Tabaldyryq aldynda

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń oblystaǵy tilshi qosyny men

«Jaıyq Press» JShS uıymdastyrǵan dóńgelek ústel májilisinen

Búgingi óndirisi damyǵan elderdegi eń basty túıtkil ónimdi óndirý emes, ony ótkizý bolyp otyr. Soǵan oraı álemdegi memleketter arasynda syrt kózge baıqala bermeıtin kúrester úzdiksiz júrýde. Onyń ústine HHI ǵasyrda ekonomıka qaryshty damyp, zamanaýı tehnologııalar óndiriske engizilýde. О́ndiristiń kúrdeli tehnologııalyq úrdisterden turatynyn eskersek, daıyn ónim óndirisin arttyrý óndirisshige tıimdi jáne sol óndiris oshaǵynyń udaıy jumys isteýin qajet etedi. Molynan óndirilgen ónimderdi bir eldiń ishinde ótkizem deý bekershilik, sol sebepten de ónim ótkizý máselesi qaı elde de ótkir kúıinde qala beredi. Sondyqtan da taýarlardy ótkizetin jańa naryqtardy tabý ómirdiń qajettiliginen týyndaıdy. Munsyz ekonomıkalyq damý jóninde áńgime bolýy múmkin emes. Mine, Elbasynyń budan 20 jyl buryn usynǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurý ıdeıasy osyndaı murat-maqsattardan bastaý alǵany haq. Ekonomıkalyq keńistikter úshin kúreste, atam qazaq aıtqandaı, «jalǵyzdyń úni» shyqpaıdy. Qarashyǵyn álemdik naryqqa qadaǵan sarapshylar mundaı jaǵdaıda kórshilerge, múddelesterge arqa súıeýdiń artyqshylyǵyn birinshi kezekke shyǵarady. Bul rette tarıhı taǵdyry tamyrlas Reseıdiń 12 aımaǵynyń Qazaqstanmen shekarasy 7 500 shaqyrymdy quraıtynyn jáne bul álemdegi eń uzaq shekara ekenin eskersek, bul qudaı qosqan kórshiden artyq ekonomıkalyq odaqtasty tabý qıyn-aq. Ekonomıst-ǵalymdardyń aıtýynsha, úsh memlekettiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurýǵa qol qoıýymen, úlken ekonomıkalyq keńistik paıda bolady. Brestten bastap Vladıvostokqa deıingi keńistikte 150 mıllıonǵa jýyq halyq tirlik etedi. Aılapat keńistikke qadam basý 17 mıllıon halqy bar Qazaqstan men  onyń kásipkerleri úshin de óte tıimdi. Olar óz ónimderin molynan shyǵaryp, osy keńistikke usyna alady. «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Oraldaǵy tilshi qosyny men «Jaıyq Press» JShS birlesip uıymdastyrǵan dóńgelek ústelge qatysýshylar oı-pikirler jelisin osy arnadan tarqatty. Atalǵan medıaholdıng ǵımaratynyń baspasóz ortalyǵynda  bas qosqan óndiris jetekshileri men ekonomıst-ǵalymdar jańadan qurylatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jańa naryqtarǵa esik ashatyny jóninde túıindi de tolǵaqty tujyrymdaryn ortaǵa tastady. Sondyqtan da biz osy dóńgelek ústelde aıtylǵan usynystar men tilekterdiń birqataryn iriktep gazet oqyrmandarynyń nazaryna  usynǵandy jón kórdik. Raýshan ǴABDÝALIEVA, Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıteti ekonomıka jáne bıznes fakýltetiniń dekany, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor: – Odaq degen sózge úrke qaraýdyń eshqandaı reti joq. Búgingi kúnniń ózinde álemde ekonomıkalyq, kedendik jáne erkin ekonomıkalyq aımaqtar dep kete beretin 300-ge tarta memleketaralyq qurylymdar jumys isteıdi. Eýropa elderiniń Eýroodaǵy da sondaı qurylymnyń biri. Azýyn aıǵa bilegen alyp derjava AQSh-tyń ózi NAFTA degen uıymǵa múshe. Bul uıymdy bir qurlyqta ornalasqan AQSh, Kanada, Meksıka ózara erkin saýda júrgizý úshin qurǵan. Qurylǵaly otyrǵan ekonomıkalyq odaq elimizdiń táýelsizdigine nuqsan tıgizbeı me degen saýaldyń kópshiliktiń kókeıinde júrgenin bilemiz. Alaıda, jańa qurylymnyń tek qana ekonomıkalyq odaq ekenin esten shyǵarmalyq. Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Máskeý men Mınskide ótken májilisterde muny birneshe márte atap kórsetti. Osyndaı odaqty qurý arqyly burynǵydaı keńestik odaqqa qaıta aınalýymyz múmkin degen boljamdar da shyndyqqa janaspaıdy. О́ıtkeni, ıntegrasııanyń basty qaǵıdattary ekonomıkalyq pragmatızmge jáne ashyqtyq pen teńdikke negizdelgen. Ekonomıkalyq odaqtyń qurylýynan tutynýshylar áste utylmaıdy. Árıne, qazir naryqtaǵy baǵa kóterińki, biraq jabyq esikter aıqara ashylyp, úsh eldiń aýma­ǵynda taýarlar aǵyny erkin qozǵalǵan kezde, joǵary deńgeıdegi básekelestik paıda bolady. Tutynýshy qaýym taýarlar men azyq-túlikti sapasyna qaraı tańdap, talǵap alatyn bolady. Buǵan qosa ónimderdiń de túrleri artady.  Anatolıı SMIRNOV, «Oral mehanıkalyq zaýyty» JShS bas dırektorynyń orynbasary: – Men Raýshannyń pikirin basqasha bir qyrynan jalǵastyrǵym keledi. Qalaı degende de, Keden odaǵy quryl­­­ǵan­nan keıin óndiris kólemi óskeni, ónim ótkizýdegi shekaralyq qıyndyqtar azaı­ǵany aqıqat. Qazaqstan men Reseı­diń arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystarda aıta qalarlyqtaı kúrdeli jaıttar bola qoımas. Bul rette Eýra­zııalyq odaqqa múshe úshinshi el Belorýssııa bir búıirde qalyp qoımaýy kerek. Sondyqtan da bizdiń óndiristik ujym osy olqylyq pen keńistikti toltyra túsýge nazar aýdarýda. Mysaly, «MTZ», «Belarýs» traktorlary Mınsk motor zaýytynyń qozǵalt­qyshtarymen jumys isteıdi. Búginde bul markalardyń túrli modıfıkasııalary bar. Mine, Oral mehanıkalyq zaýyty soǵan ıindi bilikter shyǵaratyn Qazaqstandaǵy birden-bir kásiporyn. Sondaı-aq, atalǵan bólshek avtobýstar men ózge de tehnıkalarǵa laıyqtalyp zaýyt konveıerinen ár qıyrǵa jol tartady. Aıtaıyn degenim, ıindi biliktiń seksen paıyzǵa jýyǵy Belorýssııa men Reseıge eksporttalady. Keden odaǵy sheńberinde onyń kólemi jyldan-jylǵa ulǵaıyp keledi. Naqty derekterge súıensem, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha oraldyq ónimniń 91 paıyzy eksportqa ketkenin aıta alamyn. Táýelsizdiktiń alǵashqy on jylymen salystyrǵanda qazir ­zaýytta ónim kólemi bes ese ulǵaıdy. Osynyń bári ıntegrasııa men kedendik resimderdi ońtaılandyrýdyń jemisi men nátıjesi deýge bolady. Qanat EShIMOV, Jańaqala aýdanyndaǵy «Birlik mal zaýyty» JShS bas dırektory: – Mamandar jańa ıntegrasııa­lyq birlestik jaǵdaıynda kedendik jáne ekonomıkalyq resimderge qosa onyń ózge túrleriniń de jeńildeıtinin alǵa tartady. Mysaly, et ónimderi baǵyty boıynsha qazaqstandyq óndirisshiler Reseıge nemese Belarýs eline saýda jasaý úshin aldymen sol elderdiń veterınarlyq attestasııasynan ótip, tirkelimine tirkelip, qazaqstandyq sertıfıkattardy olardyń sertıfıkat­taryna aýystyratyn. Sodan keıin ǵana óz taýarlaryn kedendik baqylaýdan ótkizip, saýda jasaý múmkindigine ıe bolatyn. Búginde bizdiń vetsertıfıkatymyz tekserilmeı-aq, eshbir kedendik baqylaýsyz Keden odaǵyndaǵy elderge taýar aparyp satýǵa múmkindik beredi. Mundaı jańa tártipti qalaısha quptamasqa?! Aıtalyq, bizdiń JShS Batys Qazaqstan oblysy aýmaǵyn­da halyq seleksııasynyń nátıjesinde paıda bolǵan edilbaı qoıyn ósirýmen shuǵyldanady. Kezinde Máskeýdegi aýyl sharýashylyǵy kórmelerinde zaýyttyqtar ósirgen qoshqarlardyń salmaǵy 167 keli, saýlyqtary 128 keli tartyp, birneshe márte kórmelerde chempıon ataǵyn ıelengeni tarıhta qaldy. Qazir sharýashylyqta 14694 asyltuqymdy edilbaı qoıy ósirilýde. Zaýyt josparly asyltuqymdy maldy satý jumystaryn aldaǵy shilde aıynyń ortasynan bastaıdy. Edilbaı qoılaryna kórshi Reseıdiń Saratov, Orynbor, Samara, Qorǵan oblystarynan suranystar mol. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde seriktestik kórshi eldiń naryǵyna edilbaı qoıyn shyǵarýdy josparlap otyr. Talǵat BEREKEShOV, Oral qalasyndaǵy «Kýbleı» JShS bas dırektory: – Úsh memleket arasyndaǵy ınte­grasııanyń ıgiligin kóremiz dep úmit­tenip júrgen qazaqstandyq qurylym­dardyń biri bizdiń kásiporyn. Basty ónimderimizdiń biri – qalbyrdaǵy et. Jasyratyny joq, buǵan deıin shıkizat túrindegi mal etiniń basym bóligin ózge jaqtan tasymaldap keldik. Degenmen, sońǵy ýaqytta bul úrdisten bas tartý jóninde uıǵarymǵa kelip otyrmyz. Osyndaı maqsatta jergilikti shıkizatty paıdalaný úshin Oral qala­­­synyń irgesindegi Rybseh eldi mekeni aýmaǵynan mal soıý kesheni qurylysyn turǵyzý ústindemiz. Sonymen birge, balyq zaýyty óndirisine otandyq ınvestısııa salýǵa qol jetkize aldyq. Sonyń nátıjesinde bul baǵyttaǵy zaýyt qurylysy bastaldy. Munyń bári taıaý arada kompanııanyń Eýrazııalyq odaqqa múshe elderge shyǵaratyn ónimderi tizbesiniń ósýine áser etedi degen baılamdarymyz bar. Daıyn ónim shyǵarý úshin qalbyr óndirisine qajetti buıym­dardy óz elimizden jáne qajetti jaǵdaılarda syrttan satyp alamyz. Al, shetelderden balyq túrlerin satyp alyp, óńdep, qalbyr­lap shyǵaramyz. Qazaqstan Kaspıı teńiziniń qaırańynan basqa ashyq teńizi joq elderdiń qataryna kiredi. Sondyqtan da elimizdiń ashyq, úlken teńizderge shyǵý múmkindigine ıe bolýynyń paıdasy zor. О́ıtkeni, Birtutas ekonomıkalyq keńistikke deıin bizdiń kásipkerlerdiń taýarlary Reseı, Belarýs arqyly ótetindikten, olardyń qazaqstandyq taýarlarǵa qoıatyn tarıfteri ózderiniń taýarlaryna qaraǵanda joǵary bolyp keldi. Endi bul másele biryńǵaı baǵytqa túsedi dep oılaımyz. Ekonomıkalyq odaq qu­rylǵannan keıin tarıfter tómendep, taýar tasymaldaý je­­ńildep, básekelestikke tótep berý múmkindigi artady dep kútemiz. Marat BAGAÝTDINOV, Oral qalasyndaǵy tatar mádenı ortalyǵy janyndaǵy Ǵabdolla Toqaı atyndaǵy murajaı dırektory: – Bul odaqty qoldaý – ekonomı­ka­lyq ósimdi jáne úsh el arasyndaǵy birqatar saýda, mádenı baılanystardy nyǵaıtý degen sóz. О́z basym mádenıet salasynyń qyzmetkeri retinde elder arasyndaǵy buǵan deıingi mádenı baılanystar tereńdeı túsedi dep oılaımyn. О́tken tarıhqa qarasaq, kórshi elderdegi aqyn-jazýshylarymyz ózara tyǵyz shyǵarmashylyq baılanys jasap turǵan. Biz búgingi tańda solardyń izin jalǵas­tyryp, jelkildep ósken quraqtaı keıingi urpaqtardy árjaqty baılanysqa baǵyttap kelemiz. Bizderge ortaq dúnıe kóp. Birikken ıntegrasııa arqyly birlese jumystaný nátıjesinde ortaq murany zertteý men jaryqqa shyǵarýǵa mol múmkindik týady. Jalpy, Reseımen kórshi ornalasqan bizdiń oblys úshin saýda-óndiristik salasynda tıimdi qatynastar júzege asyp, naryqta qoljetimdi baǵa paıda bolady dep esepteımin. Sebebi, ózara yqpaldastyqtyń arqasynda elder arasyndaǵy taýarlar baǵasy turaqtalyp, belgili bir dárejede halyqqa arzan da sapaly ónim usynylady. О́ıtkeni, salyq, jol qatynasy máseleleri barynsha rettelmek. Sonymen qatar, saýda oryndarynda buǵan deıin elimizge jetpegen túrli ónimder paıda bolady dep oılaımyn. О́ıtkeni, bir kezderi ózim Reseıde óndiriletin balyq ónimderin ózimizdiń saýda núktelerinen kezdestirmeı, arnaıy tapsyrys berip aldyratynmyn. Qazirgi tańda mundaı máseleler jolǵa qoıylýy arqasynda ol balyq túrlerin tańdap júrip satyp alatyn boldyq. Qurylǵaly otyrǵan Eýrazııalyq odaq aıasynda da kóptegen saý­da baılanystary tıimdi jolǵa qoıylady dep úmittenemiz. Taǵy bir aıtarym, Qazaqstan azamattarynyń Reseıdiń belgili bir aýmaǵyna baryp-kelýi de jyldan-jylǵa jeńildep keledi. Buǵan deıin eki elde turatyn qarapaıym adamdardyń ózara qatynasynda ártúrli qıyndyqtar men kedergiler bolyp kelgen edi. Mine, osy sekildi túıtkildi máseleler sheshimin tapsa ári olardyń tutynýshylyq suranysy qanaǵattandyrylsa, ıntegrasııalyq qurylym óz maqsatyna tolyqtaı jete alady. Rýslan SAPARǴALIEV, Batys Qazaqstan oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasy basshysynyń orynbasary: – Bıznes-qaýymdastyq úshin Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq jónindegi kelisimsharttyń osy qujatqa qol qoıatyn taraptardyń memlekettik satyp alýlaryna qoıylatyn talaptardy retteıtin jáne belgileıtin bóliminiń mańyzdylyǵy erekshe. Kelisimshartqa qatysýshy múshe-memleketterge memlekettik satyp alýlar salasynda ulttyq tártibin usyný qaǵıdasy negizgi máselelerdiń biri. Bul tártip Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jónindegi kelisimshartqa múshe-memleketterdiń kásipkerleriniń bir-biriniń memlekettik satyp alýlar naryǵyna erkin qoljetimdiligin kúsheıtedi. Osylaısha, zańdylyqtardy úılestirý jáne odaqtas elderdiń memlekettik satyp alýlar naryǵyna teń dárejede shyǵýyn qalyptastyrý eýrazııalyq ıntegrasııanyń nyǵaıýyna ákeledi. Otandyq kásipkerler memlekettik satyp alýlar nary­­­ǵy­nyń kólemi Qazaqstandaǵy memlekettik satyp alýlar nary­ǵynan 26 esege asatyn, shamamen 198 mıllıard AQSh dolla­ryn quraıtyn Reseı Federasııasynyń jáne Belarýs Respýb­lıkasynyń memlekettik satyp alýlar naryǵyna qatysatyn bolady. Kásipkerlik úshin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshelik oǵan qatysýshy elderge biryńǵaı kóliktik júıeni, qolaıly ınvestısııalyq ahýaldy jáne ózge de qajetti júıelerdi qalyptas­­­­tyrýǵa jol ashady. Mysalǵa, Keden odaǵy jaǵdaıynda kásipker­ler odaq sheńberinde júkterdi tasymaldaýdyń birshama jeńildege­nin sezindi. Keden odaǵy qurylǵaly bergi ýaqytta Qazaqstannyń ónerkásibiniń óńdeý salasyna quıylǵan shetel ınvestısııasynyń kólemi eki esege, 2009 jylǵy 1,8 mıllıard dollardan 2012 jyly 3,4 mıllıard dollarǵa deıin ósti. Bul kórsetkishter árıne, Qazaqstannyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn aıqyn kórse­tedi. Odan basqa, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jónindegi kelisim­shartta kez kelgen qatysýshy memlekettiń ústemdik etýine jol berilmeıdi. Onda teń quqyqtyq, qatysýshy taraptardyń ulttyq múdde­lerin esepke alý qamtamasyz etiledi. Kelisimshartta starte­gııalyq mańyzdy máselelerdi jáne barlyq deńgeıdegi sheshimderdi qabyldaýda ortaq kelisimge kelý tetikteri kórinis tapqan. Valerıı GOLOÝHOV, «Avtokombınat» AQ dırektory, Batys Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty: – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen Asta­nada qol qoıylatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurý jónindegi kelisimshartty HHI ǵasyrdyń mańyz­dy tarıhı oqıǵalarynyń qataryna qosar edim. Bizdiń elimiz áýeli jekelegen óndirisshilermen áriptestik ornatyp, birlesken kásiporyndardy quryp, ózge de ıntegrasııalyq sharalardy qolǵa alyp, bul maqsatqa birtindep qadam jasady. Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs memleketteriniń Keden odaǵynyń qurylýy da sondaı mańyzdy qadamdardyń biri. Reseı Federasııasynyń bes iri ónerkásiptik-agrarlyq óńirlerimen shektesetin Batys Qazaqstan oblysynyń ózara tıimdi ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı baılanystar jasaýda tájirıbesi mol. Endi kelisimshartqa qol qoıýdyń nátıjesinde áriptestikti keńeıtýdiń jańa kókjıekteri ashylady. Bizge, kásipkerlerge bul úrdis ashyqtyǵymen, saıasılandyrylmaýymen tartymdy. Sonymen qatar, básekelestikten úrkýdiń jóni joq degim keledi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq kerisinshe bıýrokratııalyq sózbuıdasyz, eshbir kedergisiz ozyq ınnovasııalyq tehnologııalardy bir-birimizden tikeleı alýǵa, óndiristi jańǵyrtýǵa múmkindik beredi. EAEO-ny qurý zamannyń, biryńǵaı naryqtyń aǵynynda damý qajettiliginen týyndap otyr. Búkilálemdik tájirıbege súıensek, oqshaýlanýdyń joly tuıyq. Kelisimshartqa qatysýshy elderdiń tranzıttik, energetıkalyq jáne ózge de áleýetin paıdalanbaıynsha ekonomıkalyq ósimge jáne iskerlik belsendilikti kóterýge qol jetkizý qıyn. Mysalǵa aıtar bolsaq, bizdiń oblysta 13 qazaqstandyq-reseılik kásiporyn jumys isteıdi. Kelisimshartqa qol qoıylǵannan keıin olardyń qatary ósetinine kúmán joq. Integrasııalyq úrdisterge shaǵyn jáne orta bıznes belsene qatysýǵa qulyqty. Bizdiń kásiporyn Reseıdiń irgeles oblystarymen kópten beri áriptestik baılanysta. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde bizdiń áriptestigimiz tereńdep, qosymsha qarqyn alady dep bilemin. Maqsatty túrde, qajymaı-talmaı 20 jyl boıy eýrazııalyq odaq ıdeıasyn alǵa jyljytyp kelgen, ıdeıanyń ómirsheńdigi men qajettiligine kóptegen skeptıkterdiń kózderin jetkize bilgen Elbasy, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jeke bastamasy men eleýli úlesin aıryqsha atap kórsetkim keledi. Ári munyń ózi Elbasymyzdyń barsha qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn kóterýge baǵyttalǵan saıasatynyń kóregendigi men jan-jaqtylyǵyn kórsetedi. Qaıyr SÚIINTIEV, Batys Qazaqstan saýda-ónerkásip palatasynyń tóraǵasy: – Men jaqynda qol qoıylatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtan úlken úmit kútemin. Onyń bolashaǵy bar dep esepteımin. Árıne, bári birden keremet bolyp kete qoıýy ońaı emes shyǵar. Alaıda, ýaqyt óte kele biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jemisin tatatynymyzǵa kúmán keltire almaımyn. Al, tikeleı Reseımen baıla­­­nys jasaıtyn kásipkerlerge bul odaq tipten tıimdi. О́ıt­keni, buǵan deıin qalyptasyp úlgergen dástúrli baılanys­tar bar. Integrasııalyq qujat eýrazııalyq, ınnovasııalyq, tehnolo­gııalyq ózara tıimdi áreketke negiz qalap, Eýrazııa aımaǵynda jalpyqurylyqtyq ınfraqurylymnyń kúrt damýyna uıytqy bolady dep túsinemin. Sonyń alǵysharty retinde eýrazııalyq birtutas telekommýnıkasııalyq júıe qalyptasyp, Almaty-Astana-Máskeý-Mınsk baǵytynda ushqyr temirjol magıstrali iske qosylyp, batysta eýropalyq, al shyǵysta qytaılyq kólik júıesine shyǵatyn avtokólik jáne temirjol júıeleri jań­ǵyrtylýy tıis. Sondaı-aq, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq geografııalyq jáne geosaıası faktorlardyń negizinde ekono­mıkalyq turǵydan álemniń jetekshi makroaımaǵyna aınalmaq. Aqserik ÁITIMOV, QazIITÝ ǵylym-bilim kesheniniń prezıdenti, Batys Qazaqstan ob­­lystyq máslıhatynyń depýtaty: – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elimiz úshin asa mańyzdy júıe dep esepteımin. Bul jobaǵa bireýler o basta úrke qaraǵanymen biz Keden odaǵyn oıdaǵydaı qalyptastyra aldyq. Kezinde Eýroodaq ta óz retimen qalyptasqany belgili. Menińshe, bul júıe bilim salasyna da ıgi áserin tıgizedi. Ásirese, kásipkerler álemdegi bıznes zańdardy, ózge de ózgerister týraly kóp derekterden jáne álemdik zańdylyqtardan habardar bolýy tıis. Ekonomıkalyq odaq qurý týraly kelissóz ústinde elimizdiń ustanymdary salmaqty paıymǵa negizdelgen. Elbasymyz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty damytýdyń basymdyqtarynyń biri – ulttyq ekonomıkanyń jedeldetilgen ınnovasııalyq tehnologııalyq asýy jáne barlyq eýrazııalyq ıntegrasııa keńistigi úshin bazalyq jaǵdaılar qalyptastyrý ekenin atap kórsetti. Sondyqtan ekonomıkalyq ıntegrasııanyń bizge beretin paıdasy kóp bolýy tıis. Elmıra О́TEShEVA, Kásipkerlerdiń aımaqtyq palatasy salyq jáne kedendik resimdeý bóliminiń sarapshysy: – Biz ıntegrasııanyń úsh kezeńin bastan keship otyrmyz. Onyń birinshisi, Keden odaǵy bolsa, ekinshisi, Birtutas ekonomıkalyq keńis­tik bolyp tabylady. Búginde bul eki kezeń de artta qalyp, qazirgi kúni Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq­tyń tabaldyryǵynda turmyz. Bul ekonomıkalyq ıntegrasııanyń tolys­qan, kemeldengen óte joǵary deńgeıi. Osy turǵyda Eýrazııalyq odaqtyń basty ustanymyn Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev belgilep berdi. Iаǵnı bul – ózara tepe-teńdik, ár memlekettiń táýelsizdigi men erkindigine, ishki isteri men shekarasyna qol suqpaý arqyly birlesý degen sóz. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jónindegi kelisimshart taraptaryna sáıkes taýarlar men qyzmetterdiń, sondaı-aq, kapıtal men jumys kúshteriniń salmaǵy ájeptáýir jeńildeıdi. Ulttyq ekonomıkalardyń kókeıkesti máseleleri boıynsha biryńǵaı saıa­sat júrgiziledi. Sondaı-aq, EEO jónindegi kelisimge sáıkes ortaq Otanymyz Qazaqstan óziniń geoekonomıkalyq jaǵdaıyn edáýir kóterip, Ortalyq Azııa elderi arasyndaǵy qurlyqtyq tomaǵa-tuıyqtyqtan sypyrylyp, sýyrylyp alǵa shyǵady. Bir sózben aıtqanda, elimiz reseılik jáne belorýssııalyq kólik ınfraqurylymyna jeńildik jaǵdaılarda kirýge múmkindik alady. Senbeseńiz, mine, qarańyz, Qazaqstanǵa batys arqyly Eýroodaq shekaralaryna, shyǵys arqyly Japonııa jáne Azııa-Tynyq muhıty qaýymdastyǵy qoltyǵyndaǵy ózge de elderge shyǵýǵa jol ashylǵaly tur. Sondyqtan da, bul ekonomıkalyq birlestiktiń tózimdi, ıkemdi, álemdegi ózi tektes ıntegrasııalyq qurylymdar arasynda básekege qabiletti bolýy kóńildegi túıtkilderdi tarqata alady. Jantas SAFÝLLIN, «Jaıyq Press» JShS bas dırektory: – Taıaýda qol qoıylatyn Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq qurý jóninde betinen qalqymaı, tereńnen tartyp, alystan tolǵap oı-pikir qozǵaǵandaryńyz úshin bárińizge kóp rahmet! Túıin jasar aldynda nyshandyq túrde alǵanda ushy-qıyry joq eýrazııalyq keńistiktiń túıisken tusynda ornalasqan Batys Qazaqstan oblysynyń ıntegrasııalyq úrdisterge qatysy jóninde eki-úsh aýyz pikir qosýǵa ruqsat etińizder. Sońǵy alynǵan resmı derekter munda Keden odaǵy elderimen aradaǵy saýda aınalymynyń kólemi bir mıllıard dollarǵa jýyqtaǵanyn kórsetedi. О́tken jyly Reseıdiń bes birdeı gýbernııasymen shektesetin Oral óńirinde kórshi elge eksporttaıtyn taýarlardyń kólemi on úsh paıyzǵa ósipti. Shekaralas aımaǵymyzdyń Belorýssııamen baılanystarynda da oń serpilister bar. Bul jóninde dóńgelek ústelde ózderińizdiń de aıtyp ótkenderińiz biz úshin óte baǵaly qundylyq. Búginde shekaralyq oblys birlesken kásiporyndar sany jóninen salystyrmaly túrde alǵanda respýblıka óńirleri arasynda aldyńǵy lekte tur. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qol qoıylǵannan keıin onyń sany men birlesken kásiporyndardaǵy jumys oryndary odan ári óse túsetini anyq. Osynyń bári el ekonomıkasynyń kúrt ósýine jáne halyqtyń ál-aýqatynyń artýyna negiz qalamaq. Endeshe, iske sát! Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy menshikti tilshisi: – Elimizdiń bas basylymy «Egemen Qazaqstan» men batys óńirdegi iri medıaholdıng «Jaıyq Press» JShS birlesip uıymdastyrǵan dóńgelek ústel májilisi óziniń alǵa qoıǵan maq­saty men mindetin oryndap shyq­ty dep oı túıe alamyz. Búgingi aıtyl­ǵan ornyqty oı-pikirler men sal­maqty usynys-tilekterdiń shartty túrde aıtylmaǵany, onyń báriniń naqty derektermen jáne sarap­tamalyq sıpattaǵy dáıektermen baılanystyrylǵany dóńgelek ústeldiń mártebesi men básin kótere tústi dep sanaımyz. Jazyp alǵandar Gúlbarshyn ÁJIGEREEVA, oblystyq «Oral óńiri» gazetiniń tilshisi, Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». Batys Qazaqstan oblysy.