Jýyrda Shymkent qalasynyń 11-shaǵyn aýdanynda aıryqsha sáýlet úlgide bezendirilgen gúlzar ashyldy. Atalǵan nysannyń ashylýy saltanatyna qala ákimi Murat Áıtenov qatysty.
Shahar basshysy málimdegendeı, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen megapolıste halyqqa jaıly orta qalyptastyrý jumystary óz deńgeıinde atqarylýda. Sonyń birden-bir mysaly el ıgiligi retinde tapsyrylǵan jańa gúlzardy ataýǵa bolady. Eń basty maqsat – qala turǵyndary men balalardyń seıil quryp, serýendeıtin ornynyń bolýy. Osylaı degen ákim ortaq múlikti kútip ustap, qamqorlyq tanytý kerektigin tıisti mekeme men turǵyndar esine salyp qoıdy. О́z kezeginde qala jurtshylyǵy da shaharda júrip jatqan abattandyrý jumystaryna baılanysty jergilikti ákimdikke alǵystaryn jaýdyryp, danagóı qarııalar aq batasyn berdi. Kezdesý barysynda qala basshylyǵy gúlzar aýmaǵyna qosymsha tal-daraqtar ekti.
Bir aıta keterligi, jańa gúlzardyń syrt kelbeti erekshe úlgide salynǵan. Qurylysqa jaýapty mamandar demalys aımaǵynyń, ásirese keshki ýaqytta qulpyra túsetinin aıtady. Al gúlzardyń jalpy aýmaǵy 1,6 gektardy quraıdy. Alleıa ýchaskesi men kópqabatty birneshe úıdiń aýlasy ortaq sáýlettik ansamblge birikken. Sonymen birge munda amfıteatr, sýburqaqtar, shahmat oınaıtyn jer, velosıped pen kólik turaǵy, ústel tennısine arnalǵan alań, ártúrli trenajerler, basketbol pen fýtbol oınaıtyn alańqaılar jáne arqan parki bolady dep qarastyrylǵan. Atalǵan nysandy salyp jatqan bas merdiger – «Impýls» JShS qurylysty merziminen keshiktirmeı tolyq aıaqtaýǵa ýáde berip otyr.
Sondaı-aq jýyrda ótken Respýblıka kúni merekesine oraı shahardyń Qazybek bı men I.Esenberlın kósheleriniń qıylysynda taǵy bir gúlzar saltanatty túrde ashyldy.
Turǵyndarǵa merekelik tartý bolǵan gúlzar demeýshiler esebinen salynǵan. ARG kompanııasy A.Pýshkın atyndaǵy kitaphananyń eski ǵımaratynyń ornyn abattandyryp, halyqqa arnap demalys ornyn jasap berdi.
Osy rette qala ákimi azamattyq tanytyp, mereke kúninde halyqqa osyndaı úlken gúlzar ashyp bergen ARG kompanııasynyń basshylyǵyna alǵys aıtty. Sonymen birge megapolıstegi ózge de iri merdiger kompanııalardy osy sekildi jobalarǵa qoldaý kórsetýge, shahardyń sáýlettik damýyna atsalysýǵa shaqyrdy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aldaǵy 5 jylda ormandarda – 2 mlrd, al eldi mekenderde 15 mln kóshet egýdi tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan oraı Shymkentte tal egý jumystary qarqyndy júrip jatyr. Qalalyq jaıly ortany damytý basqarmasynyń bergen málimeti boıynsha, 2022 jyldyń birinshi toqsanynda megapolıste jalpy sany 20 myńnan astam tal kóshetteri egilgen. Sonyń ishinde 4 aýdan men dendrosaıabaq jáne qala mańyndaǵy jasyl beldeýge de tal-daraqtar otyrǵyzyldy.
Tal egýmen qosa demalys oryndaryn da kóbeıtý jergilikti ákimdiktiń kún tártibinde turǵan másele. Jalpy, qazirgi tańda Shymkentte saıabaqtar sany 9, budan bólek 39 gúlzar bar. Josparǵa saı aldaǵy ýaqytta megapolıstiń kógaldy aımaǵy men demalys oryndaryn kóbeıtý maqsatynda tyń jobalar qolǵa alynady. Jańa gúlzarlar da sonyń esebinen salynyp jatyr.
Joǵaryda atalǵan basqarmaǵa 9 saıabaq jáne 39 gúlzardan bólek, 50 eskertkish, 44 uńǵyma men 37 sýburqaq qaraıdy.
О́z kezeginde saıabaqtar men gúlzarlardy kútip ustaý jumystaryn júrgizý úshin konkýrs jeńimpazy «Jasyl jer» JShS bolyp tanyldy. Al eskertkishterdiń tazalyǵy men bútindigin qamtamasyz etýshi merdiger mekeme konkýrs qorytyndysymen «AICOM» JShS anyqtaldy. Sondaı-aq Shymqaladaǵy sýburqaqtar men uńǵymalarǵa «Dim Nur company» JShS jaýapty.
Basqarma taratqan ózge de málimetterge sáıkes qala aýmaǵyndaǵy saıabaqtar men gúlzarlardy kóriktendirý maqsatynda qańtar aıynda 75 641 dana qyzǵaldaq gúli egildi. 8 saıabaq, 27 gúlzar, 33 sýburqaq, 33 eskertkishtiń memlekettik tirkeý aktileri qaıta tirkelip qujattandyryldy. 12 gúlzar, 17 eskertkish pen 5 sýburqaqtyń jerge ornalastyrý qujattary daıyndalyp, memlekettik aktisi rásimdelýde. Basqarmaǵa qarasty 37 sýburqaqqa qysqy konservasııa jumystary jasalyndy. Qaladaǵy saıabaqtar men gúlzarlarǵa 4000 dana aǵash kóshetin otyrǵyzý bıylǵy jyldyń qarasha-jeltoqsan aılary aralyǵynda júzege asyrylady. Qazirgi tańda kóshetterdiń 500 danasy egilip qoıdy. Sonymen birge 6 gúlzarǵa dalalyq zertteý aktileri jasalynyp, qurylys jumystaryna smetalyq qujattamalary ázirlený ústinde.
Jalpy, shahar basshysynyń qala aýmaǵyndaǵy jasyl jelek kólemin ulǵaıtý tapsyrmasyna oraı, kóshelerge, aýlalar men saıabaqtarǵa aǵash kóshetterin egý jumystary búginde qarqyndy júrgizilip jatqanyn aıta ketken jón.
Máselen, osy kúni Ortalyq, Abaı, Táýelsizdik saıabaqtaryna jáne Chernobyl qurbandaryn eske alý men A.Asqarov atyndaǵy dendrologııalyq parkine jalpy sany 250-deı týıa, arsha jáne jaı japyraqty aǵash kóshetteri otyrǵyzylyp jatyr.
Budan bólek, bıyl shaharda 6 jańa gúlzar salý josparlanǵan bolatyn. Olar Saıram kóshesinde, Nursát jáne Tómengi Otyrar shaǵyn aýdandarynda, sondaı-aq «Sever» saýda úıiniń mańynda ornalaspaq.
Basqarma taratqan málimet boıynsha, Amanat partııasynyń «О́zgeris joly: barlyǵyna laıyqty ómir» saılaýaldy jol kartasy mejege saı oryndalyp keledi. Máselen, «Birge-taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasyna júz myńǵa jýyq adam tartylyp, tazalyq jumystaryna eki júzden astam tehnıka jumyldyryldy. Nátıjesinde, 40 myńnan astam aǵash kósheti otyrǵyzyldy. Qoqys qaldyqtaryn bólek jınaý arqyly qaıta óńdeý men kádege jaratý 25 paıyzǵa jetkizildi. Bıyl «Shymkent», «Shapyrashty», «Saı nıje vodopada» kanaldarynyń merdigeri anyqtalyp, jóndeý jumystary 20 paıyzǵa atqaryldy. Al «Shymkent» kanalyn qalpyna keltirý isi kelesi jyly jalǵasatyn bolady. Memleket-jekeshelik áriptestigik aıasynda jalpy uzyndyǵy 122,3 shaqyrymdy quraıtyn 17 kanaldyń mehanıkalyq tazalanýy júzege asyrylýda. Sonymen birge sanıtarlyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda turaqty túrde 97,7 shaqyrymdy quraıtyn 7 kanal men 2 ózen arnasy tazalanyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta 11 gektardy quraıtyn Shymsaıa shatqalynda 8 myńnan astam aǵash kósheti egiledi. Olardyń qatarynda terek, jıde, glıadıchııa, jabaıy órik jáne aılant bar. Qarasha aıynda kóshet egýge arnalǵan shuńqyrlardy burǵylaý jumystary júrgiziledi. Sonymen birge Turan shaǵyn aýdanyndaǵy 134 gektar aýmaqqa 111622 dana qaraǵash kósheti otyrǵyzylady. Bul jumystardy atqarýǵa 30 jumysshy tartylady. Mamandardyń aıtýynsha, aldymen 15 kún boıy jer jyrtylady. Sosyn topyraq eki-úsh qaıtara maıdalanyp, aǵash kóshetteri egiledi. Otyrǵyzylǵan tal-daraqtardyń túbin taptaý, sýarý, shuńqyrlaryn jasaýǵa kemi bir aı ýaqyt ketedi.
2021 jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ulttyq jobalar tizbesin bekitý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. «Jasyl Qazaqstan» sol jobalardyń biri sanalady. Aty aıtyp turǵandaı, bul jobanyń maqsaty – óńirlerdegi ekologııalyq ahýaldy jaqsartý, halyq turatyn aımaqtyń tabıǵatyn saqtaý. Sonymen birge osynyń aıasynda respýblıka kóleminde 8 myńnan astam qoqys qaldyǵyn suryptap jınaýǵa arnalǵan konteınerler ornatý kózdelýde. Bul rette Shymkent qalasynda 4 aýdan boıynsha 128 konteıner men 884 ekoboks qoıý josparda bar.
Respýblıkadaǵy úshinshi megapolısti jasyl jelekke aınaldyrý baǵytynda búginge deıin birshama is atqaryldy. Bul jumystar jergilikti ákimdik tarapynan aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taba bermek.
ShYMKENT