О́zimizdiń ekoboıaý

Búginde elimizde qurylys salasy qarqyndy damyp keledi degenmizben, ımportty almastyratyn óndiris salasyn damytý ózekti máselelerdiń qatarynda qalyp otyr. Osy oraıda ǵalym­dar súıinshilegen jańa ónim básekege qabilettiligimen qatar naryq­ta qol­jetimdiligimen de tıimdi bolmaq.

Bul nátıjege QazUÝ Organı­kalyq zattar, tabıǵı qosylystar men polımerler hımııasy jáne tehnologııasy kafedrasynyń meńgerýshisi Ǵalııa Irmýhametova, PhD Laýra Aǵybaeva jáne hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty Raıhan Rahmetýllaeva birneshe jyldyq ǵylymı-zertteý jumystary nátı­jesinde qol jetkizip otyr. «Je­tildirilgen sıpattamalary bar eritkishsiz akrılatty boıaýlardyń tájirıbelik-ónerkásiptik óndirisin qurý» kommersıalızasııalandyrý jobasy korrozııalyq belsendiligi joǵary, naryqtaǵy quny tómen, reagentteri az, qalypty temperatýrany qoldana otyryp jasalǵan ekologııalyq qaýipsiz akrılatty lak-boıaý materıaldar tehnolo­gııasyn qamtıdy.

Ǵylymı óndiristik jumystar nátıjesinde alynǵan ónimdi ǵalymdar «Warda Star» JShS dırektory El-Saıd Negım myrzamen birlesip, óndiriste synaqtan ótkizgen. Qazirgi kezde «Ǵylym qory» AQ jáne «Warda Star» seriktesi qarjylandyratyn joba úlken naryqqa baǵyt aldy. Joba jetekshisi PhD Laýra Aǵybaevanyń aıtýynsha, ekologııalyq jańa ónim otandyq naryqqa tıimdiligi joǵary lakty-boıaý materıaldaryn engizýge múmkindik beredi.

О́ndiriste akrılatty boıaýdyń eki markasy shyǵady. «Base coat WS NG 302» negizinen eden jabyny tamaq, óndiris, hımııa, taý-ken, mashına jasaý jáne bastapqy ónerkásipte (sút zaýyttary, et óńdeý, óńdeý kásiporyndary jáne t.b.) keńinen qoldanylsa, konsentrasııalanǵan akrıldi praımer – «Primer WS NG 102» jabyndylardyń adgezııasyn jaqsartady jáne beton betterin syrlaýda qoldanylady. Daqtardyń aldyn alyp, metall betterin totyǵýdan qorǵaıdy. Ony parkıngter, saýda ortalyqtary, ónerkásip kásiporyndary, basqa da nysandarda qoldanǵan tıimdi. Ekoboıaý óndirisi ýaqyt únemdeı otyryp, 45 mınýt ishinde tómen temperatýrada daıyn ónim alýymen erekshelenedi. Mehanıkalyq beriktigi joǵary, sýdyń, hımııa­lyq reagentterdiń áserine tózimdi keletin boıaýlar 7-10 jylǵa deıin túsin bermeıdi. Jyldyń qys, jaz aılarynda da qoldana berýge bolady.

– Búginde qurylys naryǵy otandyq ónimderge zárý. Osy oraı­da bul óndiris ınnovasııalyq básekege qabiletti, ımportty almastyratyn ónimder óndirisin damyta otyryp, shyǵyndardy azaıtýmen qatar zamanaýı ónimder aýqymyn ulǵaıtýdy kózdeıdi. Bul máselelerdi ýaqtyly sheshý úshin joǵary tehnologııalyq kásip­oryndar qurý qajettigi týyndap otyr. Búginde lakty-boıaý mate­rıaldary Eýropa, Túrkııa jáne BAÁ elderinen ımporttalatyn ónerkásiptik maqsattaǵy epoksıdti jáne polıýretandy boıaýlarmen baılanysty. Qazaq­stannyń ónerkásiptik lakty-boıaý materıaldary naryǵy úlken áleýetke ıe bolǵanymen, munda otandyq ónimder joqtyń qasy. Qazaqstandyq óndirýshiler negi­zinen sándik-qasbettik lak-boıaý materıaldary tobyna jatatyn organıkalyq suıyltylatyn jáne sý dıspersııalyq lakty-boıaý materıaldaryn shyǵarady. Ǵalymdar ázirlegen jańa ónimder Qazaqstan naryǵynda básekelestikti arttyryp qana qoımaı, Eýrazııalyq ekonomıkalyq qaýymdastyqqa, sondaı aq ózge de shetelderge eksporttaýǵa múmkindik beredi, – deıdi Laýra Aǵybaeva.

Akrıl kompozısııalyq boıaý mate­rıaldarynyń negizgi artyq­shylyǵy – tez qalypqa keledi ári daıyn ónimniń fızıkalyq jáne mehanıkalyq qasıeti ózgermeıdi. Akrıl boıaýyn shyǵaratyn kásip­oryndy iske qosyp ári ǵalym­dar otandyq óndirýshige qoldaý kórsete otyryp, otandyq tutyný­shylarǵa jańa, tıimdi ónim usy­nady. Naryqtaǵy baǵasy 15-20 pa­ıyzǵa tómen jańa ónim ımportty almastyryp, básekelestikti arttyrýǵa múmkindik beredi. Osy jobada kózdelgen jumystar jal­ǵasyn taba beretin bolsa, onyń eko­nomıkalyq, ekologııalyq jáne áleý­mettik salada tıimdiligi jo­ǵary bolmaq.

Ǵalymdardyń zertteýlerine súıensek, akrıl boıaýy óndirisin damytý elimizdegi ónerkásiptik jáne azamattyq qurylys keshenin sapaly otandyq materıalmen qam­tamasyz etýmen qatar qurylys, hımııa ónerkásibi sııaqty salalardyń damýyna yqpal etedi.

ALMATY