Shveısarııanyń Non qalasynda fýtboldan Chempıondar lıgasy men Konferensııa lıgasyna qatysatyn komandalardyń jerebesi tartyldy. 2023-2024 jylǵy Eýrododa jarystarynda elordanyń «Astanasy» Chempıondar lıgasynda, al Aqtóbeniń «Aqtóbe», Shymkenttiń «Ordabasy» jáne Qostanaıdyń «Tobyly» birer jyl buryn ǵana tusaýy kesilgen Konferensııa lıgasynda baq synaıdy.
ÝEFA-nyń shtab páterinde eń aldymen Chempıondar lıgasynyń jerebesi tartyldy. 2013-2014 jylǵy maýsymnan beri Eýrokýbok básekelerine turaqty qatysyp kele jatqan «Astana» Chempıondar lıgasynyń alǵashqy aınalymynda Grýzııanyń «Dınamo» komandasymen sheberlik baıqasatyn boldy. Irgetasy 1925 jyly qalanǵan Tbılısı ujymy 97 jyldyń ishinde 19 márte ulttyq chempıonatynda jeńiske jetse, 13 ret Grýzııa kýboginiń jeńimpazy atanǵan. Sonymen qatar 8 ret Grýzııa sýperkýboginde úzdik shyqqan eken. Al «Astana» byltyr el chempıonatynda óziniń jetinshi chempıondyǵyn toılady. Sondaı-aq keıingi 10 jyldyń kólemindegi elimizdiń dańqty komandasy úsh márte Qazaqstan kýbogi básekesinde, alty ret el sýperkýboginde top jarǵan.
Eki klýbtyń da halyqaralyq arenadaǵy jetistigine toqtalar bolsaq, «Dınamo» bir ǵasyr aralyǵyndaǵy eń iri jeńisine 1981 jyly qol jetkizdi. Sol jyly Qara teńizdiń oń jaǵalaýynda ornalasqan eldiń bas komandasy burynǵy Kýbok ıeleriniń kýbogi dodasynda Germanııanyń «Karl Seıss» klýbyn 2:1 esebimen tize búktirip, tuńǵysh ret kýbokti basynan asyra kótergen edi. Odan keıingi ýaqytta dınamolyqtar aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkize almady. Tek 2005 jyly burynǵy ÝEFA kýbogi, qazirgi – Eýropa lıgasynyń toptyq kezeńinde oınaý baqytyna ıe bolady.
Qurylǵanyna 14 jyl bolǵan «Astananyń» halyqaralyq arenada «Dınamo» sııaqty iri jetistigi bolmasa da, elordalyq ujym 2013 jyldan beri Eýrokýbok jarystaryna turaqty qatysyp keledi. 10 jyldyń kóleminde jerlesterimiz bir ret (2016 jyly) – Chempıondar lıgasynyń, tórt márte Eýropa lıgasynyń (2016, 2017, 2018, 2019) toptyq kezeńderinde oınady. Sondaı-aq 2017/18 jylǵy maýsymda Eýropa lıgasynyń pleı-off kezeńine deıin jetkenin elimizdiń fýtbol jankúıerleri jaqsy biledi.
«Astana» Eýrokýbok aıasyndaǵy matchtarda alǵash ret grýzııalyq komandamen joly túıiskeli tur. Al ózge otandyq komandalar buǵan deıin birneshe márte Grýzııa klýbtarymen jasyl alańda sheberlik baıqasyp kórgen. Atap aıtqanda, dál osy «Dınamo» komandasymen elimizdiń bes dúrkin chempıony «Aqtóbe» 2014 jyly Chempıondar lıgasynyń ekinshi irikteý kezeńi aıasynda kezdesip, eki oıynnyń qorytyndysy boıynsha 4:0 (3:0, 1:0) esebimen jeńiske jetip, týrnırdiń úshinshi aınalymyna joldama alǵan.
«Dınamo» komandasy qazirgi tańda ÝEFA reıtınginde 187-orynǵa taban tiregen. «Transfermarkt.de» saıtynyń málimeti boıynsha komandadaǵy fýtbolshylardyń jalpy quny (23 fýtbolshy) 9 mln eýrony qurap otyr. Onyń ishinde altaýy – sheteldik legıoner. Sondaı-aq «Dınamonyń» úsh fýtbolshysy óz elderiniń ulttyq quramasyna shaqyrylǵan. Quramnyń orta jasy – 23,9. Komandanyń eń qymbat fýtbolshylary kimder dep suraı qalsańyz, ony da aıtaıyq. Bul rette «Dınamo» sapyndaǵy eki fýtbolshyny erekshe atap ótýge bolady. Olar: 26 jastaǵy qorǵaýshy Djemal Tabıdze men 22 jastaǵy jartylaı qorǵaýshy Anzor Mekvabıshvılı. Ekeýiniń de quny 1 mıllıon eýroǵa baǵalanǵan.
«Astana» komandasyna keler bolsaq, elimizdiń jeti dúrkin chempıondary ÝEFA reıtınginde 110-orynda tur. Fýtbolshylardyń jalpy quny – 12,73 mln eýro. О́kinishke qaraı, «Dınamomen» salystyrǵanda «Astanada» legıoner fýtbolshylardyń qatary kóp. Bıylǵy maýsymda «Astana» sapynda 11 (!) sheteldik fýtbolshy dop tebedi. Al 23 fýtbolshynyń 13-i óz elderiniń ulttyq quramalarynda oınaıdy. Klýbtyń ortasha jasy – 28. Elordalyq ujymnyń qataryndaǵy eń qymbat fýtbolshy – Dembo Darbo. 24 jastaǵy Gambııa ulttyq quramasynyń shabýylshysy qazirgi tańda «Transfermarkt.de» saıtynda 1,80 mıllıon eýroǵa baǵalanǵan. Odan keıingi qymbat fýtbolshylardyń qatarynda Belarýs ókili – Maks Ebong (1,20 mln), Soltústik Makedonııa oıynshysy – Aleksa Amanovıch jáne Armenııa quramasynyń qorǵaýshysy – Varazdat Aroıan (ekeýi de 1 mln) bar.
Eki klýb arasyndaǵy alǵashqy kezdesý 11 nemese 12 shilde kúni elordada, qarymta match bir aptadan soń, ıaǵnı 18 nemese 19 shildede syrt alańda ótedi dep josparlanǵan. Osy jupta jeńiske jetken ujym týrnırdiń ekinshi aınalymynda «Dınamo» Zagrebpen kezdesedi.
Sondaı-aq Chempıondar lıgasy jerebesiniń izin ala Konferensııa lıgasynyń birinshi aınalymynda baq synaıtyn «Tobyldyń» da qarsylastary anyqtaldy. Byltyrǵy el chempıonatynda qola júlde ıelengen qostanaılyq komanda birinshi aınalymynda Fınlıandııanyń «Honka» komandasymen kezdesedi.
Negizi 1957 jyly qalanǵan Espoo qalasynyń komandasy Eýropada da, óz elinde asa tanymal emes. Sebebi klýb qurylǵan 66 jyldyń ishinde birde-bir ret óz eliniń ulttyq chempıonatynda top jarmaǵan. Eýrokýbok básekelerinde de eshqashan daralanbaǵan. Tek bir márte ǵana Fınlıandııa kýboginde (2012 jyly) jeńimpaz atanǵan. «Tobyl» bolsa, eki márte el chempıonatynda, bir ret Qazaqstan kýboginde, eki ret sýperkýbogte jeńis tuǵyryna kóterilgen. Eki ujym arasyndaǵy kezdesýler 13 shildede Qostanaıda, 20 shildede Espoo qalasynda ótedi.
Sonymen qatar Konferensııa lıgasynda el namysyn qorǵaıtyn «Ordabasy» men «Aqtóbe» atalǵan týrnırdegi joryǵyn ekinshi aınalymnan bastaıdy. Olardyń qarsylastary keshe keshkisin belgili boldy.