Umytylǵan aýyl

Túbi grek Arhıp Kýındjıdiń qasireti sol kindik qany tamǵan shaǵyn eldi mekenniń búginde beımálim kartınaǵa aınalǵany. Baıaǵy otbasy, oshaq qasyndaǵy ómirdiń elesi boıaýǵa sińgen. Ananyń ystyq kúlshesi, ákeniń aǵash baltasy onyń qýanyshqa toly sátteriniń aıshyqty belgisi ǵana. Endi oǵan qaıtyp bara almaıdy. Tek ony osylaı sezimsiz sýretterdiń mazmuny ǵana alǵa jeteleıdi. Mundaı aýyl bárimizde de bar. Odan qansha alystaǵan saıyn, ózimizdiń kim ekenimizdi umyta bastaımyz. Solaı emes pe!? Bul – shyǵarmanyń negizgi ıdeıasy.

Jalpy, biz mysalǵa alǵan qylqalam sheberiniń esimi qupııaǵa toly. Onyń shejiresi grekterden bastaý alyp, orys qoǵamymen astasady. Sondyqtan ǵumyryndaǵy túsiniksizdikter ántek áńgimege jeleý boldy. Bitim-bolmysy birtoǵa sheberdiń tek kartınalary ǵana ózi jaıly jaqsy pikir týǵyzdy. Shynaıy hám ashyq týyndylary orys óneriniń aınymas bir bóligine aınaldy. Biraq tegi bólek sheberdi olar ózekten tepti.

Sýretshilik – bul jan­kesh­ti­­ óner. Ony tańdaǵan sátten ómi­rińizde kezdeser buralań joldarǵa daıyn bolýyńyz kerek. Máselen, avtordyń mahabbat hıkaıasyn alyp qaraıyqshy. Arhıp jas kezinde bir baı kópestiń qyzyna ǵashyq bolady. Áıtse de kópes sińiraıaq kedeı sýretshiniń talantyn qaıtsin, «dúnıeń bolmasa qyzym da joq» dep shart qoıady. Al boıjetken Veranyń kóńili bolǵanymen ákeniń sózinen attap kete almaıdy. Bozbala sýretshi súıgenine jetý úshin uly ónerdiń shyńyn baǵyndyrýǵa bel baılap, uzaq saparǵa attanady. Bul sapar 12 jylǵa sozylady. Antqa berik arý qyz sýretshini 12 jyl kútedi. Aqyry, Arhıp pen Vera qosylyp, ǵumyr boıy ajyramaı kún keshedi. Shynaıy mahabbatqa eshkim bóget bola almaıtynyn osylaısha dáleldeıdi.

Jalpy, avtordy álem mo­ıyn­da­ǵanymen onyń esim-soıy umytylǵan sýretshilermen birge atalady. Dál ózi beınelegen «Umytylǵan aýyl» kartınasyndaǵydaı. Alqashqy shyǵar­­masynan bastap, óziniń qıly taǵ­dy­rynyń qalaı órbıtinin boljaı bildi. Oqyrmandy sol sebepti ózin qurmetteýge shaqyrdy. Kartına keńistikte kózge kórinbeıtin keıipkerler men daýysy estilmeıtin uly adamdardyń qasiretin eske salady. Mán-maǵynasyn joǵaltqan áldebir mekenniń sur tirshiliginiń kóleńkesi sýretteledi. Aýylǵa jaqyndap kele jatqan ólimniń syldyry men joqshylyqtyń aıqaıy estiledi. Kúnnen-kúnge kedeılene túsken turǵyndardyń túkke turǵysyz ómiri aıanyshty ári qorqynyshty.

Keneptiń búkil kórinisi úmit­siz­dik pen mımyrt melanholııa týdyrady. Tipti tabıǵattyń ózi­ tot basqan las boıaýlarmen jazylǵan. Terezeleri sańy­laý­syz qara, shirigen úıler eshkimdi kút­peıdi, eshkimdi shyǵaryp salmaıdy, eshqaıda qaramaıdy. Jolbelgisi joq júrginshi jol­da­­ry adamnyń izine ǵashyq. Qud­dy boıaýy óshe bastaǵan qabyr­ǵadaǵy syzyqtar sekildi. Biraq barynsha joǵalýǵa shaq turǵan mekendi qoldaýǵa tyrysady. Qalaı deısiz ǵoı, alystan qaraǵan adamdy aspan­ǵa­ jetektep alyp ketetin sııaqty. Kók­jıekpen úndesken zeń­gir­ kóktiń jasyl jelekpen qol­ us­­tas­qan syzbasy da sharasyz tús­terdiń shyrmaýyna oranǵan. Taǵy da úmitsizdik oty laýlaıdy.

«Umytylǵan aýyldan» kúz mezgilin baıqaýǵa bolady. Degenmen malǵa qysqa azyq bolar shóptiń ózi uqypsyz jınalǵan. Shashylǵan qalpy eshkimge kereksiz zattaı jelmen ushyp jatyr. Ashyq-shashyq esik aldyn aýla deýge de kelmeıdi. Bálkim, bir kezderi qorshaý bolǵan shyǵar, biraq qazir odan birneshe bórene ǵana qalǵan. Qulaǵan aǵashtar otynǵa tamyzyq bolǵan. Tirshilik oty sóngen úılerden kishkentaı jaryqtyń nyshanyn da kóre almaısyz.

Anyqtap qarasańyz, kenep­tiń oń jaǵynda móńirep turǵan aryq sıyrdy kóresiz. Iesine qaraı moıyn sozyp, qoraǵa jaqyndaı túsedi. Áıtse de oǵan ıesi nazar aýda­rýǵa qulyqsyz. Onyń júzi kórinbeıdi, biraq sharýanyń búkil beınesi kishipeıildilik pen tynyshtyqtan habar berip turǵandaı. Munda Qudaı umyt­qan sharasyz adamdardyń tur­laýsyz tirligi men ishki jan azaby jınaqtalǵandaı. Jalǵyz sıyry bar bul kisi osy qystan aman shyǵa ma, bul jaǵdaı eshkimdi qyzyqtyrmaıdy.

Kartınanyń ón boıy joq­shylyqty nasıhattap turǵandaı. Barlyq jerden  tapshylyq pen taýqymettiń syzbasyn kórýge bolady. Tabıǵattyń ózi bar keremetin bul aýyldan jasyryp qalǵandaı. Sýretker sol mekenniń tragedııasyn anyq jetkizgeni úshin sýretshiler kórmesinde birinshi orynǵa ıe bolady. Biraq, bul onyń óz taǵdyrynyń tuspaldamasy ekenin sezse ǵoı!..