Kameralar baqylap tur...

Resmı aqparatqa súıensek, Ertis-Baıan óńiri jol-kólik oqıǵa­laryn tirkeý qurylǵyla­rymen jabdyqtalý jóninen respýblıkada eń tómengi oryndardan kóri­nip otyr. О́zge oblystarǵa, taıaý­daǵy Semeı men Astanaǵa jol júretinder kóp jaǵdaıda «Ser­­gektiń» qyraǵy kózine iligip, qomaqty aıyppul arqalap qaıta­tyny bar. Mundaı zamanaýı baqy­­laý quraldary óńir ishindegi qalalar men aýdandarda, jol boılarynda bolmaǵan soń, bul jaqtyń júrgizýshileri ózderin erkindeý sezinetini de ras. Syrttan kólik aıdap keletinder Pavlodardy «jumaq qala» dep ataıtyny da sodan. Alaıda taıaqtyń ekin­shi ushy bar demekshi, avtomatty tirkeý qurylǵylarynyń joqty­ǵyn paıdalanyp, kóshede jol ere­jesin buzatyndar azaımaı tur. Mysal úshin Pavlodar qala­syndaǵy myńǵa tarta kóshe qıy­lysynyń 12-sine barlyq jol apattarynyń úshten biri tıesili. Bul – resmı rastalǵan aqparat. Álgindeı apparattyq baqylaý ornatylmaǵan jerlerdi keıde «Kıber-sherıf» sııaqty mobıldi keshender anda-sanda súzip ótedi. Biraq nebári 2 keshen shahardyń barlyq aýmaǵyn qadaǵalap, jol erejelerin buz­ǵan­dardy avtomatty tirkep oty­rý­ǵa úlgermeıdi. Onyń ústine bul keshender respýblıkalyq joldarǵa shyǵyp, avtokólik aǵynyn baqylaıdy. Ár «Kıber-sherıf» arqyly kúnine jergilikti bıýdjetke 1 mln teńgege jýyq aıyppul tólemderi túsedi eken. Qaladaǵy taksı júrgizýshileri men qalaaralyq baǵytta jolaýshylar tasymaldaıtyndar (negizi erejeni kóbine solar buzady) jyljymaly kompıýterlik tosqaýyldan aınalyp ótýdiń aıla-sharǵylaryn da oılap tapqan. Olar arnaıy vatsap chattarda «sherıfterdiń» qaı baǵyt, aýmaqta júrgenin bir-birine aldyn ala habarlap otyrýǵa mashyqtanyp alǵan. Al qaladaǵy keıbir kóshe qaltarystarynda turǵan beınekameralar tek baǵdarshamnyń qyzyl túsine ótip ketkende nemese jyldamdyq sheginen asyrǵanda ǵana áreket etedi. Kóptegen kóshe qıylysy kameramen múlde qamtylmaǵan. Abaısyzda kólikter soqtyǵysyp nemese adam qaǵyp ketse, kimdiki durys, kimdiki burys ekenin dáleldeýdiń ózi mashaqat.

Jergilikti jol polıseıleri bul máseleni aıtýdaı-aq aıtyp keledi. О́kinishke qaraı, qa­zy­nadan bólinip jatqan qomaq­ty qarajat joq. Byltyr kóshe­lerdegi qaýipsizdikti arttyrý maq­sa­tynda eýropalyq standart­qa ja­qyn jobalar júzege asady dep kózdelgen. Sonyń biri – Q88 qazaqstandyq ýrbanıster qaýymdastyǵy usynǵan «Vision Zero Pavlodar» tujyrymy. Bul joba oǵan deıin Almaty shaha­ryn­da júzege asyp, ońtústik as­ta­nanyń joldaryndaǵy jol-kó­lik apattaryn barynsha kemi­tip, apattan qaıtys bol­ǵan­dar­dyń sany da azaıǵany baı­qalǵan. Mektepter aldyndaǵy kóshe­lerdiń kólik aǵynyn azaıtý, jaıaý júrginshiler jolyn bıiktetip salý, jaryqtandyrýdy kúsheıtý baǵyttary bul jobany talqylaýshylardyń kóńilinen shyqqandaı edi. Oblys bıligi bul tujyrymdy quptaǵandaı bolǵanymen, artynsha ol sóz júzinde ǵana qaldy.

Kósheler men avtojoldardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý má­selesi jýyqta oblystyq ahýal­dyq ortalyqta kezekti ret qoz­ǵaldy. О́ńirdiń bas polı­seıi Vasılıı Sklıar atap ótkendeı, aımaqtaǵy jol-kólik oqıǵalaryna negizinen kólik ıeleriniń jyldamdyqty shamadan tys asyrýy sebep bolady. Apattardyń 20 paıyzynda adam ólimi tirkelip otyr. «Jol qozǵalysy erejeleriniń buzylýyn tirkeıtin quraldarmen jabdyqtalý deńgeıi bizdiń oblysta óte tómen, 20 óńirdiń arasynda 19-orynda turmyz. Jol-kólik oqıǵalarynyń sanyn azaıtý jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin tirkeýdiń avtomattandyrylǵan júıelerin engizý qajet dep esepteımiz. Bul polısııa departamentine qarasty jedel áreket etý ortalyǵynyń múmkindikterin keńeıte túser edi», deıdi ol.

Belgili bolǵandaı, aldaǵy jyldary Pavlodar, Ekibastuz, Aqsý qalalary men avtojoldarda 390 apparattyq-baǵdarlamalyq keshen men 6,5 myńnan astam baqylaý kamerasyn ornatý jos­par­lanǵan. Kameralardyń deni halyq kóp júretin kósheler­de, kóshe qıylystaryna qoıyl­maq. Jergilikti fırmalar bul iske úles qosýǵa ynta­ly. Deı­ tur­ǵanmen mamandar beıne­baqy­laý júıesiniń negizgi mindeti júrgizýshilerdi aıyppul salyp jaza­laý emes, turǵyndardyń qaýip­sizdigin shynaıy túrde qaýip­siz ete túsý, jol-kólik oqıǵalary men qylmystyń sanyn azaıtý ekenin eske saldy.

Pavlodar oblysy