Elimizde jyl saıyn jaýapsyz ata-analar qatary ósip keledi. Byltyr 7 203 qamqorshy ákimshilik jaýapkershilikke tartylsa, 2021 jyly ata-analyq mindetin oryndamaǵan 5 myńnan astam azamat tirkelgen. Bul týraly Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken dóńgelek ústelde Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Edil Ospan málimdedi.
Bala tárbıesi ata-ana úshin kúrdeli ári jaýapty mindet. Alaıda qoǵamda bul máselege atústi qarap, tipti «balama mektep tárbıe bersin, memleket asyrasyn» deıtinder az emes. О́kinishtisi, balalaryna qatysty jasalǵan quqyq buzýshylyqty jasyratyndary da kezdesedi.
– Qoǵamda balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqqa tózimsizdik mádenıetin qalyptastyrý óte mańyzdy. 2022 jyly 39 adam balalarǵa qatysty quqyq buzýshylyqty jasyrǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. Alaıda ókinishke qaraı zańsyzdyqtardy jasyrý faktileri jalǵasyp keledi. Mınıstrlikke osyndaı jasyrý faktileri boıynsha myńnan asa aqparat kelip túsedi, – dedi Edil Ospan.
Dóńgelek ústel barysynda óz pikirin bildirgen BUU Qazaqstandaǵy balalar qorynyń ókili Artýr Van Dızen elimizde balalardy urýǵa zańmen tyıym salýdy usyndy.
– Qoǵamda qalyptasqan keıbir áleýmettik normalardy ózgertken jón. Balany daýys jáne qol kótermeı-aq tárbıeleýge, ósirýge bolady. Muny ata-analarǵa jetkizý úshin tıisti kommýnıkasııalyq kompanııa kerek. Dene jaraqatyn salýǵa zańmen tyıym salý – óte mańyzdy. Búginde 65 memleket dene jaraqatyn salýǵa zańmen tyıym saldy. Taǵy 27 el bul zańǵa qosylýdy josparlap otyr. Onyń arasynda Qazaqstannyń kórshileri de bar. Sondyqtan otbasynda da, otbasynan tys jerlerde de dene jaraqatyna tyıym salý mańyzdy bolyp otyr. Biz balalarǵa zorlyq-zombylyq jasalýyna, olardy uryp-soǵýǵa jol bermeýimiz kerek. Bul – qoǵam aldyndaǵy mindetimiz, – dedi IýNISEF ókili.
Jaýapsyz ata-ananyń olqylyǵynan balanyń da zardap shegetini belgili. Elimizde qazirdiń ózinde túrli máselesi bar 6 myń jasóspirim mektepishilik esepke alynǵan. Árıne, munyń quqyqtyq saldary joq, tek balany kez kelgen problemadan alyp shyǵýǵa baǵyttalǵan. Alaıda qoǵamda sońǵy kezderi jasóspirimder arasyndaǵy zorlyq-zombylyq, qatygezdik faktileri ótken jylmen salystyrǵanda ósken. Vıse-mınıstr sózinshe, bul máselege urpaqtar sabaqtastyǵynyń álsireýi, ata-analardyń mekteptegi tárbıe úderisine qatysý deńgeıiniń tómendigi, otbasyndaǵy tárbıeniń osaldyǵy, ınternettiń ashyqtyǵy jáne pandemııanyń saldary sekildi negizgi bes faktor áser etip otyr. Bul rette, mınıstrlik el mektepterindegi tárbıe jumysynyń jańa tujyrymdamasyn ázirlep jatqan kórinedi.
– Jetkinshekter arasynda oryn alyp otyrǵan zorlyq-zombylyq faktileri balalar tárbıesine qatysty keshendi kózqarastardyń qajettigin kórsetip otyr. Sondyqtan mınıstrlik tárbıe jumysynyń tujyrymdamasyn ázirleýdi qolǵa aldy. Tujyrymdamanyń negizgi ózegi – ulttyq adamı qundylyqtarǵa negizdelgen bilim men tárbıe berý. Osy baǵyttaǵy júıeli sheshimderdiń biri árbir mektepte ata-ana mindetin júzege asyrýda olardy jan-jaqty qoldaýǵa baǵyttalǵan ata-analar akademııasyn qurý bolmaq. Mınıstrlik barlyq múddeli organdarmen birge balalardy zorlyq-zombylyqtan qorǵaý, sýısıdtiń aldyn alý boıynsha keshendi jospar ázirleýdi qolǵa aldy. Bul qujat aldaǵy oqý jylyna deıin qabyldanady dep kútip otyrmyz. Buǵan qosa jyl saıyn balalardyń quqyq buzýshylyq jaǵdaıynyń túr-sıpaty da ózgerip otyr. Bir quqyq buzýshylyq jaǵdaı ekinshi oqıǵaǵa uqsamaıdy. Jańa býllıngtiń, qatygezdiktiń túrleri paıda bolyp jatyr. Bul ınternettiń ashyqtyǵymen de baılanysty. Mamandardyń biliktiligin arttyrý kún tártibinde tur. Osyǵan baılanysty bilim berý júıesinde psıhologııalyq qyzmettiń jańa modelin qabyldaý máselesi de ózekti. Qazir mınıstrlik osy baǵyttaǵy jumystarǵa erekshe den qoıyp keledi. Onyń ishinde joǵary oqý oryndarynda psıholog mamandardy daıarlaý baǵdarlamasyna da tıisti ózgerister kerek, – dedi Oqý-aǵartý vıse-mınıstri.
Onyń paıymdaýynsha, balalar úshin qaýipsiz ınternet keńistigin qurý mańyzdy. Bul oraıda ata-analar óz perzentteriniń ınternettegi is-áreketine baqylaýdy kúsheıtý kerek. Ol úshin spıkerler jaǵymsyz aqparattarǵa shekteý qoıatyn mobıldi qosymshalardy qoldanýdy usyndy.