Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda elimizdiń energetıkalyq obektiler men jylý jelileriniń jaı-kúıin revızııalaý barysy qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimet basshysynyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqovtyń habarlaýynsha, vedomstvo 37 jylý elektr ortalyǵynyń tehnıkalyq jaı-kúıine taldaý júrgizdi. Máselen, qyzyl aımaqqa 19, sary aımaqqa 11 jáne jasyl aımaqqa 7 jylý elektr ortalyǵy kirdi. Jylý elektr ortalyqtaryn táýekel aımaqtary boıynsha anyqtaý kezinde 4 ólshemshart eskerildi: jabdyqtyń tozýy, tehnologııalyq buzýshylyqtar sany, paıdalaný merzimi (respýblıka boıynsha ortasha paıdalaný merzimi – 61 jyl) jáne kadrlardyń jetispeýshiligi.
Qyzyl aımaqtaǵy jylý elektr ortalyqtary úshin kelesi kúzgi-qysqy kezeńde táýekelderdi azaıtý maqsatynda 2023 jyly iske asyrý merzimimen negizgi jabdyqqa kúrdeli jóndeý, rekonstrýksııalaý, jańǵyrtýdy (98 qazandyq, 54 týrbına) júrgizý kólemi aıqyndaldy.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Qaıyrbek О́skenbaevtyń málimetinshe, búgingi kúni qalalardaǵy jylý jelileriniń jalpy uzyndyǵy 12,1 myń shaqyrymdy quraıdy, onyń 6,7 myń shaqyrymy aýystyrýdy talap etedi, ortasha tozý deńgeıi – 55%. 2015 jyldan 2022 jylǵa deıin «Nurly jer» jáne «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamalary aıasynda bıýdjettik kredıt jáne sýbsıdııalaý tetikteri arqyly 295 mlrd teńge bólindi, 3 546 shaqyrym jeliler salyndy jáne rekonstrýksııalandy.
Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Uranhaev Semeıdegi JEO-1-diń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etý, Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev Aqtaýda ystyq sýmen jabdyqtaýdy qalpyna keltirý, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev Qaraǵandy turǵyndaryn jylýmen jabdyqtaý jáne Temirtaýdaǵy JEO-2-niń jumysy, Pavlodar oblysynyń ákimi Asaıyn Baıhanov Ekibastuzdaǵy ahýal jáne qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady.
Premer-Mınıstr qyrkúıek aıynda óńirlerdiń ákimderi jylý berý maýsymyna daıynbyz, eshqandaı problema joq dep baıandaǵanyn atap ótti. Biraq kún sýytqanda birneshe tótenshe jaǵdaı oryn aldy.
«2 aıdyń ishinde 2 birdeı iri apat boldy. Rıdder men Ekibastuzda. Sonymen birge О́skemen, Rýdnyı, Temirtaý, Semeı, Aqtaý jáne Pavlodar qalalarynyń jylý berý júıesinde de qaýipti jaǵdaılar oryn aldy. Jylý berý júıeleri men ınjenerlik jelilerdiń turaqty jumysyn qamtamasyz etý úshin belsendi sharalardy qabyldaý qajet. Olardy keıinge shegerýge bolmaıdy», dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, tekserýler bastaldy, óńirlerdegi naqty jaǵdaı buǵan deıin berilgen aqparattan da nashar bolyp shyqty. Problemalar jasyrylyp keldi.
Premer-Mınıstr bólingen qarjy jetkiliksiz bolǵandyqtan, jańǵyrtý men sapaly jóndeý júrgizilmegenin atap ótti. Stansııalar men jeli ıeleri jetkilikti ınvestısııa salmaǵan. Qaraýsyz jatqan jelilerdiń máselesi de sheshimin tapqan joq.
«Bizde qys aılary óte qatal. Iаǵnı, apattar buǵan deıin de bolyp turdy. Biraq olar sany jaǵynan da, aýqymy jaǵynan da mundaı bolǵan emes. Baspasóz ben áleýmettik jelidegi shaǵymdarǵa qarańyzdar. Barlyq óńirden myńdaǵan shaǵym bar. Bul bir kúnniń ǵana problemasy emes. Jyldar boıy qordalanyp keldi», dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, qalalar keńeıip, qurylys sektory qarqyndy damýda. Abonentterdiń sany da artty. Munyń barlyǵy, qoldanystaǵy jylý rezervteriniń sarqylýyna alyp keldi. Mundaı jaǵdaı Astana, Almaty, Pavlodar, Aqtaýda tirkeldi.
Sonymen qatar aýdandardyń durys josparlanbaýy, turǵyn úıler men jylý jelilerin beıbereket salýy sýyq túse apatty jaǵdaılarǵa soqtyryp jatyr. Qala ishinde aýany lastaıtyn avtonomdy qazandyqtar salynýda.
Sondaı-aq jeliler men jylý ortalyqtaryna jáne qazandyqtarǵa sapasyz qyzmet kórsetiledi. Tutynýshylardyń qaryzdary jáne gazdandyrýda qıyndyqtar bar. Jańadan jylý ortalyqtaryn salý jumystary sozylyp ketti. Buǵan mysal retinde, elordadaǵy 3-shi jylý ortalyǵynyń qurylysyn aıtýǵa bolady.
Osyǵan oraı, Premer-Mınıstr elektr stansııalaryn tekserýdi 2023 jyldyń 1-shi toqsanynda aıaqtaýdy tapsyrdy.
«Kelesi jyldan bastap jylý jelilerin jóndeý boıynsha aýqymdy baǵdarlama bastalady. Birinshi kezekte tozý deńgeıi 70%-dan asyp ketken jylý jelileri aýystyrylady. Mundaı jeliler 1600 km. Ekinshi kezeńde 4 myń kılometrge jýyq jeli jańartylady. Bul óte aýqymdy jumys ári kóp qarajatty talap etedi», dedi Álıhan Smaıylov.
Qorytyndylaı kele, Premer-Mınıstr jylý jelilerin rekonstrýksııalaý boıynsha qajetti qujattardy ázirleý jumystaryn birinshi jartyjyldyqta aıaqtaýdy, tıisti jumystardy qarjylandyrý úshin nysanaly transfertter bólý máselesin pysyqtaýdy, sondaı-aq 2 apta ishinde memlekettik energetıkalyq baqylaýdy kúsheıtý tásilderin qarastyrýdy tapsyrdy.