Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2025 jyldyń sońyna deıin sapaly aýyz sýmen 100 paıyz qamtamasyz etý týraly Úkimettiń aldyna mindet qoıdy. Sonyń negizinde Aqtoǵaı aýdanyndaǵy shalǵaı aýyldarǵa sý tartylyp, turǵyndar sapaly tirshilik kózin tutynyp otyr. Qýanysh aýyly da qýanyshqa keneldi. Endi mundaǵy aǵaıyn qyr asyp, qudyqqa qaýǵa salyp, sý tasymaıdy.
«Jalpy, ondaǵan jyl boıy qomaqty qarjy bólingenine qaramastan aýyz sý máselesi áli sheshimin tapqan joq. Sondyqtan óńirlerdi damytýdyń ulttyq jobasy aıasynda bes jyl ishinde halyqty 100 paıyz taza aýyz sýmen qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Bul – Úkimettiń aldynda turǵan basty mindet», degen edi Prezıdenti. Osy oraıda árbir eldi mekendi aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha kezeńdik jospar ázirlendi. Ásirese shalǵaı aýyldardaǵy aýyz sý máselesi qolǵa alyndy. Qalaı desek te, ańqasy kepken aýyldardyń tizimin túgel joıa almaı otyrmyz. Biraq jyl saıyn bul máseleniń oń sheshimin taýyp kele jatqanyn taǵy da atap ótý kerekpiz. Qazirgi ýaqytta Aqtoǵaı aýdany Qaramende bı aýyldyq okrýgine qarasty Qýanysh aýylyna sý qubyry tartylyp, halyqty tirshilik kózimen qamtamasyz etý memlekettik baǵdarlama aıasynda iske asyp jatyr. Mundaı ıgilikti sharýa Jıdebaı aýyldyq okrýginiń quramyna kiretin Úsharal aýylynda da atqaryldy.
– «Sý – tirshilik kózi» desek, onyń sapasy da – basty nazarda. Halyq densaýlyǵy da sýdyń sapasyna tikeleı baılanysty. Aýylymyzǵa sý tartylǵanyna el bolyp qýandyq. О́ıtkeni sý máselesi bizdi kópten beri tolǵandyryp kelgen edi. Buǵan deıin sýdy qudyqtan tasyp ishetin edik. Endi, mine, úıimizge sý keldi. Alǵystan basqa aıtarymyz joq, – deıdi Qýanysh aýylynyń turǵyny Aıbol Jaqanov.
Qýanysh aýylynyń sý qubyry jelilerin tartý jumystary 478,4 mln teńgeni quraıdy. Byltyr 301,9 mln teńge bólinip, qurylys jumystary bastalǵan edi.
– Qýanysh aýylyna bıyl da oblystyq bıýdjetten 95,7 mln teńge bólinip, qurylys jumystary júrgizildi. Qazirgi kezde jalpy uzyndyǵy 9 383 metr sý qubyry tartyldy. Qurylys jumystaryn aıaqtaý osy jyldyń qyrkúıek aıyna josparlanyp otyr. Ýaqytsha bes jumys orny ashyldy. Al Jıdebaı aýyldyq okrýgine qarasty Úsharal aýylynyń sý qubyryna 325,9 mln teńge bólingen. О́tken jyly 150 mln teńge bólinip, qurylys jumystary júrgizildi. Osy jyly oblystyq bıýdjetten – 65,2 mln teńge, Ulttyq qordan 124,7 mln teńge bólindi. Búginde jumys qarqyndy júrip jatyr. Jalpy uzyndyǵy 5 833 metr qubyr tartyldy. Qurylys jumystary qyrkúıek aıynda aıaqtalady. Bul aýylda ýaqytsha tórt adam jumyspen qamtyldy, – deıdi Aqtoǵaı aýdany ákiminiń orynbasary Abylaı Amanjolov.
Qýanysh aýylynyń sý jelilerin tartyp jatqan «LifeStoryInvest» JShS merdigeri márttik tanytyp otyr. Kelisimshart boıynsha sý jelisin tek úıdiń aýlasyna deıin ǵana jetkizý kórsetilgen. Al jaýapty merdiger úıge deıin tartyp berip otyr. Aýyl halqy, aýyl ákimshiligi kompanııa qyzmetkeri Saǵat Dúısekınge dán rıza. Merdiger tipti, aýyldyń meshitine, mektebine, klýbyna sýdy aqysyz tartýdy óz moınyna alyp otyr.
– Qazirgi kezde jumystyń deni óndi. Sý jelileri tolyqtaı tartyldy, endi sý qubyry munarasy ornatylady, sý nasosy qoıylady. Qýanysh aýylynda 42 tútin bar. Bıyl munda balalar oıyn alańy da salynyp jatyr. Taqaýda aıaqtalady. Aýyl búldirshinderi alańdy asyǵa kútip júr. Keler jylǵa da aýqymdy jumys josparlap qoıdyq. Medpýnkt qurylysy bastalady, – deıdi aýyl ákimi Qaırat Ázirov.
Shaǵyn ǵana aýyl memlekettik baǵdarlamadan osyndaı sharapat kórip otyr. Jalpy, Aqtoǵaı aýdanynda 17 aýyldyq okrýgte 36 eldi meken bar. Aýdan boıynsha aýyz sý júıesiniń jalpy uzyndyǵy 145,9 shaqyrymdy quraıdy. Onyń ishinde magıstraldyq jeli 41,6 shaqyrym, oramishilik jeli 104,3 shaqyrymǵa teń. Aýdan ákimshiliginiń málimetinshe, ortalyqtandyrylǵan aýyz sý júıesimen qamtý kórsetkishi 91 paıyzdy quraıdy.
Byltyr aýyldyq okrýgter aýyz sýmen tolyq qamtamasyz etilse, bıyldan bastap shaǵyn eldi mekenderdi sapaly sýmen qamtamasyz etý jumystary qolǵa alynǵan. Osy maqsatta aýdandyq, oblystyq jáne respýblıkalyq bıýdjet esebinen 2023-2025 jyldarǵa 1 mlrd 574 mln teńge kóleminde qarjy qarastyrý josparlandy, onyń ishinde 2023 jylǵa – 754,3 mln teńge, 2024 jylǵa – 319,7 mln teńge, 2025 jylǵa 500 mln teńge qarjy qarastyrý josparlaǵan eken.
– Bıyl Úsharal (278 adam), Qýanysh (226 adam) aýyldary aýyz sý jelisiniń qurylysyna 285 mln teńge qarjy búginde oblystyq bıýdjet esebinde qaraldy. Atalǵan jobalardy aıaqtaý úshin qosymsha 110,1 mln teńge oblystyq bıýdjet esebinde qaralady. Sonymen qatar bıyl Jalańash (232 adam) aýylyn ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha jańa qurylys jumystaryn bastaý úshin 358,7 mln teńge kóleminde qarjy bólindi. Qurylys jumystary bıyl bastalady. Keler jylǵa Jalanash aýylynyń aýyz sý qurylysyn aıaqtaý úshin 89,7 mln teńge josparlanýda. Sonymen qatar halyq sany az Akjaıdaq (115 adam), Qarasý (160 adam), Jetimshoqy (122 adam), Qaraqoı (88 adam), Qaratal (86 adam) aýyldary úshin sýdy tazartatyn keshendi blok-modýlder ornatý arqyly aýyz sýmen qamtamasyz etý jumystaryna 230 mln teńge qaralady dep josparlap otyrmyz, – deıdi ákimniń orynbasary Abylaı Bazylov.
2025 jylǵa aýdandyq qurylys bólimi tarapynan halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etý maqsatynda Aqtumsyq (49 adam), Keneli (63 adam), Jalańtós (70 adam), О́ndiris (75 adam), Beǵazy (76 adam), Sona (62 adam), Aqseńgir (53 adam), Jıdebaı (43 adam), Dýanshı (32 adam), Aqkól (11 adam) aýyldary jáne Ortaderesin stansasy (52 adam) úshin sýdy tazartatyn keshendi blok-modýlder ornatý jumystaryna 500 mln teńge qarastyrylady dep otyr aýdan basshylyǵy.
Qasymhan ǴALYM,«Egemen Qazaqstan»