«Jol muraty» – bitý

Ulytaý óńirine jańa oblys ashylǵaly úshinshi márte taban tiregen mınıstr bul saparynda ózi basqaratyn mınıstrlikke qatysty máselelerge naqty nazar aýdardy. Sapar mınıstrdiń oblys ortalyǵyndaǵy áýejaıdy jańǵyrtý josparymen tanysýymen bastaldy.

Qazir Jezqazǵan áýejaıynan úsh baǵyt boıynsha aptasyna 16 reıs qatynaıdy. Jergilikti atqarýshy organdardyń aqpa­ra­tyna sáıkes áýejaıdyń jasandy ushyp-qoný jolaǵy men perronyn jańǵyrtý maqsatyn­da jobalaý-smetalyq qujatta­ma ázirlenip, ekologııalyq jáne memlekettik saraptama júr­gizildi. Jobanyń quny 9,7 mlrd teńge.

Jezqazǵan qalasy turǵyn­daryn taza aýyz sý máselesi qat­­ty tolǵandyrady. Sondyq­tan Marat Kárimjanuly osy má­se­leniń qa­laı sheshimin taýyp­ jat­qanyna basa kóńil bóldi. Res­pýb­lıkalyq bıýdjet esebinen tú­ıindi tarqa­tý maqsatynda jal­py quny 12 mlrd teńgeni qu­raıtyn eki joba qolǵa alynǵan. Ju­mys júrip jatyr. Sondaı-aq qalaishilik 298 shaqyrym quraıtyn sý qu­byr­­y jelileri de jańa­la­nýda. Bul aldaǵy ýaqytta jez­qazǵandyqtardy sapaly aýyz sý­men qamtamasyz etý máselesi she­­shiledi degen úmitti kúsheıtti.

Elimizdiń kóptegen óńiri tá­rizdi Ulytaý oblysynda da, ási­rese Jezqazǵan, Sátbaev qala­larynda aldaǵy qysqy jylý berý­ maýsymyna alańdaýshylyq ba­sym. Jezqazǵan jylý-elektr ortalyǵy jumysynan shiliń­­gir shildede shı shyqany, aıdyń-kúnniń amanynda eki márte syr bergeni halyqty ári-sári kúıge túsirdi. Munyń syrtynda oblys ortalyǵyndaǵy tozyǵy jetken jylý jelilerin jańalaý da qajet. «Jezqazǵan qalasynyń jylý jelilerin rekonstrýksııalaý jáne jańǵyrtý» jobasynyń jalpy quny 6 981 081 myń teńge. Bul jobaǵa sáıkes 3,8 shaqyrym jelini jańartý kózdelgen, al bıyl 0,8 shaqyrymdaı aýmaq­qa deıin jóndeledi dep jospar­lan­ǵan. Atalǵan jobany odan ári iske asyrý úshin 2023 jyly 2,6 mlrd teńge kóleminde qosym­sha qa­rajatqa qajettilik týyn­dap otyr­ǵanyn bilgen mınıstr bıýd­jetti túzetý jáne únemdeý ke­zinde atalǵan somany bólýdi qa­rastyrýǵa daıyn ekenin málim­dedi.

Mınıstrdiń jurtshylyq ókil­­derimen kezdesýi ashyq, búk­pe­siz ótti. «Bardy bar, joq­ty joq dep aıtaıyq», degen M.Qarabaev halyq tarapy­nan kóterilgen máselelerdi yqy­laspen tyńdap, barynsha túsi­nikti jaýap qaı­ta­ryp otyrdy. Kópshilik kóptegen másele kóterdi.

Ulytaý aýdanynan kezde­sýge arnaıy kelgen aýdan áki­miniń orynbasary M.Ospanov bastaǵan bir top azamat aýdan­ǵa Shubar­kól kómirin jetkizýde­gi ózekti máselelerdi qozǵady. Mınıstr bul máseleni sheshýge bolatynyn aıtyp, tıisti tapsyrma berdi. Biraq jergilikti bılik tarapynan jetkizilgen kómirdiń paıdalanýyna qatań baqylaý ornatý kerektigin de eskertti.

Oblys mártebesin ıelengeli Jezqazǵannyń elimizdiń basqa óńirlerimen qarym-qatynasy artty. Avtokólik, temirjol qa­tynasynda ilgerileýshilik bar. Halyq tarapynan Ulytaýdyń ońtústik óńirmen, atap aıtqan­da Jezqazǵan – Shymkent áýe qaty­nasyn ashý týraly usynysqa Úkimet qoldaý tanytyp, qazir reısti sýbsıdııalaý máselesi qa­ras­tyrylyp jatyr.

«Kelesi jyldyń basynan, tipti, múmkin osy jyldyń qazan aıynan bastap eki aradaǵy áýe qatynasy ornap qalýy múmkin», dedi mınıstr.

Jezqazǵan – Qyzylorda ­av­­to­­­kólik joly týraly da naq­ty­ly jaýap berildi.

«Eki aradaǵy joldyń Qyzyl­orda jaǵynda jumys qarqyn­dy júrýde, kelesi jyly bitedi. Biraq Jezqazǵan jaǵynyń 208 sha­qyrymyna jóndeý áli bas­talǵan joq. Nege? Jol qury­ly­­syn qarjylandyratyn Azııa Damý bankimen birneshe márte kelissóz júrgizilip, jaqynda naq­­ty sheshimge keldik. Bank jol­­dy jóndeýdi 2 lot arqyly júr­­gizýdi usyndy. Bulaı istesek, jol qurylysyna otandyq kom­panııalar qatysa almaıtyn edi. Sondyqtan 6 lotqa bólý­di usy­nyp, osyǵan kelistik. Ekin­shi­den, sheteldik merdiger je­ńimpaz atansa, jumystyń 75 paıyzyn olardyń ózderi atqarýǵa tıis degen talap qoıdyq. О́ıtkeni ádette sheteldikter jeńimpaz atanady da, jumysty bizdiń kompanııalar arzanǵa atqarady. Buǵan jol bermeý kerek boldy. Sosyn ınflıasııa jaǵdaıyn eskerýge de týra keldi. Osy máselelerdiń bári kelisildi. Jýyqta tender jarııalanady, tamyz aıaǵynyń sońyna deıin merdigerler anyqtalady. Prezıdenttiń tapsyrmasy bar, tikeleı baqylaýynda. Jol 2025 jyly tolyq aıaqtalatyn bola­dy», degen Marat Qarabaev kó­ńildegi kóp kúdikti tarqatyp tastady.

Kezdesý barysynda jer baı­lyǵyn shıkizat kúıinde shetke sata bermeı, daıyn ónimder shy­ǵarý týraly da aıtyldy.

Mınıstr bul rette kóp nárse kásipkerlerge baılanysty ekeni­ne toqtaldy. Memleket qolaıly jaǵdaı týdyrý baǵytyndaǵy sharalar qarastyrady. Mysaly, mys óndirisin alsaq. 2020 jylǵa de­ıin mys, qorǵasyn, t.b. ishki naryq­qa shyǵarylmaǵan. Prezıdent tapsyrma berip, «О́ndiris týraly» zań qabyldandy. Osy zańǵa sáıkes ózimizdiń óndirisshiler, kásipkerler mysty, t.b. óńdeýge tapsyrys berse, olarǵa álemdik baǵadan 5 paıyz tómendetilgen baǵamen satylatyn bolyp bel­gilendi. «О́ndiristi qoldaý» qo­ry quryldy. Qorda qomaqty qarajat bar. Osy Qor arqyly kásipkerlerge 9 paıyzdyq nesıe beriledi. Demek memleket qarajat jaǵynan qoldaýǵa ázir. О́nerkásipti órge súıreýge nıetti kásipkerler kerek.

Temirjol qatynasyndaǵy túıtkildi tustar da, ıaǵnı qyz­met sapasynyń syn kóter­meı­tini, poıyzdardyń keshi­gýi, bı­letterdiń tabyla qoımaı­tyn­dyǵy jáne t.b. máseleler aıtylmaı qalmaıdy. Sondaı-aq naqty Ulytaý oblysyna qatysty má­se­leler keńinen qozǵaldy. Kez­desýdiń úsh saǵattan astam ýaqyt­qa sozylǵanynyń ózi-aq kóp nárseni ańǵartsa kerek.

Mınıstrdiń sapary Ulytaý oblysyndaǵy qordalanǵan má­­se­­­lelerdiń kóbiniń sheshi­mi ta­by­­latyn tárizdi senim uıalatty.