TJM jedel shtaby 10 qyrkúıekte Áýlıekól aýdanyndaǵy orman órtin sóndirý jumystarynyń túbegeıli aıaqtalǵanyn málimdedi. Jedel shtab qyrkúıektiń jetinshi kúni órttiń oqshaýlanǵanyn jarııalaǵan bolatyn. О́rt sharpyǵan aýmaqta 73 adamy, 21 tehnıkasy bar Basaman men Semıozer orman sharýashylyqtarynyń kúsh-quraly ǵana qaldy. Jedel shtab óz jumysyn aıaqtady. Endi mıdaı dalada múlgigen ormannyń jartysyna jýyǵyn joıyp, artynda júzden asa úıdiń úıindisin ǵana qaldyrǵan alapat órtten kelgen orasan shyǵyndy eseptep, zardap shekkenderge kómek kórsetý jumystary júrip jatyr.
2 aıda 91 turǵyn úı salynady
Memleket basshysy qabyldaǵan jedel sheshimderdiń nátıjesinde Áýlıekóldegi turǵyn úı qurylysyna 2,3 mlrd teńge qarajat bólinip, 9 merdiger kompanııa órt saldarynan baspanasyz qalǵandarǵa turǵyn úı salý jumysyn bastap ketti. Qazir qurylys basynda kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdy montajdaý jumystary júrip jatyr. Qurylysshylar búginge deıin otyz úıdiń irgetasyn quıyp úlgergen. Oblystyq qurylys jáne sáýlet basqarmasynyń basshysy Berik Tańjaryqovtyń aıtýynsha, qurylys materıaldaryn satyp alý, jetkizý jumystary da júrip jatyr. Jospar boıynsha barlyq kommýnıkasııalarmen qamtylǵan, zamanaýı úıler eki-eki jarym aıdyń ishinde salynyp bitýge tıis. Áýlıekóldiń shyǵysyndaǵy bos jerge turǵyn úı salý bas jospar boıynsha 2017 jyly bekigen.
Alaıda órt saldarynan baspanasyz qalǵan 15-20 shaqty turǵyn shuǵyl salynyp jatqan bul úılerge kóshkisi kelmeıtinin aıtady. Olar jańa baspananyń buǵan deıin ózderi turyp kelgen Amanqaraǵaıdan turǵyzylǵanyn qalaıdy.
– Bul jerdiń topyraǵy baý-baqsha egýge jaramsyz. Sál qazsań astynan sý shyǵyp ketedi. Erteń ylǵal tartyp, úı ishin kók basýy múmkin. Budan adam túrli aýrýǵa shaldyǵady. Qysta joldy qar basyp qalady, qatynasqa da qıyn. Munyń syrtynda, biz bul jerge kóship kelsek, burynǵydaı mal ustap, qus ósire almaımyz, – deıdi órtten zardap shekken Amanqaraǵaı aýylynyń turǵyny Vladımır Geızer.
Bas jospar boıynsha barlyq qajetti saraptamalardan ótken aýmaqtyń turǵyn úı salýǵa jaramdy ekenin alǵa tartqan aýdan ákimdiginiń mamandary azamattardyń alańdaýyna negiz joq dep otyr. Al jańa aýdandaǵy úıge qonystanýdan úzildi-kesildi bas tartqandarǵa ótemaqy beriledi.
– Munda kóship kelýden bas tartqandardyń úıin baǵalaıdy. Sosyn baǵasyna sáıkes ótemaqy beredi. Mysaly, úı 10 mln teńgege baǵalansa, órtengen úıdiń ıesiniń sol aqshany alyp, ózi qalaǵan jerden baspana satyp alýyna bolady. Úısiz qalǵan 91 otbasynyń 70 paıyzdan astamy osynda kelip, qurylys barysyn kórip ketti. Olardyń kóbi buryn eski úılerde turǵan. Máselen, buryn 40-60 sharshy metrlik shaǵyn úılerde turyp kelgen turǵyndar munda kóshken soń, daıyn jıhazben jabdyqtalǵan, gaz ben sýy ótkizilgen 100 sharshy metrden asatyn keń úıge kiredi, – deıdi Áýlıekól aýdandyq qurylys bóliminiń basshysy Ádilbek Nurhanov.
Qalaı desek te baspanasyz qalǵandardyń deni jedel qolǵa alynyp jatqan qurylystyń tezirek aıaqtalýyn taǵatsyzdana kútip otyr. Máselen, alapat órt kezinde baspanasymen birge bar jıǵan-tergeninen aıyrylǵan Amanqaraǵaı turǵyny Elena Kıslenko qos ulymen qosa, qaıtys bolǵan týysynyń eki perzentin qanatynyń astyna alyp, asyrap otyrǵanyn aıtady.
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ýáde etken jańa baspanalardy salý jumystary áp-sátte qolǵa alynady dep oılamaǵan edim. Qazir qaýyrt júrip jatqan qurylys jumystaryna qarap turyp, kóńil toǵaıady. Qıyn-qystaý sátte qamqorlyǵyn aıamaǵan elge sheksiz alǵysymdy bildiremin. Barlyq jaǵynan kómektesip jatyr. Oqıtyn eki balaǵa mektepke qajettiń bárin alyp berdi. Sabaqtaryna baryp júr. Qurylys ýaqytynda aıaqtalyp, ózimizdiń baspanamyz bolǵanyn asyǵa kútemin, – deıdi turǵyn.
Jańa aýdannyń aýmaǵy – 12 gektar. Osy jerge árqaısysynyń kólemi 100 sharshy metr bolatyn, tórt bólmeli 91 úı salynady. Gaz, jaryq pen sý tartylyp, asfalt tóseledi. Qurylysty qarasha aıyna deıin aıaqtaý josparlanyp otyr.
О́rt kezinde joǵalǵan bir adam izdestirilýde
Oblystaǵy arnaıy prokýrorlar Áýlıekól aýdanyndaǵy órtke qatysty Qylmystyq kodekstiń 341-shi – ormandardy joıý nemese zııan keltirý baby men 202-shi – bótenniń múlkin qasaqana joıý nemese búldirý baptary boıynsha sotqa deıingi tergeý sharalaryn júrgizip jatyr. Munyń syrtynda, salaaralyq jedel top qurylypty.
Polısııa departamenti basshysynyń orynbasary Dúısenbaı Baıbosynovtyń aıtýynsha, qazir órttiń shyǵýyna túrtki bolýy múmkin birneshe sebepter tekserilip jatyr.
– Tergeý sharalary qupııa túrde júredi. Sondyqtan qazirshe, bul jóninde eshqandaı aqparat bere almaımyz. Amanqaraǵaıdaǵy 87 jastaǵy zeınetkerdiń ólimine qatysty qyzmettik tekseris bastaldy. Munyń nátıjesin keıinirek qosymsha habarlaıtyn bolamyz, – dedi polısııa polkovnıgi.
О́rt kezinde 8 adam joǵalyp ketken. Búginge deıin sonyń jeteýi aman-esen tabylyp, qazir polısııa iz-túzsiz ketken Amanqaraǵaı aýylynyń 56 jastaǵy turǵynyn izdestirip jatyr.
Mal shyǵyny mol
Oblystyq veterınarııa basqarmasynyń qyzmetkerleri Áýlıekól aýdanyndaǵy Amanqaraǵaı, Ozernoe, Lesnoe eldi mekenderi men Qarasý aýdanyna qarasty Lıýblınka aýylynda bolǵan órtten ólgen mal men qustyń esebin shyǵarý jumystaryn júrgizip jatyr. Buǵan eki aýdandy qosqanda 23 tehnıka jáne 37 veterınar-maman tartylǵan.
Oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Ahat Shektibaevtyń aıtýynsha, Áýlıekól aýdanynda órtengen aýmaqtan 30 bas iri qara, 2 usaq mal, 105 shoshqa, 100 taýyq, 30 qaz tabylǵan. Qarasý aýdanyndaǵy órt saldarynan 8 bas iri qara, 117 shoshqa, 582 úı qusy ólgen.
– Veterınarlyq stansalardyń mamandary órt kezinde ólgen janýarlardyń óleksesin túgeldeı jınap, arnaıy ınsıneratorlardyń kómegimen joıdy. Tabıǵı apat kezinde órtenip ketken aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń shyǵyny jergilikti bıýdjettiń esebinen óteledi. О́rtten zııan shekken turǵyndar ózderine kelgen shyǵynnyń ótemaqysyn alý úshin ólgen malynyń esebin kórsetip, oǵan jeke basyn kýálandyratyn tólqujatynyń kóshirmesin qosyp, ótinish jazyp ótkizýi kerek. Mundaı ótinishterdi jergilikti atqarýshy organdar tirkeýge alyp, sol kúnnen bastap shyǵyndy baǵalaý jumystaryna kirisetin bolady. О́temaqy kólemi órtten japa shegýshi joǵaltqan múlik pen maldyń jergilikti óńirdegi naryqtyq baǵasyna sáıkes anyqtalady, – dedi basqarma basshysy.
Qostanaı oblysy