Buǵan deıin biz Birikken kúres áleminiń (UWW) jańartylǵan reıtıngindegi áıelder kúresi ókilderiniń jaǵdaıyn tilge tıek etken edik. Búgingi maqalamyz «klassıkter» jaıynda. Álemdik grek-rım kúresiniń jalpy ahýaly qandaı? Sporttyń bul túri qaı memleketterde qaryshtap damyp keledi? Kerisinshe, qarqyny tómen komandalar qaısy? Qazaq eli órenderiniń óneri kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp júr me? Búgin osy saýaldarǵa jaýap izdep kóreıik.
Búgingi tańda Qazaqstannyń bes grek-rım kúresi sheberi TOP-10 balýannyń qataryna qosylyp otyr. Solardyń arasyndaǵy eń úzdik nátıje 26 jastaǵy Amanǵalı Bekbolatovqa tıesili. Asa jeńil salmaq dárejesinde baq synap júrgen qandasymyz byltyrǵy Azııa chempıonatynda kúmis alsa, bıyl qolaǵa qol sozdy. Aldyńǵy jyly Islam yntymaqtastyǵy oıyndarynda úzdik úshtikti túıindedi. 2022 jyly Belgradta ótken dúnıejúzilik dodada Bekbolatovtyń júlde alýyna jaqsy múmkindigi boldy. Jartylaı fınalǵa deıin qarsylas shydatpaǵan ol, odan keıin grýzııalyq Nýgzarı Sýrsýmııa men ózbekstandyq Jasýrbek Ortıkboevtan jeńilip, besinshi oryndy qanaǵat tutty.
72 kg salmaqtaǵy Ibragım Magomadov altynshy oryndy ıelendi. Kópten beri kózge túspeı júrgen 32 jastaǵy ardager ústimizdegi jyldyń sáýir aıynda Astanada ótken Azııa chempıonatynda barlyq qarsylasyn sypyra utyp, grek-rım kúresi sheberleri arasynan Qazaqstan ulttyq quramasynyń qorjynyna jalǵyz altyndy salǵan edi. Sol jarysta ózge otandastarymyz jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterile almady. Olardyń keıbiri kúmis pen qolany qanaǵat tutsa, keıbiri qalyń toptyń arasynda qalyp qoıdy.
87 kg salmaq dárejesinde kúsh synasatyn Nursultan Tursynov 7-oryndy enshilegen. Ol da tájirıbesi ábden tolysqan balýan. Semeı óńiri týmasynyń qorjynynda Azııa chempıonatynyń tolyq medal jıyntyǵy bar. Sonymen qatar Tursynov Tokıo Olımpıadasyna da qatysty.
Aıdos Sultanǵalı men Dıas Qalen 8-satyǵa taban tiredi. 60 kg salmaqtaǵy Sultanǵalıdiń jasy 27-de. Syr boıynyń sańlaǵy 2018 jáne 2022 jyldardaǵy álem chempıonatynda qola medal ıelense, 2021 jyly Azııa chempıony atandy. 25 jastaǵy Qalen sońǵy eki qurlyq birinshiliginde aqtyq synǵa deıin alqynbaı jetip, sheshýshi tusta jeńilistiń kermek dámin tatty. Ulanbatyrda ol ırandyq Rasýl Garmsırıden utylsa, Astanada qyrǵyzstandyq Aqylbek Talantbekovten aılasyn asyra almady. Desek te jankúıerler bul sportshylarǵa úlken senim artyp otyr. Olar Aıdos pen Dıas aldaǵy ýaqytta budan da iri jarystarda daralanady dep úmittenedi.
Elimizdiń ózge balýandary mynadaı satylarǵa jaıǵasty: Marlen Muqashev (55 kg) – 13, Muhamedáli Mamyrbek (63 kg) – 16, Temirlan Shadýkaev (77 kg) pen Oljas Syrlybaı (97 kg) – 17, Ernar Fıdahmetov (60 kg) pen Álimhan Syzdyqov (130 kg) – 18, Dastan Zarlyqanov (63 kg) pen Demeý Jadyraev (77 kg) 19 jáne Nursultan Bazarbaev (60 kg) 20 oryn.
«Klassıkterdiń» tartysynda Túrkııa tarlanbozdarynyń tuǵyry bıik. Anadoly eliniń tórt birdeı apaıtósi álemdik reıtıngte kósh bastap tur. Grýzııanyń eki balýanyna sondaı baq buıyrsa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Majarstan jáne Bolgarııanyń bir ókili sol mejeden kórindi. Al TOP-10-dyqta Iran pehlevandarynyń qarasy mol. Úzdikter tiziminen Parsy eliniń 10 ókilin keziktirdik. Majarstannyń – 8, Ázerbaıjan men Túrkııanyń – 7, Grýzııa, О́zbekstan, Qytaı jáne Serbııanyń 6 balýany myqtylar sanatynda. Osy derekterdiń ózinen-aq atalǵan memleketterde grek-rım kúresi óz deńgeıinde damyp kele jatqanyn ańǵarýǵa bolady. Sondaı-aq bul tizimde Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń – 5, Armenııanyń – 4 jáne Bolgarııa men Rýmynııanyń 3 oǵlany bar.
Grek-rım kúresinen álemdik reıtıngtegi úzdik úsh balýan
55 kılo: 1. Eldenız Ázızlı (Ázerbaıjan), 2. Nýgzarı Sýrsýmııa (Grýzııa), 3. Amanǵalı Bekbolatov (Qazaqstan).
60 kılo: 1. Jolaman Sharshenbekov (Qyrǵyzstan), 2. Edmond Nazarıan (Bolgarııa), 3. Lıgýo Sao (Qytaı).
63 kılo: 1. Lerı Abýladze (Grýzııa), 2. Telah Mammadov (Ázerbaıjan), 3. Sebastıan Nad (Serbııa).
67 kılo: 1. Djonı Hesýrıanı (Grýzııa), 2. Hýsııýetý (Qytaı), 3. Harsat Jafarov (Ázerbaıjan).
72 kılo: 1. Selchýk Kan (Túrkııa), 2. Feızolla Arsalan (Serbııa), 3. Ýlvı Ganızade (Ázerbaıjan).
77 kılo: 1. Zoltan Levaı (Majarstan), 2. Emre Bashar (Túrkııa), 3. Aqjol Mahmudov (Qyrǵyzstan).
82 kılo: 1. Býrhan Akbýdak (Túrkııa), 2. Gela Bolkvadze (Grýzııa), 3. Iаroslav Fýlchakov (Ýkraına).
87 kılo: 1. Alı Jengız (Túrkııa), 2. Álı Bısultanov (Danııa), 3. Hasem Naser Álızade (Iran).
97 kılo: 1. Kırıll Mılov (Bolgarııa), 2. Artýr Aleksanıan (Armenııa), 3. Mýhammadhadjı Saravı (Iran).
130 kılo: 1. Rıza Kaıaalp (Túrkııa), 2. Ámın Myrzazade (Iran), 3. Alın Aleksýs (Rýmynııa).