Ekonomıkany órge súıregen ınnovasııalyq jobalar

Shymkent qalalyq kásipkerlik já­ne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mý basqarmasynyń basshysy Bereke Dúısebekovtiń aıtýynsha, 2022-2025 jyldar aralyǵynda 622 mlrd teńgege 66 jobany iske asyrý boıynsha arnaıy pýl jasaqtaldy. Osynyń aıasynda 3 jylda 8,3 myń jumys ornyn qurý kózdelip otyr. Sonyń ishinde 2022 jyly 1 myńnan astam adamdy jańa ju­mys ornymen qamtamasyz etetin quny 51,4 mlrd teńgeniń 14 ınvestısııalyq jobasyn iske qosý josparlanǵan bolatyn. Búgingi tańda jalpy somasy 29,2 mlrd teńgeni quraıtyn 6 ınvestısııalyq joba iske asyryldy. Sonyń nátıjesinde jańadan 520 jumys orny ashyldy.

Osy jyly iske qosylǵan jobalardyń ishinen «Standard Steel» JShS-nyń tús­ti metall konsentratyn alý úshin qal­dyqtardy qaıta óńdeý qondyrǵysyn ataý­ǵa bolady. «Bul kommersııalyq emes, áleýmettik joba» deıdi «Stan­dart» ındýstrııalyq aımaǵyn basqarý­shy kompanııanyń dırektory Azamat Meldibekov. О́ıtkeni kásiporyn burynǵy qorǵasyn zaýytynan taý bolyp úıilip qalǵan qaldyqtardy óńdeýmen aınalysady. Qorǵasyn zaýytynyń aımaǵy 118 gektar jerdi quraıdy. Qazir munda jekemenshik «Standart» ındýstrııalyq aımaǵy salynyp jatyr. 2 mln tonna qorǵasyn qaldyqtaryn óńdeý úshin fabrıka turǵyzyldy. Jylyna munda 500 myń tekshe metr qaldyq óńdeledi. Bes jylda qaldyqtar túgel óńdelip bitýge tıis. Sonda megapolıs qalanyń kórkin buzyp kelgen burynǵy zaýyt pen onyń aýmaǵyndaǵy zııandy zattardan tolyq tazaratyn bolady. Jobanyń kommersııalyqtan góri áleýmettik sal­maǵy basym deýdiń syry da osynda. Bú­gingi tańda qaldyqtardy óńdeýden alyn­ǵan mys konsentraty О́zbekstanǵa eksporttalyp jatyr. О́z kezeginde Pre­zı­dent Qasym-Jomart Toqaevtyń óńdeý ónerkásibine kóńil bólý qajettigi týraly tapsyrmasyna sáıkes kompanııa óńdelgen ónimdi shıkizattaı shetelge satpaı, ózimizde qaldyrýdy jón sanap otyr. Osyǵan sáıkes aldaǵy ýaqytta qaldyqtardan taza myrysh óndirip, ony otandyq «Kazsınk» kompanııasy satý josparda bar. Bul jobany iske asyrý úshin «Standard Steel» JShS arnaıy zaýyt salyp jatyr. Al óńdeýden keıingi qalǵan sońǵy qal­dyq­tardy kompanııa qaladaǵy sement zaýytyna ótkizbek nıette. Jalpy, jeke­menshik «Standart» ındýstrııalyq aımaǵynda keleshekte qosymsha óndi­ristik ǵımarattar men qoımalar saly­nady. Olar jergilikti «Isker qala» baǵ­darlamasy aıasynda shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerine jalǵa beriletin bolady. Atalǵan baǵdarlama boıynsha jaldaý qunynyń bir bóligin bastapqy jyldary memleket kásipkerge ótep berip otyrady.

Sonymen birge bıyl «KAZALPACK» JShS-nyń alıýmınıı bankilerin óndirý jobasy iske qosyldy. Atalǵan kásiporyn qala irgesindegi «Ońtústik» ındýstrııa­lyq aımaǵynda ornalasqan. Bul sýsyn­darǵa arnalǵan alıýmınıı bankileri men qaqpaqtardy óndiretin Ortalyq Azııa­daǵy balamasy joq kásiporyn sana­lady. Jyldyq qýattylyǵy 500 mln jıyntyq. Alıýmınıı qutylary bú­gin­gi tańda sýsyndar óndirisinde asa sura­nysqa ıe jáne óz kezeginde basqa ydys­tarǵa qaraǵanda ekologııalyq taza bolyp sanalady. Sonymen birge «Qa­rapaıym zattar ekonomıkasy» memle­kettik baǵdarlamasy aıasynda qarjy­landyrylǵan megapolıstegi eń iri jo­ba­­lardyń biri. Zaýyttyń jalpy aý­m­a­ǵy 20 myń sharshy metrdi quraıdy. Son­daı-aq kásiporyn AQSh-tyń zamanaýı qondyrǵysymen jabdyqtalǵan. Osy joba aıasynda juqa, qaqpaǵy ońaı ashylatyn shyrynǵa, túrli álsiz, kúshti gazdalǵan, alkogoldi jáne alkogolsiz sýsyndarǵa arnalǵan alıýmınıı bankileri shyǵarylý ústinde. Kásiporyn óniminiń nátıjesinde Qazaqstanda alıýmınıı qutylaryna qajetti suranystyń 80 paıyzy óteledi. Bul ónimniń ekologııalyq paıdaly jaǵy da bar. О́ıtkeni álemde alıýmınıı bankileri eń kóp óńdeletin ári tabıǵı taza ydys bolyp sanalady. Munymen qosa alıýmınıı bankileriniń jartysynan kóbi ekinshi qaıtara óńdelip jatady. Sondyqtan qaıta óńdep, túr­li salada qoldana berýge bolady. Jańa kásiporyn ónim shyǵaryp qana qoı­maıdy, sonymen birge bıýdjettiń búıi­rin tompaıtýǵa úlesin qosyp ke­le­di. О́ıtkeni zaýyt megapolıstegi bıýd­jettik salyq tóleıtin eń iri óndiris oshaqtarynyń qatarynda tur. Sonymen birge kásiporyn irgesiniń qalanýymen 145 adam ózine turaqty jumys kózin tapty. О́z kezeginde olardyń barlyǵy da el zańnamasyna sáıkes kepildendirilgen áleýmettik tólemdermen qamtamasyz etilgen. Zaýyt qurylysyn júrgizýge memleket tarapynan da qomaqty qoldaý kórsetildi. Máselen, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda ınjenerlik ınfraqurylymy tolyq júrgizilgen jer ýchaskesi berildi. Sonymen birge «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy boıynsha «Damý» kásipkerlikti damytý qory arqyly 6 paıyzdyq jeńildikpen 19,2 mlrd teńge nesıe qarastyryldy.

«Mega Smart B2B» JShS-nyń Jıhaz fabrıkasyn da bıyl iske qosylǵan tabysty jobalardyń biri deýge bolady. Atalǵan kásiporynnyń ornalasqan aýmaǵy – «Tassaı» ındýstrııalyq aıma­ǵy. Jobalyq qýattylyǵy jylyna 120 myń jıhaz óndirýge qaýqarly. Jalpy, jobany júzege asyrýǵa 750 mln teńge jumsaldy. Eki gektar aýmaqty alyp jatqan óndiris oshaǵynda búgingi tańda júz shaqty adam eńbek etýde. Kompanııa tarıhy 2004 jyldan bastalady. 2016 jyly alǵashqy jıhaz óndiretin Smart zaýyty salynady. 2020 jyly osy zaýyt­ta 63 myń dana jıhaz óndiriledi. 2021 jyly mektep pen keńselik jıhazdyń serııalyq óndiriske arnalǵan standarttary jasalady. Fabrıka sonymen birge MDF panelder shyǵarady. Munda mektep partalary «Propolıs» júıesi boıynsha, al keńselik jıhazdar Legro serııasymen óndiriledi. Kásiporynnyń kommersııalyq dırektory Razııa Altae­vanyń aıtýynsha, kompanııa eń birinshi kezekte adamdardyń jaılylyǵyn oılaıdy. О́ıtkeni olar úshin eń basty baılyq – adam men onyń qundylyqtary. Osy oraıda kásiporyn bilikti mamandar daıar­lap, olardyń óz isin jaqsy kórýine kóp kóńil bóledi. Smart-ta óndiris qýat­tylyǵy júıeli jolǵa qoıylǵan. О́ndi­ris ınnovasııalyq tehnologııalarǵa negiz­delgen. Máselen, munda Italııa, Ger­ma­nııanyń óte dáldikpen jumys isteı­tin zamanaýı qondyrǵylary ornatyl­ǵan. Robottandyrylǵan stanoktar ar­qyly barlyq ólshem dál kesiledi. Kom­panııa sapaǵa asa mán beredi. Smart jıhazdarynyń brendin ishki naryqta ǵana emes, sheteldik tutynýshylar arasynda qalyptastyrýdy qalaıdy. О́ıtkeni básekelestik qyzyp turǵan bıznes áleminde qaırańdap qalmaýdyń bir joly – sapaly ónim shyǵarý. Sondaı-aq kásiporynda servıstik júıe jaqsy damyǵan. О́nimdi jobalaý, shyǵyndaryn esepteý, bolashaq jıhazdyń dızaınyn jasaý, tutynýshyǵa jetkizip berýge deıingi jumystar jan-jaqty oılastyrylǵan. Bir artyqshylyǵy, Smart óz taýaryna 3 jylǵa deıin kepildik beredi. Mamandar tobynyń kásibı sheberliginiń, bıznes pen óndiris prosesteriniń durys jolǵa qoıylýynyń nátıjesinde kompanııa óz ónimine óte yńǵaıly baǵalar usynady jáne jetkizip berýde ýaqytty kópke sozbaıdy.

«Biz óz isimizdi óte qatty jaqsy kóre­­miz. Sondyqtan da jumysty bar yntamyzben isteımiz. Basty maqsa­tymyz – tutynýshylardyń kóńilinen shyǵý. Qaı kezde de sapa bıiginen tús­peýge umtylamyz. Osy kúnge deıin res­pýb­lıkanyń túkpir-túkpirine ónimde­rimizdi jóneltip úlgerdik. Osy rette qazaqstandyq naryqta bizdi tanıtyndar, áriptestik baılanys ornatqysy keletinder sany artyp keledi. Osynyń ózi kompanııa úshin úlken mártebe. Endigi josparymyz – óndiris aýqymyn keńeıtý. О́nim túrlerin arttyryp, jańa jobalar men dızaınǵa den qoıý. Bıznes salasynda únemi damyp otyrý mańyzdy. О́ıtkeni álem kún saıyn ózgerip jatyr. Burynǵy talap qazir ózekti bolmaýy múmkin. Sondyqtan zaman kóshinen qalmaýǵa tyrysý qajet. Ásirese kásipkerlikte bul óte mańyzdy», deıdi R.Altaeva.

Jýyrda qala ákimi Murat Áıtenovtiń qatysýymen kezekti ınvestısııalyq shtab otyrysy ótti. Onda Shymkentte kelesi jyldan bastap jylyna 80 myń tonna túıirshiktelgen polıpropılen óndiretin jańa zaýyttyń qurylysy bas­talatyny aıtyldy. Nátıjesinde 250 azamat jumyspen qamtylmaq. Jobanyń jalpy quny 38 mlrd teńgege teń.

Shahar basshysy óz sózinde úshinshi megapolıstiń ımportqa táýeldiligin azaıtyp, eksportyn kóbeıtý týraly baıandady. Osy baǵytta qala ekonomıkasyna ınvestısııa tartý jalǵasa beredi jáne sol arqyly jańadan ashylǵan jumys oryndarynyń qatary da kóptep artady.

Jaýapty basqarma basshylary, aýdan ákimderi men ınvestorlar qatysqan jıynda jalpy 7 jańa joba tanystyryldy. Atap aıtqanda, túrkııalyq «Stars Cosmetics» JShS basshysy Abdýlhakım Mýhammadmýsa «Ońtústik» ındýstrııa­lyq aımaǵynan suıyq sabyn óndirisin ashpaq nıet­te. 1,5 mlrd teńgeni quraıtyn ın­vestjobanyń qýattylyǵy jylyna 3 myń tonnany quraıdy. Bul 2023 jyly júzege asyrylady. Sonyń nátıjesinde 30 adam ózine turaqty jumys tabady. Sonymen birge «Milat Hali» dep atalatyn taǵy bir túrkııalyq kompanııa basshysy Iskander Kaplan «Ońtústik» ındýstrııalyq aımaǵynan 2,5 gektar jerge kilem óndiretin zaýyt qurylysyn salmaq. Jobanyń jalpy quny 4,5 mlrd teńge bolady. Osy jobanyń aıasynda jylyna 5 mln sharshy metr kilem óndiriledi. Sonymen birge atalǵan kilem fabrıkasy arqyly jumyssyz júrgen 100-ge jýyq azamat turaqty jumyspen qamtylady. О́z kezeginde «Elmehmontaj» JShS basshysy Erjan Qanatbekov qurylysqa arnalǵan gazbloktar shyǵaratyn zaýyttyń jobasymen tanystyrdy. Jylyna 60 myń tekshe metr blok shyǵaratyn qýatty óndiris oshaǵy «Juldyz» ındýstrııalyq aımaǵynda ornalasady. Jobanyń quny 500 mln teńgeni quraıdy. Nysan qurylysy 2023 jyly salynady dep josparlanýda. Joba sátti júzege asyp, zaýyt jumysyn bastaǵan jaǵdaıda 20 azamat turaqty eńbekpen qamtylady.

Shtab otyrysynda budan basqa quramaly konteıner óndiretin, tereze jaqtaýlaryn jasap shyǵaratyn jáne santehnıkalyq jıhazdar men sáýlettik formalar óndiretin ınvestısııalyq jobalar pysyqtaldy. Joǵaryda atalǵan 3 joba qolǵa alynsa, qalaǵa qosymsha 1 mlrd 200 mln teńge ınvestısııa tartylyp, jalpy sany 75 jumys orny ashylady. Murat Dúısenbekuly ZOOM beınekonferensııa arqyly jobalardyń árqaısysymen jeke-jeke tanysyp, memlekettik qoldaý túrleri men qalanyń joǵary múmkindikteri jaıly málimdedi. Sonymen birge talqylaýdan ótken jobalardyń barlyǵyn tereń zerdeleý úshin jetekshi sala basshylaryna tıisti tapsyrmalar júktedi.

ShYMKENT