Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi sáýirden alty aı merzimge deıin el aýmaǵyna syrttyń bıdaıyn avtokólikpen ákelýge tyıym salǵany belgili. Alaıda soǵan qaramastan shekaranyń arǵy betinen astyrtyn bıdaı alyp ótpek bolǵan júk kólikteriniń legi tolastamaı tur.
Máselen, 21 sáýirde shekarashylar men memlekettik kiris departamentiniń mamandary «Qaıraq» shekara beketinen arpanyń astyna bıdaı jasyryp ótpek bolǵan eki júk kóligin ustady. Ustalǵan júk kólikterine 60 tonnadan astam bıdaı tıelgen. «Taýardyń ilespe qujatynda avtokólikter arpa alyp kele jatyr dep resimdelgen. Alaıda júkti pispek quralmen tekserý barysynda tirkemedegi taýardyń beti juqalap arpamen jabylǵan bıdaı ekeni anyqtaldy. Memlekettik shekaradaǵy kóleńkeli taýar aınalymyn anyqtap, jolyn kesý jumystary turaqty júrgiziledi jáne aldaǵy ýaqytta kúsheıtile túsedi», dep habarlady oblystyq memlekettik kiris departamentiniń baspasóz qyzmeti.
Qarjylyq monıtorıng agenttiginiń Qostanaıdaǵy oblystyq departamenti 24 sáýirde Reseı Federasııasynan avtomobıl transportymen astyrtyn astyq tasýmen aınalysyp kelgen qylmystyq topty qolǵa túsirgenin málimdedi. Atalǵan top 2021-2022 jyldar aralyǵynda О́zbekstan Respýblıkasyna Reseıden zańsyz ákelingen 4,8 myń tonna astyqty eksporttap jibergen. Syrttan ákep, syrtqa satqan ákkilerdiń saýda aınalymyndaǵy taýardyń quny 500 mln teńgeden asyp jyǵylady. Shekaradan sańylaý tapqan qylmystyq top astyq eksporttaý kezinde halyqaralyq tranzıttik tarıfti tólemeý úshin otandyq sharýa qojalyqtarynyń jalǵan shot-faktýralaryn paıdalanyp otyrǵan. Iаǵnı Reseıdiń arzan bıdaıyn qazaqtyń sapasy joǵary sary bıdaıy dep kórsetip, kólemi 88 mln teńgege jýyq tranzıttik tarıften jaltaryp ketken. «Qazir sotqa deıingi tergeý júrip jatyr. Konstıtýsııanyń 77-babyna jáne Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 19-babynyń 1-bólimine sáıkes qylmysy dáleldenip, sot úkimimen jaza taǵaıyndalmaıynsha, kúdiktiler kinásiz dep eseptelinedi», dep habarlady Qarjylyq monıtorıng agenttiginiń baspasóz qyzmeti.
О́tken jyly bir tonnasynyń quny 170-185 myń teńgege deıin sharyqtap ketken bıdaı baǵasy bıyl 80-85 myń teńgege deıin quldyrap, 18 sáýirde áýpirimdep baryp 91 myń teńgege kelip turaqtaǵan. Osynyń saldarynan byltyr asta-tók ónim alǵanymen, baǵaǵa kóńili tolmaǵan birqatar jergilikti sharýashylyq áli kúnge deıin bıdaıyn ótkizbeı, qambada saqtap otyr.
«Qostanaıdyń bıdaıyn áli eshbir dıirmen durys baǵaǵa satyp alyp jatqan joq. Osy kúnge deıin kileń Reseıdiń bıdaıyn alyp keldi. О́ıtkeni onyń sapasy tómen bolǵanymen, quny arzan. Tirshilik úshin ótkizip jatqandar bar shyǵar, biz ózimiz byltyrǵy bıdaıymyzdy áli saqtap otyrmyz. О́ıtkeni laıyqty baǵa joq. Bizdiń dıirmenshilerge de keregi – arzan bıdaı. Olar eldiń azyq-túlik qaýipsizdigi degen máselege kóp bas qatyra qoımaıdy. Reseıdiń bıdaıyn Tájikstan, О́zbekstan, Aýǵanstan asyryp, ońaı oljaǵa kenelgenine máz», deıdi tájirıbeli dıqan Ybyrash Estaev.
Áıteýir shekaralas elderden keıingi jyldary kirip ketken bıdaıdyń kontrabandalyq ımporty otandyq astyq naryǵyn edáýir shyǵynǵa ushyratqany anyq. Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Erbol Tasjúrekovtiń aıtýynsha, keltirgen málimet boıynsha, zańsyz ımport kólemi jylyna 1,5-2 mln tonnaǵa jetedi. Saldarynan memleketke jyl saıyn 500 mln dollar shamasynda shyǵyn kelip otyr.
Qostanaı oblysy