Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýdaǵy tapsyrmasyna sáıkes, elimizde jańa Salyq kodeksi ázirlenip, qabyldanady. Soǵan baılanysty múddeli taraptar óz talap-tilekterin bildirýde. Múddeli taraptardyń qatarynda bıznes ókilderi de bar.
Sonymen otandyq bıznes-qaýymdastyq jańa Salyq kodeksinen qandaı ózgeris kútedi? Nendeı usynystary bar? «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń Facebook-tegi resmı paraqshasyndaǵy talqylaý barysynda kásipkerler qaýymy jetildirýdi talap etetin negizgi baǵyttardy atady.
Ulttyq palatanyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Jarkenovtiń aıtýynsha, el Prezıdentiniń salyq máselesine basa nazar aýdarýy bıznes úshin óte mańyzdy. О́ıtkeni memleket kásipkerlik salasyndaǵy problemalarǵa aıryqsha mán berýge daıyn. Sondyqtan kásipkerler otandyq bıznestiń damýyna kedergi keltirip otyrǵan máselelerdi joǵary jaqqa jetkizý úshin osy múmkindikti tıimdi paıdalanýy kerek.
Kásipker Maksım Baryshev mańyzdy qujatqa ózgeris engizbesten buryn barlyq salyq pen basqa da mindetti tólemderge taldaý júrgizý kerek dep sanaıdy.
– Aldymen salyq tóleýshiler kim jáne salyqtar qalaı ákimshiliktendirilip jatqanyn anyqtap alý mańyzdy. О́ıtkeni ákimshiliktendirýi ózinen qymbat salyqtar bar. Salyqtar men basqa da mindetti tólemder sanyn qysqartý qajet. Budan bólek salyqtyq keshbek engizýdi usynamyn. Osylaısha, kásipkerler óziniń ár fıskaldy chegi úshin salyq ámııanyna bonýs jınaıdy da, onyń esebinen basqa salyqtaryn tóleı alady. Bıznesten túsken taǵy bir usynys – 6 tólem túrin biryńǵaı salyqqa biriktirý. Tóleıtin salyǵy ár túrli azamattardyń túrli sanatyn salyq mólsherlemeleri boıynsha bir sanatqa biriktirý kerek. Al salyq tóleýdegi aqshalaı aıyrmashylyǵyn ár sanat keshbek túrinde kartasyna alyp otyrar edi, – dedi M.Baryshev.
«Qazaqstan salyq konsýltanttarynyń qaýymdastyǵy» ózin-ózi basqarýshy uıymynyń basqarma tóraǵasy Sáken Qarın salyqtyq ákimshilendirý problemasyna toqtaldy.
– Salyq kodeksinde salyq tóleýshiniń adaldyq qaǵıdaty kózdelgen. Kásipkerdiń adaldyq prezýmpsııasy Kásipkerlik kodekste de bar. Qazirgi kezde salyqtyq baqylaýdyń búkil júıesi, atap aıtqanda, salyq tóleýshi óziniń adaldyǵyn dáleldeýine negizdelgen. 2020 jyly pandemııa kezinde kásipkerlerge 240 myńnan astam kameraldyq baqylaý habarlamasy jiberilgenin statıstıka kórsetti. Olardyń jartysy túsindirmemen qaıtaryldy, ıaǵnı is júzinde salyq tóleýshi zańdy buzǵan joq. Bul máseleni táýekelderdi basqarý júıesin jaqsartý arqyly sheshýge bolady. Ras, atalǵan júıeniń jıi synǵa ushyraıtyny jasyryn emes. Derekter kóp jaǵdaıda qupııa ári Kásipkerlik kodekstiń normalaryna qaıshy keledi. Júıeni pysyqtap, jumysqa kásibı aýdıtorlar, advokattar, salyq keńesshilerin tartý qajet. Sonda salyq organdarymen arada daýlar az bolady, al salyq mindettemelerin oryndaý sapasy artady, – deıdi S.Qarın.
Restoratorlar jańa kodekste tamaqtaný salasy qosylǵan qun salyǵynan bosatylsa eken dep úmittenip otyr. Qazaqstan qoǵamdyq tamaqtaný qaýymdastyǵy tóraǵasynyń keńesshisi Veronıka Nurpeıisovanyń aıtýynsha, restoratorlarda qosylǵan qun salyǵyna kiretin kiris joq. Sondyqtan qosylǵan qun salyǵy satylymdardan túsken salyq retinde aýdarylady. Mundaı jaǵdaıda kásipkerler baǵany kóterýge májbúr.
– Ekonomıkalyq jaǵdaı jaqsaryp jatqan joq. Sondyqtan biz bıznesti bólshekteýdi bastaımyz. Eger buryn bizde bir meıramhanaǵa eki-úsh zańdy tulǵa retinde tirkeý bolsa, qazir bul san eselene tústi. Zańdy tulǵalardyń kirisi men shyǵysyn retteıtin býhgalterler sany da artty, – deıdi V.Nurpeıisova.
«Astana-Nan» JShS bas dırektory Yrysbek Isaev kásipkerlerge kóp jaǵdaıda básekelestermen emes, zańnama talaptarymen kúresýge týra keletinin atap ótti. Mysaly, naryqta pestısıdter óndirý salasynda 5 zaýyt bar edi, qazir ekeýi ǵana qaldy. Bul rette kásipkerler únemi salyq tóleıdi, biraq qoldaý kórmeıdi.
– Bıyl bizge fermerler júgindi. Olardyń ımporttaýshy seriktesteri qıyndyqtar oryn aldy dep mindettemelerin oryndamaǵan. Biz qıyndyqtar men shıkizat túrindegi qosymsha júktemege qaramastan óndiristi 80 paıyzǵa ulǵaıttyq, qosymsha qyzmetkerlerdi jumysqa aldyq. Biraq memleket taǵy da ımporttalatyn pestısıdterge sýbsıdııa engizip, otandyq óndiristi elemeı otyr, – deıdi Y.Isaev.
Qazaqstan astyq óńdeýshiler odaǵynyń prezıdenti Álıhan Talǵatbek shıkizat pen daıyn ónim boıynsha saralanǵan qaıtarylatyn qosylǵan qun salyǵyn qaıta engizýdi usyndy.
– Elde óndiriletin shıkizatty qaıta óńdeýdi yntalandyrý jáne óńdelgen ónimdi eksporttaý úshin bul yńǵaıly ári tıimdi qural. О́kinishke qaraı mundaı múmkindik qoldanystaǵy kodekste qarastyrylmaǵan. Elden shıkizat arzanǵa ketip jatqanyn aıtyp júrgenimizge 5-6 jyl boldy. Qazirgi kezde ekonomıka shıkizatty eksporttaý tıimdi bolatyndaı etip qurylǵan, – deıdi Á.Talǵatbek.
Qazaqstannyń saýda kásiporyndary qaýymdastyǵynyń Qaraǵandy oblysy boıynsha ókildiginiń dırektory Marına Boshel mıkro bıznestiń tartymsyz kásip bolyp qalǵanyn atap ótti.
– Eger kásipker óz tabysyn esepteıtin bolsa, onda kásipti tastap, jumyssyz retinde jumyspen qamtý ortalyǵyna baryp tirkelý ońaıyraq bolady. Qazir biz shaǵyn dúkenderdi saqtap, qosylǵan qun salyǵynyń shegin 30 myń teńgege deıin arttyrýǵa tyrysýymyz kerek, – deıdi ol.