О́temaqy alyp úlgerińiz

О́temaqy alý rásimin banktiń depozıt ashylǵan bólimshesinde jáne resmı mobıldi qosymsha arqyly onlaın jasaýǵa bolady. Sonymen qatar qujatta ótem­aqynyń mólsheri boıynsha sharttar, salymshynyń mura­gerleri tarapynan ótinish berý jáne ótemaqy alý tártibi qarastyrylǵan. О́tem­aqyny esepteý rásimine baı­lanysty suraqtarǵa qatysty jaǵdaılarda depozıt ashylǵan bankke tikeleı júginý qajet.

«Salymshyǵa 10 paıyzdyq syılyqaqyny onyń depo­zıti ashylǵan bank esepteıdi. Tólemder 2023 jyldyń 23 aqpanynan keıin júrgiziledi. О́temaqylar sońǵy kúnin qosa eseptegende 2022 jyldyń 23 aqpanyna deıin ashylǵan teńgelik depozıtter boıynsha tólenedi. QDKBQ sa­lym­shylarǵa osy múmkindikti ótkizip almaýǵa jáne memleketten syılyqaqy alý úshin ótinish berý merziminiń uzartylǵanyn osyndaıda barynsha paıdalanyp qalýǵa keńes beredi», delingen Qazaqstan depozıtterge kepildik berý qorynyń habarlamasynda.

Qazirge deıin elimizdegi ekin­shi deńgeıli bankter jalpy so­masy 303,9 mlrd teńge bola­tyn ótinishter qabyldaǵan. Bul ótema­qynyń áleýetti jalpy somasynyń 90,5 paıyzyn quraıdy. Qor tóraǵasynyń orynbasary Almaz Qudaıbergenovtiń aıtýynsha, bir bankte 10 paıyz ótemaqy alýǵa bolatyn eń joǵary soma 20 mln teńgeni quraıdy.

Statıstıkalyq málimetterge sáıkes, syıaqy alýǵa úmitti shottardyń 71 paıyzy – 100 myń teńgeden aspaıtyn depozıtter.

Qor málimdemesinen uqqany­myz, otandyq depozıt naryǵy birinshi toqsanda baıqalǵan belgili bir turaqsyzdyqqa qara­mastan, oń nátıje kórsetip, táýekelderge tótep berdi.

«Qordyń baǵyty oıynnan shyqqan bank salymshysyna kepildi ótemdi tóleýmen shektel­meıdi. Buǵan halyqpen, depozıtterge kepildik berý júıesine qatysýshy banktermen, retteýshi organdarmen jáne naryqtyń bas­qa ókilderimen ózara is-áreketti qosa alǵanda, sharalardyń, saıasattardyń jáne rásimderdiń tutas kesheni kiredi. Jasyratyny joq, sońǵy onjyldyqta bankter passıvter qurylymyndaǵy halyq depozıtteriniń absolıýtti pozısııa­lary men salmaǵyn dáıekti túrde arttyryp keledi. Búginde depozıtter bank­ti qarjylandyrýdyń is júzinde basym kózine aınal­dy. Qarjy naryǵynyń osy seg­mentiniń «ál-aýqatyn» baqy­laýdyń mańyzdylyǵy da osydan týyn­daıdy. «Qaýipsiz» aımaq sheńberinen shyqpaǵanymyz­dyń eń mańyzdy dáleli – ótken jyl­dardaǵy oń dınamıka­nyń saqtalýy. Birinshi toq­san­da geosaıa­sı táýekelderdiń júzege asýy­na jáne enshiles reseılik bankterge qatysty sanksııalyq shekteý­lerge reak­sııaǵa baılanysty azdaǵan quldyraýǵa qaramastan, keıingi toqsandarda kórsetkish turaqt­y ósti. Nátıjesinde, halyq­tyń depozıtteri bir jylmen salystyrǵanda 22 paıyzǵa ósip, 2022 jyldyń 11 aıynda 15,7 trln teńgeni qurady», dep aqparat usynady.

Qor sarapshylarynyń aıtýynsha, salymshylar ashqan shottar sany jáne olardyń jyl boıynda turaqty ósýi – salymshylardyń bankke degen seniminiń joǵary ekenin dáleldeıtin fakt. 2022 jyldyń basynan beri shot sany 20,4 mln-ǵa kóbeıgen.

Qýanarlyq taǵy bir jaıt – dollar boıynsha depozıt kóleminiń ájeptáýir qys­qarǵany. Onyń úlesi bir kezderi 70-80 paıyzǵa deıin jetken. Bul ahýal naryqta tepe-teńdikti buzady, onsyz da álsiz tól valıýtanyń eńsesin basýshy edi. Qazir dollarlaný úlesi 34-36 paıyz deńgeıinde.

2022 jyldyń basynda jınaq salymdary boıynsha kepildikti 15 mln teńgeden 20 mln teńgege deıin arttyrýdy kózdeıtin zańnamalyq ózge­rister kúshine endi. Qazir Qazaq­­standaǵy depozıtterge ke­pil­dik berý mólsheri TMD elderi ara­syndaǵy eń joǵarylardyń biri. 

Depozıtterge kepildik berý qorynda arnaıy saqtyq qory bar. Ol klıentter aldynda óz mindettemelerin oryndaı almaǵan bankterdiń atynan tólem jasaıdy. Ondaǵy qar­jy kólemi qazir trln teńgege ja­qyndap, ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 13,9 paıyzǵa artqan. Saqtyq qorynyń aıryqsha ereksheligi, ony qurý ádisi álemdik standarttarǵa ja­qyn ekendiginde – túsimderdiń 49 paıyzy qatysýshy bankterdiń jarnalary esebinen alynǵan. Nátıjesinde, qazirgi ýaqytta saqtyq qorynda – 799,5 mlrd teńge, al jarǵylyq kapıtaldyń 70 paıyzyn esepke alǵanda 964,6 mlrd teńge jınaqtalyp tur eken.