Álemniń damyǵan elderi bolashaǵynyń kepili retinde altyn quıma satyp alý arqyly kapıtalyn ústemeleıdi. Atalǵan ónim ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldarynan bastap jahanda erkin saýdalana bastady. Dúnıejúzilik altyn keńesiniń (World Gold Council) sońǵy derekterinde kórsetilgenindeı Qazaqstan altyn ustaýshy elder arasynda – 16-orynda.
Bizdiń elimizde altyn quımalardy satyp alýǵa 2017 jyly ǵana ruqsat berilip, ekinshi deńgeıli bankter arqyly satylymǵa shyqty. Sol kezden bastap, búgingi kúnge deıin altyn quımaǵa degen suranys artpasa, tómendegen emes.
Sonymen halyqqa tazartylǵan altyn quımalardy satý jáne keri satyp alý baǵdarlamasy iske qosylǵannan beri, 2017 jyly – 1 786 dana (64,1 kg), 2018 jyly – 3 925 (150,1 kg) dana, 2019 jyly – 8 002 dana (328,8 kg), 2020 jyly – 9 101 dana (404 kg), 2021 jyly shamamen – 9000 dana (394,2 kg), 2022 jyly ekinshi deńgeıli bankter men banktik emes jekelegen aıyrbastaý pýnkterinde jalpy salmaǵy 1,1 tonna 37 940 altyn quıma satylǵan. Sońǵy alty jylda jalpy salmaǵy 4,8 tonna bolatyn 138 myń 255 altyn quıma satylyp, jalpy salmaǵy 644 kg bolatyn 24 myń 500 ólsheýish quıma keri satyp alynǵan.
Bul satylǵan altyn quımalarynyń 18%-yn quraıdy. Keri satyp alynǵan altyn quımalardyń barlyǵy derlik Ulttyq banktiń fılıaldary arqyly halyqqa satylady.
Bas bank affınajdalǵan quıma túrindegi altyndy Kazakhmys Smelting JShS, «Qazsınk» JShS jáne «Taý-Ken Altyn» JShS sekildi jergilikti kásiporyndardan satyp alady. Qazirgi tańda bizdegi «Qazsınk» pen «Taý-Ken Altyn» kompanııalary London Good Delivery halyqaralyq standartqa saı tazartylǵan altyn óndirýshiler qataryna engen.
Qunyn joǵaltpaıtyn bul metall túri eldegi ınflıasııa men ekonomıkalyq daǵdarysqa tótep beretin senimdi ınvestısııa ári qarjylyq qıyndyqqa kezikkender úshin taptyrmas qural bolyp tabylady. Sondyqtan bizdegi bank pen aıyrbastaý pýnkteri kelýshilerge kerekti qarajatyn sol kúni tólep, quımalardy keri satyp alýǵa múmkindikter jaǵyn da qarastyryp qoıǵan.
Ulttyq bank álemdik naryqtaǵy altynnyń qunyn esepke alyp, aı saıyn quımalardyń baǵasyn jarııalaıdy. Osy rette altyndy satý men satyp alý baǵasy valıýta kýrsyna baılanysty esepteletinin aıtyp ótken jón.
Sonymen Bas banktiń esebinshe, bıylǵy jyldyń tamyz aıynda el turǵyndary ekinshi deńgeıli bankterden jáne banktik emes aıyrbastaý pýnktterinen jalpy salmaǵy 137,2 kg bolatyn 3 072 altyn quımasyn satyp alǵan. Bul mamyr aıynan bergi eń joǵary kórsetkish kórinedi. Bir aıda satyp alýlar 10,1% - ǵa ósip, jalpy salmaǵy 68,6 kg bolatyn 2 395 ólsheýish quıma satylǵan eken. Bul ótken jyldyń tamyz aıyndaǵy esepten 28,3%-ǵa artyq bolǵan.
О́lshengen quımalardy satýdyń eń joǵary kólemi Almaty (1 527 quıma), Shymkent (693 quıma) jáne Astana (221 quıma) qalalarynda tirkelgen.
Aıta ketý kerek, tamyz aıynda altynnyń quny 1 gramm úshin 2,5%-ǵa – 28,8 myń teńgege deıin óskeni bar.
Álemdik naryqta altyn ýnsııa boıynsha ólshense, bizde grammen esepteledi. Sondyqtan altyn quımasynyń baǵasy da salmaǵyna qaraı ártúrli. Elimizde mundaı quımalar 5, 10, 20, 50 jáne 100 gramdyq bolyp bólinedi. Derekterge súıensek, satyp alýshylar arasynda salmaǵy 5 jáne 10 gramdyq quımaǵa degen suranys joǵary kórinedi.
Qazirgi tańda altyn quımalaryn Halyk bank-ten, Eýrazııalyq bankten, Jýsan bank-ten, BankSentrkredıtten, sondaı-aq aıyrbastaý pýnktterinen satyp alýǵa jáne olarǵa keri satýǵa bolady.
Árbir quıma qorǵaý elementterimen qaptalǵan (quımanyń aına beti, mıkrotekst jáne jıegi bar) jáne arnaıy qorapta shyǵarylady. Sol arqyly quımanyń ashylǵan-ashylmaǵanyn ońaı tekserip, al qorǵanysh qoraby sapa sertıfıkaty ekendigin, sondyqtan altyn quımany uqypty saqtap, qorabynyń búlinbeýine mán berilýi kerek.
Aıtpaqshy, satyp alýǵa nemese keri satýǵa shyǵatyn altyn quımasy qarapaıym halyq úshin qoljetimdi bolǵanymen, Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory altyn quımalaryna kepildik bermeıtindigin atap ótken jón.