almastyra almaıdy. Sondyqtan bolashaqtaǵy eń mańyzdy qabilet – tehnologııany qural retinde paıdalanyp, ózgeriske beıimdelý.
Mamandar pikirinshe, talapkerler mamandyq tańdaǵanda tek jeke qyzyǵýshylyqty ǵana emes, eńbek naryǵyndaǵy suranys pen grant boıynsha básekeni de eskergeni jón.
Pedagogıka men IT, medısına men ınjenerııa eń suranysqa ıe mamandyqtar bolyp qala beredi. Sarapshylar mamandyq tańdaǵanda ár túlek óz qabileti men naryq suranysyn ushtastyra bilý keregin aıtty. О́ıtkeni erteńgi eńbek naryǵy dıplomdy emes, bilikti mamandy baǵalaıdy.
Janbota BAHYTBEK,
EUÝ stýdenti