Endi tórt kúnnen keıin elimizde ótetin Parlament Májilisine jáne jergilikti máslıhattarǵa depýtattar saılaýy – 19 jyldan keıingi jańa formatta, konstıtýsııalyq reformalarǵa saı ótkiziletin halyq tańdaýy. О́z basym osy saılaýǵa kóp úmit artyp otyrmyn.
Birinshiden, bul saılaý – bılik tarmaqtaryn reformalaýǵa keńinen jol ashady. Osy shaqyrylymda saılanatyn depýtattar Ádiletti Qazaqstandy qurý jolynda bel sheship kúresetinine kúmánim joq.
Ekinshiden, bul saılaýda 7 partııanyń múshelerimen qatar, partııalarda joq azamattardyń da saıası dodaǵa qatysýyna jol ashyldy. Bul jaǵynan alǵanda bıylǵy saılaý eldiń barlyq azamatynyń teń dárejede saılaýǵa túsýine múmkindik jasaldy. Saılaý qorytyndysynda myqty halyqtyq blok qurylatyny sózsiz. Osy oraıda 10 myńnan astam azamat Májilis pen máslıhattar depýtaty bolyp saılanýǵa óz quqyǵyn paıdalanyp otyr.
Úshinshiden, bul saılaý naýqanynyń mańyzdy ereksheligi – partııalyq tizimderdegi kvotanyń keńeıýi jáne depýtattyq mandattardy bólý kezinde kvotany esepke alý normasy. Anyǵyraq aıtqanda, Májilis depýtattaryn saılaýda partııalyq tizimge áıelder men jastardan bólek, múgedektigi bar jandar da saıası úderisterge qatysýda qıyndyqtardy bastan keshiretin áleýmettik sanat retinde engizilip, saıası kvota bekitildi. Munyń basty maqsaty – pikirler plıýralızmin qamtamasyz etý, birjaqty kózqarasty joıý jáne ortaq ıgilik úshin sheshim qabyldaýda múmkindikter teńdigin qamtamasyz etý.
Saılaýdyń osy erekshelikterge qurylǵan júıesine kóshý bizdiń azamattyq jáne saıası belsendiligimizdi arttyrýǵa aıtarlyqtaı serpin beredi. Onyń ústine, bul saılaýda saıası synǵa túsýshilerdiń saılaý naýqanynda básekege qabilettiligi tyń úrdiske baǵyt alǵanyn kóremiz. Partııalar arasyndaǵy báseke bolsyn, okrýgtik saılaý arasyndaǵy úmitkerlerdiń básekesi bolsyn, olardyń bári saıası naýqannyń kórigin qyzdyra túskenin baıqaý qıyn emes. Bul saılaýdyń qundylyǵy osynda.
Saılaýshylar arasyndaǵy enjarlyq pen beıjaılyqty joıýda bul faktorlar asa úlken ról atqaryp otyrǵanyn qazir eshkim de joqqa shyǵara almaıdy. Kez kelgen partııanyń nemese kandıdattyń jáne onyń shtabynyń motıvasııasy men kózqarasy, materıaldyq jáne adamı resýrstary, naýqanǵa daıyndyq deńgeıi, kreatıvi, shynaıylyǵy saılaýaldy naýqannyń joǵary deńgeıde ótip jatqanyn bildiredi. Al memleket buqaralyq aqparat quraldaryn teńdeı paıdalanýǵa kepildik berip otyr. Zańnamalyq turǵydan barlyq kandıdattyń múmkindiginiń teń ekeni de osy saılaýdyń ádiletti ótýine aparatyn birden-bir jol ekeni daýsyz.
Saılaý – halyqtyq tańdaý. Sondyqtan da Qazaqstannyń barlyq azamatyn Parlament Májilisine jáne jergilikti máslıhattarǵa depýtattar saılaýy kúni ózderiniń qalaǵan partııalary men okrýgterinen túsip jatqan kandıdatyna daýys berýge shaqyramyn. Siz sol arqyly Qazaqstanda bastalǵan saıası ınstıtýttar reformasynyń sátti ótýine úles qosa alasyz.
Jaqsybek QULEKEEV,
memleket jáne qoǵam qaıratkeri