Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde tutanǵan ot qazaq dalasyn da sharpyp ótti. Keńestik kezeńdegi ortaq múdde jolynda qazaqtyń ul-qyzdary da qolyna qarý alyp, maıdanǵa attandy. Ár sekýndy qaýip pen qaterge toly syn saǵatta Otan úshin jaýǵa qarsy umtylǵandardyń biri – Dáýrenbek Dúısenov.
Ol 1925 jyly Soltústik Qazaqstan oblysynyń burynǵy Lenın aýdanyna qarasty Jambyl aýylynda ómirge kelgen. Aýyl mektebinde bilim alǵan. Balǵyn balalyq shaǵy tátti bastalǵanymen jasóspirim kezi aýyrtpalyqqa toly qasiretti kezeńge tuspa-tus keldi. 1942 jyly 17 jasqa tolǵan sátte Qyzyl ásker qataryna shaqyrylady. Vladıvostokta oqý-jattyǵý jıynyna qatysqan. Sodan keıin Belarýs maıdanyna attanady. Soǵys jaǵdaıyna baılanysty áskerı bólimderi jıi aýysqan. 742-atqyshtar polkinde, 45-atqyshtar polkinde avtomatshy, 6-atqyshtar brıgadasynyń brıgadır-avtomatshysy bolyp áskerı boryshyn ótegen. Bul ýaqyt keńes odaǵynyń fashıst áskerimen jan alysyp, jan berisip jatqan kezi edi. Jas jigit eki jyl qan maıdanda bolyp, jeńistiń kýágeri bolady. Soǵystan keıin birden úıine qaıtpaı, áskerı boryshyn óteýdi jalǵastyrady. 1945-1948 jyldary Sývorov pen Kýtýzov bóliminiń 44-Qyzyl týly Polosk motoatqyshtar quramynda mınometshy bolyp qyzmet etedi.
1948 jyly elge kelgennen keıin kórshi aýyldyń Kámen esimdi qyzymen shańyraq kóteredi. Ekeýi 5 bala tárbıelep, ósiredi. Aýylda býhgalterlikten bastap birneshe laýazymdy qyzmetter atqarady. Sondaı-aq týǵan jerinde aýyl sharýashylyǵymen shuǵyldanǵan. 1984-1986 jyldar aralyǵynda Soltústik Qazaqstan oblysy IIB ES-164/4 mekemesinde Máskeý aýdanyna qarasty Gornyı aýylyndaǵy ortalyq qoımanyń meńgerýshisi bolyp eńbek etedi. III dárejeli «Erligi úshin», II dárejeli «Otan soǵysy» ordenderimen marapattalǵan. Sondaı-aq ol «Germanııany jeńgeni úshin», «Kenıgsbergti alǵany úshin» medaldaryn ıelengen. «Ákem naǵyz patrıot bolatyn. Soǵys týraly kóp aıtpasa da birdi-ekili oqıǵalaryn baıandap otyratyn. Iske myǵym, jaýapty adam edi. Elge syıly, mártebeli azamattardyń aldy bolatyn», dep eske alady maıdangerdiń uly, zapastaǵy praporshık Marat Dúısenov.
Al batyrdyń nemeresi, efreıtor Rahat Dáýrenbektiń aıtýynsha, atasy «Qyzyl Juldyz» ordenine de usynylypty. Ol jaýyngerdi marapatqa usynǵan qujatty kórsetti. Onda «Dáýrenbek Dúısenov 1945 jyldyń 17-18 aqpanynda Mılzam aýdanynda ornalasqan nemis qorǵanysyn talqandaý kezinde óz pýlemetinen jaýdyń pýlemetshileri ornalasqan núkteni joıyp, qarsylas tórt fashıstiń kózin joıǵany úshin «Qyzyl Juldyz» ordenine usynylady» dep jazylǵan.
Sondaı-aq qujatta D.Dúısenov kózin joıǵan tórteýdiń ekeýi jaý mergenderi ekeni aıtylǵan. Ol osylaısha áskeriniń laıyqty pozısııaǵa ornalasyp alýyna yqpal etken. Qujatqa 346-jeke pýlemet brıgadasynyń komandıri Rýdıch qol qoıǵan. Sol jyldyń jazynda soǵys aıaqtalyp, usynystyń jaýaby belgisiz kúıde qalǵan.
Coǵys ardageriniń urpaqtary arasynda Rahat Dáýrenbek Ulttyq ulan sapynda qyzmet etip júr. Ol ásker qatarynda ózin jaýapty ári úlgili sarbaz retinde kórsetip, efreıtor ataǵyn alǵan. Al maıdangerdiń ómirlik jary Kámen búginde Petropavl qalasynda turyp jatyr
Janbolat KENJEǴUL,
jýrnalıst