Oblys ortalyǵynan da, aýdan ortalyǵynan da shalǵaıda ornalasqan Shuǵa shaǵyn aýyl bolsa da, irgesi sógilmegen, yrysy tógilmegen eldi meken. Jýyrda osyǵan taǵy bir márte kózimiz jetkendeı boldy.
Shuǵa degende oıymyzǵa Beıbit Maılın jazǵan «Shuǵanyń belgisi» oralary anyq. Aýyldyń erekshe ataýyn estigende, «jazýshynyń áıgili shyǵarmasymen qandaı baılanys bar?» dep suraıtyndar da kóp. Aýyl úlkenderiniń aıtýynsha, ekeýiniń arasynda eshqandaı baılanys joq. Shuǵa – áıgili ánshi Estaıdyń eli – Aqkól-Jaıylmanyń bir pushpaǵy. Aýyldyń qaı ýaqyttan beri Shuǵa atalǵany, nege olaı atalǵany týraly naqty derek joq. Úlkenderdiń aıtýymen jetken boljam ǵana bar eken. Olardyń aıtýynsha, ertede bul tóńirekte Shuǵa esimdi parasatty báıbishe bolypty. Sonyń qurmetine atalǵan desedi. Bulaı bolmaýy da múmkin. О́ıtkeni qazaqtardyń áıel esimin jer-sý ataýyna berýi sırek kezdesedi ǵoı. Jalpy, shuǵanyń matanyń bir túri ekeni barshaǵa málim.
– Arhıv derekterine súıensek, Shuǵa aýyly ár jyldary Jalǵyz qudyq jáne 10-shy aýyl dep te atalǵan eken. Pavlodardyń memlekettik arhıvinde saqtalǵan eskirgen eki kartadan «Shoga», «Shega» degen ataý kezdesedi. Orystar tili kelmegen soń Shuǵany «Shoga», «Shega» dep jazǵan sekildi. Birinshi karta «Pavlodar okrýginiń kartasy» dep atalady. 1920 jylǵy eken. Bizdiń aýyldyń qazirgi aýmaǵy «Shega» dep kórsetilgen. Ekinshi karta 1931 jyly qurastyrylǵan. Bul karta «9-shy jáne 10-shy aýyl keńesteriniń eńbek sektorynyń aýmaqtaryn zertteýdiń shemalyq syzbasy» dep atalady. Budan bólek, arhıvte bizdiń aýyl týraly derekter saqtalǵan eski papka bar. Muqabasynda «1929 jylǵa arnalǵan Qyzylaǵash aýdany 10-shy aýyl keńesiniń «Shoga» aýyl sharýashylyǵy arteliniń jerge ornalastyrý materıaldary» dep jazylǵan. Bul papkada aýylda ótken jıyndardyń hattamalary, ondaǵy otbasylardyń tizimi bar. Tóte jazýmen jazylǵan paraqtar da júr. 1929 jylǵy 13 shildede ázirlengen otbasylyq tizim bar. Onda esimderi atalǵan adamdardyń birazynyń urpaqtary qazir aýylda turyp jatyr, – deıdi aýyldyń ardager ustazy Sıraj Ahmetjanov.
Qysqasy, aýyldyń qaı ýaqyttan beri Shuǵa atalǵany týraly resmı derek joq. Al arhıvten tabylǵan kartadaǵy derekterge súıensek, Shuǵa degen ataýdyń berilgenine 100 jyldan asyp ketken syńaıly.
Jýyrda aýyl halqy alystan menmundalap turatyn jańa stellanyń ashylýyna oraı «Shuǵada týǵan – shyn baqyt!» degen ataýmen dúbirli mereke uıymdastyrdy.
– Qazir otbasylyq toı-dýmannyń deni qalada ótetin boldy. Aýylǵa kóp jaǵdaıda ólim-jitimge ǵana barady ekenbiz. Árıne, týǵan topyraqqa janaza men qudaıy asqa emes, toıǵa jınalǵannyń jóni bólek. Sondyqtan bıyl aýyl azamattary Shuǵanyń kári-jasyna ortaq bir shara uıymdastyrý jaǵyn oılastyrǵan edi. Oǵan «syltaý» da tabyla ketti. Aýyldyń kireberisindegi jazý eskirgen eken. «Endeshe, alystan menmundalap turatyn stella ornataıyq» degen ıdeıa tastaldy ortaǵa. Stellamyzdy saltanatty túrde ashyp, aýyldyń oıdaǵy-qyrdaǵy kári-jasyn tegis jınap, ulan-asyr bolmasa da, jas urpaq ónege alar is-shara uıymdastyryldy. Bir atap óterligi, bul is-sharaǵa áý bastan syrttan adam tartpaýǵa keliskenbiz. Solaı boldy da. Stellanyń syzbasyn ba, sulbasyn da, syrlaýyn da aýyl jigitteri atqardy. Áıtpese, dál osyndaı jumystarmen aınalysyp júrgen sheberlerdi jaldaýǵa bolatyn edi. Stellanyń daıyn úlgilerin tańdaı salýǵa da múmkindik bar edi. Biz sál qıyndaý joldy tańdadyq jáne munymyz óte durys bolǵan sekildi. Saltanatty konsertte de ózimizdiń ónerpazdar ǵana óner kórsetti, – deıdi is-sharany uıymdastyrýshy Erbol Dúısenov.
Jańa stellany aýyl azamattary óz kúshimen jasaǵanyn atap ótý kerek. Ideıa avtory – Maqsut Sekenov. Al jańa stellanyń syzbasyn jergilikti turǵyn Ákimbek Erjanov jasaǵan. Áripterdi temirden oıyp, dánekerlegen – Narıman Ahanov. Kásibı túrde syrlaý jumystarymen Daryn Meıramov aınalysty. Stellany ashý baqyty aýyl aqsaqaldary Toqtybaı Ýálıhanov pen Tursyntaı Shiltibaevqa, sondaı-aq bıyl mektep tabaldyryǵyn attaǵan Balym Erlanqyzy men Dosymjan Manatulyna buıyrdy.
Uıymdastyrýshylar bul is-shara úlken toı aldyndaǵy daıyndyq ekenin eske saldy. Aýyl halqy aldaǵy ýaqytta budan da aýqymdy is-shara ótkizýdi josparlap otyr. Bul kúni Shuǵa aýylynda kókpar, dástúrli sadaq atý, qoshqar kóterý, arqan tartý, gir tasyn kóterý sekildi sport túrlerinen jarystar uıymdastyryldy. Qoshqar kóterýde baıanaýyldyq Ádilhan Qabylda jeńiske jetse, gir tasyn kóterý saıysynda shuǵalyq Azamat Máýenovke teń keler eshkim bolmady. Kókpar dodasynda Aqkól aýylynyń komandasy jeńiske jetti. Ekinshi oryn Jolboldy jigitterine buıyrsa, úshtikti Shuǵa kókparshylary túıindedi.
Aýylǵa túsken kelinder Shuǵany «aqsaqaly kóp aýyl» dep ataıdy. Shynynda da, bertinge deıin bul aýylda aqsaqaldar ınstıtýty jumys istegen. Alaqandaı aýyldan Alashqa aty málim azamattar da kóp shyqqan. Máselen, Pavlodar memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn uzaq jyldar basqarǵan belgili ǵalym Tasbolat Shaıahmetov, ardager telejýrnalıst Jumaseıit Bıjan, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, aqyn Jumaǵalı Qoǵabaı, taekvondodan úsh dúrkin álem chempıony, ataqty Mustafa О́ztúriktiń shákirti Isataı Kabekov, belgili teatr ártisi Bekbolat Oqasov osy aýylda týǵan.
Pavlodar oblysy,
Aqtoǵaı aýdany