Elordadaǵy Ulttyq mýzeıde Qazaqstandaǵy Qyrǵyz Respýblıkasynyń mádenıet kúnderi aıasynda qyrǵyz sýretshileriniń «Bastaý» atty kórmesi ashyldy.
Ejelden aýyly aralas, qoıy qoralas jatqan qos halyqtyń túbi bir tamyrlastyǵy men tonnyń ishki baýyndaı baýyrlastyǵy eshqashan ajyraǵan emes. Irgeles eki eldiń tarıhy da, júrip ótken joly da uqsas. О́tken dáýirlerge kóz jibergende, qazaq pen qyrǵyzdyń jaqsylary men jaısańdary únemi bir-birin qoldap, kótermelep otyrǵan. Ony árige barmaı-aq Muhtar Áýezov pen Shyńǵys Aıtmatovtyń aǵaly-inili dostyǵynan kóremiz. Bolotbek Shamshıev, Tólemish О́keev sekildi qyrǵyz rejısserleri qazaq kınosynda aıshyqty qoltańbasyn qaldyrdy. Qazaq pen qyrǵyz sýretshileriniń shyǵarmashylyǵy da óte jaqyn. Tipti bólip-jara almaısyz. Biz ony kórkemdigi mol kórmede anyq ańǵardyq. Oǵan 30-ǵa jýyq qyrǵyz sýretshileriniń peızaj, keskindeme, grafıka, maıly boıaý janrlary men sıýjettik taqyrypta salynǵan 50-den asa týyndy usynyldy.
Mazmundy sharada alǵashqy bolyp sóz alǵan Ulttyq mýzeı dırektorynyń mindetin atqarýshy Aıbek Sydyqov Qyrǵyz eliniń mádenıet kúnderi aıasynda ótip otyrǵan kórmeniń mańyzyna toqtalyp:
– «Qazaq – qyrǵyz bir týǵan» degen sóz bar. Qos halyqtyń qıyn-qystaý jyldary ǵana emes, beıbit kezeńde de baılanysy úzilgen emes. Oǵan sońǵy jyldary eki eldiń arasynda ótip jatqan mádenı, ǵylymı baǵyttaǵy kóptegen is-sharany mysal etýge bolady. Aǵaıyndy eki halyqtyń bolmysy ǵana emes, óneri de uqsas. Búgingi kórme de eki memlekettiń mádenıetine altyn kópir bolyp, jańa kókjıekterge jol ashyp otyr. Eki respýblıka arasyndaǵy dostyq qatynasymyz nyǵaıyp, mádenıetimiz tereńdeı bersin, – dedi.
Odan keıin Qyrǵyzdyń halyq sýretshisi, halyqaralyq sýretshiler odaǵynyń vıse-prezıdenti Talabek Ýsýbalıev sóıledi.
– Qazaqstanda úsh kúnnen beri bizdiń elimizdiń mádenıet kúnderi ótip jatyr. О́zim osy aıtýly sharadan úlken áser alyp júrmin. Asa kórnekti jazýshylar Muhtar Áýezov pen Shyńǵys Aıtmatovtyń qos halyqtyń mádenıeti men rýhanııatynyń damýyna qosqan úlesi zor. Biz osy tulǵalardyń tálimin alyp, teatr, kıno nemese beıneleý óneri bolsyn bir-birimizben jaqyn aralasyp, mádenıetimizdi órkendetýimiz kerek. О́neri ústem eldiń bedeli de bıik. Men Astanaǵa birinshi ret kelip turmyn. Aspanmen boı tiresken ǵımarattar ásemdigimen kóz tartady. Ásirese maǵan Ulttyq mýzeıdiń ǵımaraty erekshe unady. Osy murajaıdan kóneden syr shertetin jádigerlerdi kórip, qazaqtyń tereń tarıhymen tanystym. Búgingi kórmege qyrǵyzdyń aǵa, orta jáne jas býyn ókilderiniń jumystary qoıyldy. Oǵan astanalyqtar óz baǵasyn beredi dep oılaımyn, – dedi qyrǵyz sýretshisi.
Qyrǵyz qylqalam sheberleriniń kórkemdikke toly kartınalary san qyrly boıaýymen, shynaıylyǵymen, syrshyldyǵymen kórmege kelýshilerdi birden baýrap aldy. Ár týyndynyń astarynan bir oqıǵanyń sulbasyn kóresiz. Máselen, sýretshi Sh.Anarbekov «Taýlar qulaǵan shaqta» atty eńbeginde shoń jazýshy Shyńǵys Aıtmatovtyń parasatty bolmysyn sheber beınelegen. Osy portretti kórip, qabyrǵaly qalamgerdiń tulǵasy da asqaq Alataýdaı bıik ekendigin sezinesiz. Sondaı-aq sýretshi Talabek Ýsýbalıevtiń «Toktogon Altybasarova Lenıngrad blokadasynyń balalarymen» degen jumysy adamdy tolqytpaı qoımaıdy. Soǵys jyldarynda jetim qalǵan balalardy baýyryna basqan ananyń meıirimin boıaý túsimen kelisti bederlegen.
Sýretshi Bahramjan Temırov «Tús» atty kartınasynda uıyqtap jatqan kishkentaı qyzdyń beınesi arqyly balalyq pen tazalyqty ásem jetkizgen.
«Bul – meniń qyzym. Negizi, men realıst sýretshimin. Kóbinese týǵan aýylymdy, ósken ortamdy, otbasymdy beıneleımin. Qazaq sýretshileriniń de eńbekterin joǵary baǵalaımyn. Ásirese maǵan Erbolat Tólepbaıdyń týyndylary unaıdy» deıdi avtor. Sonymen birge basqa da qyrǵyz qylqalam sheberleriniń peızaj janryndaǵy jumystary ózgeshe mazmundaǵy kórkemdigimen tánti etti.
Aıtpaqshy, Muhtar Áýezovtiń «Qarash-qarash» povesiniń jelisimen qyrǵyz rejısseri Bolotbek Shamshıev túsirgen fılmdegi basty keıipker – Baqtyǵuldy somdaǵan ataqty akter, Qyrǵyzdyń halyq ártisi Súımenqul Shoqmorovtyń ónerdegi joly sýretshilikten bastalǵan. Ol Bishkek kórkemsýret ýchılıshesin támamdaǵan soń, qazirgi Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy Keskindeme, músin jáne arhıtektýra ınstıtýtynyń keskindeme fakýltetin bitirgen. Onyń «Taý joly», «Uzatý» atty kartınalary men «Ana», «Manasshy» jáne «Saıaqbaı Qaralaev» portretteri kóziqaraqty qaýymǵa jaqsy tanys. Biraq sýretshilik pen akterlikti qatar alyp júrgen talantty tulǵanyń kórmesin óz elinde eń alǵash ótkizýge aıtýly aqyn, sol kezde Qazaqstannyń Qyrǵyz elindegi elshisi bolǵan Muhtar Shahanov uıytqy bolǵan. Osy oqıǵanyń ózi qos halyqtyń qanshalyqty jaqyndyǵyn dáleldeıdi.
Qorytyp aıtqanda, Qyrǵyz Respýblıkasynyń elimizdegi mádenıet kúnderi aıasynda ótken qyrǵyz sýretshileriniń kórmesi jurtshylyqty jyly áserge bólep, qyzyǵýshylyǵyn týǵyzdy.