Elimizde baspanany qoljetimdi etý – Úkimet pen jergilikti ákimdik tarapynan júzege asyrylyp jatqan basty strategııalyq josparlardyń biri. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jýyrda Shymkent qalasyna kelgen saparynda da osy taqyrypty qozǵap, bıyl 1 mln sharshy metrdeı turǵyn úı paıdalanýǵa beriletinin, sonyń nátıjesinde 9 myńǵa jýyq otbasy úıli bolatynyn aıtqan edi. Sondaı-aq Memleket basshysy halyqpen kezdesýde turǵyn úı qurylysynyń qarqyny báseńdemeýi tıistigin, eń bastysy baspana qarapaıym turǵyndar úshin qoljetimdi bolýy keregin aıtyp, bul turǵyda jergilikti ákimdik Úkimetpen tyǵyz baılanysta jumys isteýi kerek degen bolatyn.
Osy oraıda Shymkent qalasy turǵyn úı basqarmasynyń basshysy Janat О́tebaeva aptanyń ár sársenbisi kúni azamattardy jeke qabyldaıtynyn aıtady. Azamattardyń kópshiligi turǵyn úı máselesi boıynsha jeke qabyldaýǵa jazylady. Olardyń qatarynda turǵyn úı kezeginde turǵan kópbalaly otbasylar, tolyq emes otbasylar jáne halyqtyń áleýmettik álsiz toptary bar. Budan bólek turǵyn úı kezegine tirkelmegen azamattarǵa da barynsha zań aıasynda túsindirý jumystary júrgizilip, quqyqtyq kómek kórsetiledi. Basqarma basshysy málimdegendeı, Qazaqstan Respýblıkasy «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańynyń 67 jáne 74-baptaryna sáıkes kommýnaldyq turǵyn úı qorynan baspanalar belgilengen tártippen kezek reti arqyly beriledi.
Shymkent qalasy boıynsha turǵyn úı kezeginde búgingi tańda 49 840 azamat tirkelgen. Olardyń ishinde jetim jáne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar sanaty boıynsha – 1 874, kópbalaly otbasylar – 10 358, halyqtyń áleýmettik jaǵynan álsiz toby – 17 260, memlekettik qyzmetshiler, bıýdjettik uıym jáne áskerı qyzmetshiler – 20 322, jalǵyz turǵyn úıi apatty jaǵdaıda dep tanylǵan azamattar 26 adamdy quraıdy.
2022 jyly jalpy sany 1 605 azamatty satyp alý quqyǵynsyz arendalyq pátermen qamtamasyz etý kózdelse, jyl basynan beri 423 azamat arendalyq turǵyn úımen qamtyldy. Onyń ishinde 211 jaldamaly baspana jumys istep júrgen jastarǵa, 31 páter jetim balalarǵa, 86 páter kópbalaly otbasylarǵa, 95 páter halyqtyń áleýmettik jaǵynan álsiz tobyna paıdalanýǵa berildi. Turaqty jumysy bar 29 jasqa deıingi jastarǵa satyp alý quqyǵynsyz 211 páterge konkýrs ótkizilip, qazan aıynda jaldaý kelisimsharttary beriledi. Al qalǵan páterler jyl sońyna deıin kezeń-kezeńimen tabystalady.
2021 jyly jalpy sany 1 596 azamat jaldamaly baspanamen qamtyldy. Onyń ishinde jumys isteıtin jastarǵa 904 páter qoldanysqa berilse, 692 páter turǵyn úı kezegi sanattary boıynsha azamattarǵa úlestirildi.
Qazirgi tańda arendalyq turǵyn úılerdi belgilengen tártippen kezek arqyly kópbalaly otbasylarǵa, halyqtyń áleýmettik jaǵynan álsiz toptaryna jáne jumys isteıtin jastarǵa berý qarastyrylýda. Ashyqtyqty qamtamasyz etý maqsatynda kezekte turǵandardyń biryńǵaı respýblıkalyq elektrondyq derekqorynyń servısi qoldanylady.
Turǵyn úı kezegine tirkelý úshin Qazaqstan Respýblıkasy «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańynyń 67-babynyń talaptaryna sáıkes belgilengen sanattardyń birine enýi, azamattyń turǵylyqty mekenjaıy keminde úsh jyl turaqty Shymkent qalasynda bolýy jáne ótinim berýshi men otbasy múshelerinde sońǵy bes jyl kóleminde turǵyn úıdiń tirkelmeýi shart. Uly Otan soǵysynyń qatysýshylary men múgedekteri, jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen nagradtalǵan nemese buryn «Batyr ana» ataǵyn alǵan, sondaı-aq I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen nagradtalǵan kópbalaly analar, kópbalaly otbasylar, halyqtyń áleýmettik álsiz tobyna jatatyndar, memlekettik qyzmetshiler, bıýdjettik uıym jáne áskerı qyzmetshiler, jalǵyz turǵyn úıi apatty dep tanylǵan azamattar kezekke tirkelý úshin ótinish bildire alady.
Eger azamattar joǵaryda atalǵan sanattardyń birine sáıkes kelse, onda turǵyn úıge kezekke turý úshin barlyq qajetti qujattarmen birge ótinimdi «kezekte.kz» elektrondyq portaly arqyly joldaı alady.
Bir eskeretin jaıt, arendalyq kóppáterli turǵyn úılerge turǵyn úı basqarmasy tarapynan jergilikti quqyq qorǵaý organdarynyń qatysýymen tıisti tekserý jumystary júrgizilip otyrady. Sondyqtan arendalyq baspanamen qamtylǵan azamattar kelisimshart jasasqan kúnnen bastap 1 aıdyń ishinde qonystanýy, ıaǵnı kóship barýǵa tıis. Eger jalǵa alýshy páter ıesi 6 aıdyń kóleminde ózine berilgen páterde turmaǵan jaǵdaıda nemese basqa da arendalyq turǵyn úıdi paıdalanýdyń talap sharttaryn oryndamaǵan jaǵdaıda, oǵan basqarma tarapynan eskertý túrindegi habarlama haty joldanyp, sot arqyly páter keri qaıtarylady.
Shaharda 29 jasqa deıingi jumys isteıtin jastardy baspanamen qamtamasyz etýdi kózdeıtin baǵdarlamaǵa sáıkes turǵyn úıge ótinimderdi qabyldaý bıyl 6-7 qazan kúnderi aralyǵynda júrgizildi. Jastar baǵdarlamasy boıynsha qatysýshylarǵa qoıylatyn basty talap – jasy 29-ǵa tolmaǵan jáne turaqty jumysy bolýǵa tıis. Sondaı-aq ótinim berýshiniń atynda sońǵy 2 jylda Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda turǵyn úı tirkelmeýi, Shymkent qalasynda sońǵy 2 jylda turaqty tirkeýde bolýy, aı saıynǵy tabysy 40 AEK-ten (122 520 teńgeden) asýy shart. Baǵdarlamaǵa qatysýshylar «kezekte.kz» elektrondy portalynda elektrondy sıfrlyq qoltańba, qysqasha ESQ arqyly ótinish bere alady. Atalǵan baǵdarlama boıynsha jyl sońyna deıin jalpy sany 857 jasty pátermen qamtý kózdelip otyr. Onyń ishinde Turan shaǵyn aýdanynan – 211, 189 oram men Shymsıtıden – 286, Bozaryq shaǵyn aýdanynan 360 páter beriledi dep josparlanýda. Jalpy, bul baǵdarlama boıynsha 2020 jyly – 904, 2021 jyly 300 azamat pátermen qamtyldy.
Byltyr turǵyn úı kezegindegi halyqtyń áleýmettik álsiz toby men kópbalaly otbasylardy qoldaý maqsatynda «2-10-20» nemese «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy aıasynda 365 otbasy nesıelik baspanaǵa qol jetkizdi. 2021 jyldan 2022 jylǵa ótpeli bolǵan «Shańyraq» baǵdarlamasy boıynsha 1 484 otbasy nesıe negizinde baspanaly boldy. Al bıyl «5-20-25» kredıttik turǵyn úı baǵytymen 624 azamatty baspanamen qamtamasyz etý josparda bar. Atalǵan turǵyn úılerdiń konkýrsy kezeń-kezeńimen Otbasy bank arqyly júrgizilip, qazirgi tańda 243 azamat nesıelik turǵyn úı alyp úlgerdi.
Turǵyn úı sertıfıkatyna ótinim qabyldaý 2022 jyldyń 13 shildesinen bastap memlekettik kórsetiletin qyzmet retinde www.kezekte.kz ınternet resýrsy arqyly avtomattandyrylǵan. Bıyl turǵyn úı sertıfıkaty úshin jergilikti bıýdjetten 500 mln teńge qarjy qaraldy. Búginde turǵyn úı sertıfıkatyn alýǵa 124 ótinim tússe, onyń 45-i maquldanyp, atalǵan qujat 32,9 mln teńgege qaıtarymsyz negizde baspanaǵa muqtaj azamattarǵa berildi.
Turǵyn úı sertıfıkaty «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha qarastyrylǵan. Sonyń ishinde «2-10-20», «5-10-20» baǵyttary sheńberinde bastapqy jarnanyń bir bóligin jabý úshin qaıtarymsyz negizde usynylady. Turǵyn úı sertıfıkatynyń somasy árbir úmitker úshin 1 mln teńgeden aspaıtyn biryńǵaı mólsherde aıqyndalǵan. Aıta ketý kerek, Shymkent qalasy boıynsha turǵyn úı sertıfıkattary 2019 jyldan bastap berile bastady. 2019 jyly 21 azamatqa – 20,4 mln teńgege, 2020 jyly 101 azamatqa – 100 mln teńgege turǵyn úı sertıfıkattary tabystaldy. 2021 jyly 416 otbasyna – 370 mln teńgege berilse, bıyl mundaı sertıfıkat 500 azamatqa 1 mln teńgege deıin qaıtarymsyz negizde áleýmettik kómek retinde tapsyrylady.
Bul qujat zańnamada belgilengendeı, aıyna eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 3,1 kórsetkishinen aspaǵan (2022 jylǵa – 37 389 teńge) jáne sońǵy 6 aı ishinde ortasha tabysy aıyna 115 905 teńge bolǵan jaǵdaıda usynylady. О́z kezeginde turǵyn úı sertıfıkatyn alýshylar sanatyna múgedek balalary bar nemese múgedek balalardy tárbıelep otyrǵan, kópbalaly, tolyq emes otbasylar, memlekettik mekeme men densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet, sport salasynyń mamandary jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri jatady.
– Sonymen birge turǵyn úıdiń jaldaý aqysyn sýbsıdııalaýǵa joldanǵan 1 419 azamattyń ótinimi maquldandy. 276 azamatqa «Otbasy bankpen» arada túzilgen kelisimshart arqyly turǵyn úıdiń jaldaý aqysynyń 50 paıyz tólemi memleket tarapynan aýdarylýda. Bul boıynsha turǵyn úı basqarmasy jáne «Otbasy bank» ókilderi, sondaı-aq aýdan ákimdikteri birlesip turǵyndarmen kezdesý ótkizdi, turǵyn úı sýbsıdııasy týraly halyqqa túsindirme jumystary júrgizildi. Baǵdarlama talaptaryna sáıkes turǵyn úı kezegine tirkelgen 1 jáne 2 toptaǵy múgedektigi bar adamdar, múmkindigi shekteýli balalary bar nemese olardy tárbıelep otyrǵan otbasylar, jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynan aıyrylǵan balalar, kópbalaly otbasylar sýbsıdııa alýǵa ótinishti otbasybank.kz platformasynda bere alady. О́tinish berýshiniń sońǵy 6 aıdaǵy otbasydaǵy adam basyna shaqqandaǵy tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen aspaýy kerek. О́tinish berý ESQ arqyly qabyldanatynyn eskerý qajet. Jalpy, sýbsıdııalaýǵa qatysty suraqtar boıynsha qaladaǵy Beıbitshilik kóshesi, 3-úı mekenjaıynda ornalasqan «Otbasy banktiń» keńesshileri tolyq jaýap bere alady, – dedi basqarma basshysy J.О́tebaeva.
ShYMKENT