Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov Egin jınaý naýqany jóninde jedel shtabtyń otyrysyn ótkizdi. Fermerlerge qajetti qoldaý kórsetip, kelesi jylǵa sapaly tuqym qoryn qamtamasyz etýdi talqylady, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń habarlamasyna súıenip.
«Egin jınaý naýqanynda fermerler úshin astyqty keptirýge qajetti dızel otynynyń qoljetimdiligi, aýa raıynyń qolaısyzdyǵynan zardap shekken fermerlerdiń nesıelerin uzartý, sýbsıdııalar boıynsha qaryzdardy jabý máseleleri ózekti bolyp otyr.
Qazaqstannyń negizgi astyq egetin óńirleri – Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Aqmola oblystarynda sońǵy eki aptada jaýyn-shashyn tolastamaı tur. Qazgıdromettiń boljamy kóńil kónshitpeıdi: jaýyn-shashyn 17 qyrkúıekke deıin jalǵasyp, aıaz túsedi, sonyń saldarynan soltústik óńirlerde jańa dánniń ónip ketýi jáne ylǵaldyń joǵarylyǵynan sapasynyń tómen bolý qaýpi bar.
Birinshi shara – astyqty qabyldaý kásiporyndary men karantındik qyzmetter astyqty qabyldaý kezinde táýlik boıy jumys isteıtin bolady. Sondaı-aq QTJ kompanııasymen astyq tasymaldaıtyn vagondardy ýaqytyly jetkizý máselesi pysyqtalady. Búgingi tańda elimizde elevatorlardyń jalpy syıymdylyǵy 29,9 mln tonnany quraıdy, onyń ishinde astyq qabyldaý kásiporyndarynda – 13,1 mln tonna jáne aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerinde – 16,8 mln tonna. Bul ótken jyldardan qalǵan ónim men bıyl orylatyn egindi saqtaýǵa jetkilikti.
Ekinshi shara – astyqty keptirý úshin qosymsha dızel otynyn bólý. Sheshim Energetıka mınıstrligimen birlesip qabyldandy. Tıisti normatıvtik quqyqtyq akt ázirlenip, qazir tıisti organdarmen kelisilip jatyr. Igerilmegen dızel otynynyń qolda bar qory jetkilikti bolmaq. Al astyq óńdeýshiler men lısenzııasy bar elevatorlarǵa qosymsha kólem bólinedi.
Úshinshi shara – qarjy ınstıtýttary men Azyq-túlik korporasııasy sharýalarǵa nesıeler men lızıngterdi tóleý merzimin uzartý máselelerin egjeı-tegjeıli pysyqtaıdy. «Báıterek» holdınginiń qarjylyq uıymdary tarapynan qolaısyz aýa raıynan zardap shekken fermerlerdiń nesıe men lızıng merzimderin uzartýǵa berilgen árbir ótinishi jeke tártippen qaralady.
Tórtinshi shara – qosymsha sýbsıdııalar boıynsha boryshtardy jabý máselesin jedeldetý. Qosymsha qajettilik 171 mlrd teńgeni quraıdy. Bul qarajatty bólý kezinde qolda bar jáne qosymsha bólingen qarjynyń ýaqytyly ıgerilýin qamtamasyz etý, sondaı-aq týyndaıtyn problemalardy sheshe otyryp, qysqa merzimde sýbsıdııalaýdyń aqparattyq júıesin daıyndaý qajet.
Besinshi shara – kelesi jylǵa fermerler úshin sapaly tuqym qoryn qurý. Ol úshin «Qazagreks» Azyq-túlik korporasııasymen birlesip, qoımalarda qalǵan astyqtyń ótken jylǵy qorlaryna zertteý júrgizedi. Olar barlyq talap etiletin sapalyq sıpattamaǵa sáıkes kelse, Azyq-túlik korporasııasy 2022 jáne 2023 jyldardaǵy eginniń astyǵyn bólek saqtaý esebinen sapaly tuqym qorynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi», dep jazylǵan habarlamada.
8 qyrkúıekke deıingi málimet boıynsha 4,8 mln gektar jer orylǵan, bul jalpy egis alqabynyń 28%-y. Ortasha ónimdiligi gektaryna 10 sentnerden dep eseptegende qambaǵa 4,8 mln tonna astyq quıylǵan.