Alaǵaı da bulaǵaı zamandarda bosyp ketip, bótenniń bosaǵasynda júrgen qazaqtardy Qazaqstanǵa kóshirý – memlekettiń qashanda mindeti desek, artyq aıtpaǵanymyz shyǵar. Shette júrgen qandastardy elge tartý jumystary oblysymyzda qaıta jandanyp, Samar aýdanynda birqatar jumys bastalyp ta ketti. Qaıta dep otyrǵanymyz, eldi dúrliktirgen «kovıd» kezinde shekaralar jabylyp, barys-kelis toqtap qalǵan.
Samar aýdanynda jumysshy kúshin tartý baǵytynda birqatar jumys qolǵa alyndy. Halyqty erikti túrde kóshirý qaǵıdalaryna sáıkes, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń №515 buıryǵymen jáne qandastardy qabyldaýdyń óńirlik kvotasy boıynsha 2023 jyly Samar aýdanyna qonys aýdarýǵa múmkindikter, birqatar jeńildik bar. Aıta keterligi, aýdan basshylyǵy qandastarǵa ǵana emes, sonymen qatar Almaty, Jambyl, Mańǵystaý, Túrkistan, Qyzylorda oblystarynan, Jetisý oblysynan jáne Astana, Almaty, Shymkent qalalarynan kóship kelem deýshilerge áleýmettik qoldaýdyń baryn aıtyp otyr.
Aýdan ákimdiginen túsken resmı aqparatqa súıensek, qandastardyń óńiraralyq qonys aýdarýy sheńberinde jańa turǵylyqty jerine kelgennen keıin qonys aýdarýshylar men olardyń otbasy múshelerine, sondaı-aq otbasylyq jaǵdaıyna qaramastan, jalǵyzbasty adamdarǵa materıaldyq kómek tólenedi. Tarqatyp jazsaq, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq banki bekitken ıpotekalyq baǵdarlama sheńberinde turǵyn úı satyp alý, úı salý nemese ıpotekalyq turǵyn úı qaryzdary boıynsha bastapqy jarna úshin aqshalaı tólem jasalyp, materıaldyq kómek kórsetiledi. Sondaı-aq turǵyn úı satyp alý kezinde satý shartyna sáıkes ekinshi deńgeıdegi bank satýshynyń derbes shotyna turǵyn úı qunynyń 50%-y tólenedi. Alaıda tólem somasy 4 mln teńgege deıingi turǵyn úı qunynyń jartysynan aspaıdy. Odan bólek, kóshýge arnalǵan shyǵyndardy óteý úshin bir ýaqytta otbasynyń otaǵasy men árbir múshesine 70 AEK, ıaǵnı 241 500 teńge mólsherinde áleýmettik kómek beriledi. Eger kóship kele sala úı satyp alýǵa múmkindik bolmasa, baspana jaldaýǵa, kommýnaldyq qyzmetterdi tóleýge aı saıyn bir adam úshin 15 AEK (51750 teńge) mólsherinde aqsha belgilengen. Eger otbasy músheleriniń sany ekiden tórtke deıin bolsa, 18 AEK (62100 teńge), bes jáne odan kóp adam bolǵan kezde 21 AEK (72450 teńge) mólsherinde tólenedi. Aıta keterligi, bir jyldan keıin bul tólem toqtaıdy. Sondyqtan da on eki aı ishinde úı satyp alǵan abzal.
Jyl basynan beri jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy 20 adamnan turatyn qandastardy qonystandyrý kvotasy boıynsha josparly kórsetkishterdi bekitti. Búgingi tańda qandastar arasynan Samar aýdanyna 9 adam keldi. Olardyń eki otbasy Monǵolııadan qonys aýdardy: Áýez Tilegenniń otbasy bes adamnan turady. Jubaıy 3 jasqa deıingi bala kútimimen úıde otyr. Áýez Tilegen «Elemes Saparbek» JK-da turaqty jumys ornyna sheber retinde jumysqa ornalasty. Áset Amandyqtyń otbasy tórt adamnan turady. Onyń mektep jasyna deıingi balalary bar. Ol da «Elemes Saparbek» JK-da qolónershi bolyp jumysqa ornalasty. Sondaı-aq aýdanǵa 11 qandasty kóshirý josparlanyp otyr.
Qandastardy kóshirý jumystary boıynsha Dúnıejúzi qazaqtar qaýymdastyǵynyń ókilderi Mońǵolııanyń Baıan-ólgeı aımaǵynda bolyp, qandastarmen jolyqty. DJQQ-nyń Baıan-ólgeı aımaǵy boıynsha tóraǵasy Habsattar Omarulynyń aıtýynsha, Qazaqstanǵa bet túzegeli otyrǵan 130 otbasy bolsa, onyń 15-20-sy Shyǵys Qazaqstandy kózdep otyr.
– Bıyl býynyp-túıinip, kóshýge bel býyp otyrǵan otbasylar kóp. Bir jaǵynan jut ta sebep boldy ǵoı deımin. Ekinshi jaǵynan neshe jyl jabylyp turǵan shekara ashyldy. Biz óz tarapymyzdan esh kedergisiz atameken asyp ketýleri úshin qoldan kelgen kómekti aıamaımyz, – dedi Habsattar Omaruly.
Áleýmettik qorǵaý jáne jumyspen qamtý ortalyǵy mamandary da kóship kelgen aǵaıyndy jumyspen qamtý úshin de jumystar júrgizilip jatqanyn aıtady. Áleýmettik kelisimshart Jumyspen qamtý ortalyǵy men ótinish berýshi arasynda 5 jyl merzimge jasalady. Demek, kóship kelgen azamattar qaıta kóshken jaǵdaıda alǵan somany keri bıýdjetke óteýge tıis. Jalpy, áleýmettik kelisimshart jasalǵannan keıin qonys aýdarýshylar bes jyl boıy osy jerde turýy kerek.
– Samar aýdany – toǵyz joldyń torabynda turǵan aýylsharýashylyq aýdany. Áleýmettik potensıaly joǵary. Buqtyrma sý qoımasyn jaǵalaı jatqandyqtan, týrızm salasy da qarqyn alyp keledi. Sondyqtan da eńbek etemin degen adamǵa jumys tabylady. Memleketten áleýmettik kómekter kórsetiledi. Kóship kelemiz degen qandastarǵa qashanda qoldaý kórsetemiz, – deıdi Samar aýdany ákiminiń orynbasary Qaıdar Surashev.
2023 jyldyń sáýir aıynda Túrkistan oblysynda bos oryndar jármeńkesi ótkizilip, Samar aýdanynan da delegasııa qatysty. Bos jumys oryndary jármeńkesinde aýdanǵa kelýge nıet bildirgen qatysýshylardyń barlyq suraǵy boıynsha aqparat usynyldy. Nátıjesinde, 4 otbasy maýsym aıynyń basynda Samarǵa kóshti. Buǵan deıin 2021 jyly Túrkistan oblysynan bir otbasy kelgen. Olar iri qara mal satyp alýǵa óteýsiz grant aldy, jubaıy bastaýysh synyp muǵalimi bolyp jumysqa ornalasty. Kóshýge arnalǵan shyǵyndardy óteýge bir ýaqytta otbasynyń otaǵasy men árbir múshesine 70 AEK (204 190 teńge) mólsherinde materıaldyq kómek kórsetildi. Jumys osy qarqynmen júrgiziletin bolsa, jaqyn jyldary aýdan halqy eselene bereri sózsiz.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Samar aýdany