Keshe Memleket basshysy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik jastar saıasaty jáne áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıdy. Bul – jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qujat. О́ıtkeni jastar – el damýy men bolashaǵynyń strategııalyq resýrsy.
Elimizde jastarǵa arnalǵan memlekettik saıasattyń negizgi baǵyty – jastardyń rýhanı, mádenı damýyn, bilim alýyn, kásibı biliktilikti arttyrýyn, fızıkalyq turǵydan tolyqqandy damýyn, quqyǵyn qorǵaý jaqsartý, zańdy múddesiniń joǵary turýy men sheshim qabyldaý úderisterine atsalysýyn rettep, áleýmettik-ekonomıkalyq, qoǵamdyq-saıası qamtamasyz etý, sondaı-aq olardyń jaǵdaıyn jaqsartý.
Memleket birinshi kezekte jastardyń sapaly bilim alýyn, densaýlyǵyn saqtaýdy, jumyspen qamtýdy, kásipkerlikpen aınalysýyn, turaqty baspanamen qamtylýyn, sybaılas jemqorlyqqa qarsy tárbıe alýyn, ekologııalyq mádenıetin qalyptastyrýyn, mádenı demalysqa baýlýdy jáne talantty jastarǵa kómek berýdi basym baǵytta qarastyrady. 2009 jyly elimizde «Jastar jyly» dep jarııalanýy beker emes. Qazirdiń ózinde memlekettik baǵdarlamalarda jastardy qoldaý sharalaryna basymdyq beriledi. «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik jastar saıasaty jáne áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıylýy jastar saıasatyna jańa serpilis ákeledi degen senim mol.
Jańa zańnyń ıgiligin barsha jastar kóredi dep senim bildirgen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli: «Qazaqstan álemdik jastardyń damýy ındeksinde 150 memlekettiń ishinde 54-orynda tur. Jastardyń damý ındeksinde negizgi 12 komponentiniń 9 tarmaǵy boıynsha paıyzdyq koeffısıentter óskeni baıqalady. Jalpy, jastarymyz san túrli oı-pikiri, san alýan ustanym-baǵyty, kózqarasyna qaramastan ortaq múddege jumylǵany jón. Al atalǵan zań jastar saıasatyn iske asyrý boıynsha memlekettik organdar qyzmetiniń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi», deıdi. Sonymen zańdaǵy ózgerister qandaı?
Eń bastysy – jastardyń damý ındeksi jáne ýaqytsha jumysqa ornalaspaǵan jastar (NEET sanatyndaǵy jastar) degen uǵymdar zańnamalyq turǵyda bekitildi. Elimizde jumyssyz jáne oqýdan shyǵyp qalǵan jastar kóp ekeni belgili. Bul másele zańda keńinen qarastyryldy. Birinshi ret NEET sanatyndaǵy jastardyń ındıkatory aıqyndalady. Endi osy baǵytta aýqymdy jumystar júrgizilip, túrli áleýmettik kómek beriledi.
Sonymen qatar zań aıasynda jastardyń jas shegi 29-dan 35 jasqa deıin ulǵaıtyldy. Osy ózgeriske baılanysty elimizdegi jastardyń jalpy sany 6 mıllıonǵa jetip otyr. Jastarǵa turǵyn úıdi jeńildikpen jalǵa berý jónindegi baǵdarlamany ázirleý jáne iske asyrý boıynsha jergilikti atqarýshy organdardyń quzyreti keńeıtildi. Jastar saıasaty baǵytynda budan ózge de birqatar mańyzdy ózgeris bar. Atalǵan zań jastar saıasatyn iske asyrý boıynsha memlekettik organdar qyzmetiniń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi degen senim mol.
Zań jobasyn ázirleýge jaýapty bolǵan jumys tobynyń múshesi, Túrkistan oblysy Jastar resýrstyq ortalyǵynyń dırektory Erasyl Tólebaevtyń aıtýynsha, buǵan deıingi jastar saıasaty týraly zańda tek aqparattyq maǵlumat qamtylǵan.
– Eń áýeli «jastarmen jumys jónindegi maman» degen uǵym kirdi. Buǵan deıin Jastar resýrstyq ortalyǵynyń qyzmetkerleri eshqandaı sanatqa jatqyzylmaǵan edi. Sonymen qatar jastarǵa arnalǵan áleýmettik kórsetiletin qyzmetter qosyldy. Bul – jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan jobalar men baǵdarlamalardy iske asyrýdaǵy aqparattyq-konsýltatıvtik kómek. Taǵy bir atap óterligi, «jastar damý ındeksi» degen uǵym engizildi, bul «jastar qalaı jáne qaı baǵytta damý kerek?» degen suraqqa jaýap beredi. Eń bastysy, ýaqytsha bos júrgen jastardyń, ýaqytsha jumys istemeıtin, bilim berý uıymdarynda bilim almaıtyn nemese kásiptik daıarlyqtan, qaıta daıarlaýdan ótpeıtin, jumyspen qamtý jáne bilim berý salasynan tys qalǵan jastardyń bólek sanatqa jatqyzylýy. Buǵan deıin mundaı sanat bolmaǵan-dy.
Túrkistan oblysynda jastardyń 81 paıyzy aýyldyq jerde turady. Zań aıasynda aýylda bos júrgen jastarmen aýqymdy jumys júrgizemiz, – deıdi E.Tólebaev.
Qaı zamanda bolmasyn qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi – jastar. Búginde jastar ozyq ıdeıalarymen qarýlanyp, elimizdiń damyp, órkendeýine barynsha úles qosyp keledi. Memleket pen ult bolashaǵy jastarǵa tikeleı baılanysty ekenin eskersek, jańa zań el erteńi úshin jaqsy ózgerister men bastamalarǵa jol ashar qujat bolary anyq.