Agroónerkásip kesheni úshin bıylǵy jyl ońaıǵa soǵyp turǵan joq. Aýylsharýashylyq tehnıkalary men gerbısıdterdiń quny tym sharyqtap ketýi memlekettik qoldaýdan dámeli sharýalardy biraz ábigerge saldy. Bıýdjetten bólingen ınvestsýbsıdııa áýelgi baǵamen eseptelgenine baılanysty dıqandarǵa shamamen 30 paıyzdaı demeýqarjy tólenbeı qalǵan.
Qazirgi ýaqytta Pavlodar oblysynda sýarmaly jerler qarqyndy damýda. Aımaqtaǵy egin ósirýshilerge Ertis ózeni men Q.Sátbaev atyndaǵy sý arnasy úlken múmkindik kózi bolyp otyrǵany sózsiz. Degenmen bul salada da kúrmeýli máseleler az emes. О́ńirdiń bir top sharýashylyǵy arna boıyndaǵy sý sorǵylaryn elektr jaryǵyna qosý úshin tehnıkalyq negizdemelerge qol jetkize almaı júrgenine birneshe jyldyń júzi bolǵan. О́ńirge jumys saparymen kelip, fermerlermen kezdesken Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev bul turǵyda Ekologııa mınıstrligimen aqyldasa otyryp, dıqandarǵa kómek mindetti túrde kórsetiledi dep ýáde berdi.
– О́zge alqaptardy ulǵaıtý týraly da oılastyrý kerek. Eń bastysy, magıstraldyq arnalardyń sýy egis tanaptary men shabyndyq jerlerge jetýi úshin ınjenerlik kommýnıkasııalardy tartý qajet. Qarqyndy sýlandyrý boıynsha bar úmit Pavlodar oblysyna artylady desem, artyq bolmas. Sýarmaly alqaptar – otandyq aýyl sharýashylyǵynyń bolashaǵy. 2030 jyly respýblıka boıynsha jańbyrlatyp sýarý júıesi 750 myń gektarǵa jetýge tıis. Búgin biraz sharýashylyqta bolyp, baıqaǵanym, sizderdegideı áleýetti sý resýrstary jáne qarqyndy sýlandyrýǵa arnalǵan alańdar basqa eshbir oblysta joq. Jergilikti sharýashylyqtar qytaı, túrik, eýropalyq jáne amerıkalyq óndiristen shyqqan sýarý júıelerin ornatýda. Búginde sýarmaly tehnologııany ornatatyndardyń shyǵyny 50%-ǵa deıin sýbsıdııalanady. Bul yntalandyrýǵa oń áser etti, – dedi E.Qarashókeev.
Pavlodarlyq fermer Erbol Dosybaev mınıstrge kúrketaýyq etin ınvestısııalyq sýbsıdııalaýǵa qosýdy usyndy. Onyń sharýashylyǵy atalǵan ónim túri boıynsha bolashaǵy zor jobany qolǵa alǵan. Jaqyn ýaqytta otandyq kúrketaýyq eti Reseı, Qyrǵyzstan elderine shyǵarylmaq.
О́ńirdegi astyqty ólkeler – Ertis, Jelezın, Aqtoǵaı, Ýspen jáne Tereńkól aýdandarynyń dıqandary «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» bıyl bıdaıdy forvardyq satyp alýda qandaı baǵa belgileıtinin surady. Mınıstrdiń sózinshe, sapasyna baılanysty bıdaıdyń tonnasy 121-125 myń teńge aralyǵynda baǵalanbaq. Al qaraqumyqtyń tonnasyn kompanııa 170 myń teńgeden satyp alýǵa daıyn.
Bıyl elimizdiń dıqandary 13,5 mln tonnaǵa jýyq astyq jınaıdy dep boljanýda. Qazir egis tanaptarynyń 70 paıyzy oryldy, el boıynsha gektarynan ortasha ónimdilik 12,3 sentnerdi qurap otyr. Elimiz kelesi naýqanǵa deıin astyqpen, kartop jáne maıly daqyl túrlerimen ózin tolyq qamtamasyz ete alatynyna baılanysty keıbir ónimge belgilengen eksporttyq kvotalar alynyp tastaldy. Aldaǵy kúnderi kúnbaǵys daqyly boıynsha shekteý de joıylady. Nátıjesinde, sharýalar óz ónimderin syrtqa esh kedergisiz shyǵara alady. Degenmen, eń bastysy óńirler ózderiniń turaqtandyrý qorlaryn qamdap alýǵa tıis.
Atap óterligi, bıyl jyl basynan sharýalarǵa memleketten 450 mlrd teńge sýbsıdııa tólengen. Alaıda tehnıka men gerbısıd qunynyń sharyqtap ketýine baılanysty keıbir sharýashylyqtar demeýqarjyny jetkilikti mólsherde ala almaı qaldy. Bul úshin bıýdjetten qosymsha qarajat bólinedi. E.Qarashókeev fermerler tarapynan kóterilgen jaıylym tapshylyǵy, jańa ónimge baǵa belgileý, eksportty qoldaý, kooperatıvterdi sýbsıdııalaý jáne taǵy basqa máselelerge ornyqty jaýap berip, keıbir túıtkilderdi jeke nazaryna alatynyna ýáde berdi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2022-2023 jyldary elimizde tıimsiz paıdalanylyp otyrǵan 10 mln gektar jer ortaq ıgilikke qaıtarylýy kerek. Búginde jalpy kólemi 3,5 mln gektar bos jatqan jer memleket menshigine ótken.
Jalpy, otandyq agroónerkásip kesheni jyldyń alǵashqy 8 aıynda 4,3 paıyz ósim kórsetip, sonyń ishinde ósimdik sharýashylyǵynyń óndirisi 10,5 paıyzǵa ulǵaıǵan.
Pavlodar oblysy,
Aqtoǵaı aýdany