Eldegi neırohırýrgııa mamandary jylyna 30 myń operasııa jasaıdy. Bul baǵytta otandyq medısına sát saıyn damyp, ózgerip jatyr. Muqııattylyq pen biliktilikti talap etetin kúrdeli salany jiti taný maqsatynda №1 kópbeıindi qalalyq aýrýhanasynyń neırohırýrgııa bólimshesine baryp qaıttyq.
Aýrýhana – densaýlyq pen ómirdiń qadirin bilgizetin oryn. Muny tabaldyryǵynan attaǵan sátte-aq uǵynasyń. Bul bólimshege jylyna myńǵa jýyq naýqas túsedi. 8 dáriger, 9 medbıke, 7 tazalyqshy jumys isteıdi. Bólimshede ortalyq jáne perıferııalyq nerv júıesiniń patologııasyn, degenerasııalyq aýrý men omyrtqa baǵanasy jaraqattarynyń zardaptaryn emdeıdi. Mı men julyn aýrýlaryn dıagnostıkalaýdyń da barlyq túri júrgiziledi.
Osy habarlarǵa qanyq bolǵannan keıin aýrýhana ishin aralaýǵa kiristik. Sózge senýin sendik, nátıjesin kózben kórýge asyqtyq. Álqıssany emdelýshilerdiń jaǵdaıyn bilýden bastadyq. Baqylaýymyzsha, bólimshede 12 bıýdjettik jáne 2 aqyly tósektik oryn bar. Bos oryn kórmedik. Ár tósekte ómir úshin arpalysyp jatqan jandar jatyr. Pasıentterge jaıly jaǵdaı jasalǵanyn uǵynyp, qýanyp ta kelemiz. Bir nemese eki oryndy palatalar, olardyń árbireýinde sebezgi, sanıtarlyq torap, jazý ústeli, kıimge arnalǵan shkaftar bar eken. Sodan 72 jastaǵy emdelýshige jolyǵyp, sózge tarttyq.
– Jaǵdaıymyz jaqsy. Bul jerde bári meıirimmen qaraıdy. «Ájelep» kóńilimnen shyǵýǵa tyrysady. Dárigerlerden bastap tazalyqshylarǵa deıin jaqsy qarym-qatynas jasaıdy. О́zim aýyryp, janym qınalǵanda bul maǵan óte úlken kómek. Bir aptadaı tósekten tura almaı qalǵan kezim ushyrasty. Sonda meni balasha jýyndyryp, tamaqtandyryp jaǵdaıymdy jasady. Qyzyq aıtaıyn, osydan tórt kún buryn meni basqa bólimshege aýystyrdy. Ol jaqtan ketkenshe asyqtym. Bul bólimsheniń óziniń bir tynyshtyq kúıi, qundylyǵy bar, – dedi Qorǵaljynnan kelip, emdelip jatqan Qantaı Qalıqyzy.
Basqa da naýqastardyń aıtýynsha, shynymen, bul bólimsheniń erekshe atmosferasy bar. Onyń sebebin de emdelýshilerdiń ózinen surap kórdik. Túsinýimizshe, birinshi psıhologııalyq jumystar júrgiziledi eken. Dárigerler naýqasqa aýrýyn baıyppen túsindirip, taldap, emdeý jolyn jik-jigimen uǵyndyrady. Sodan naýqastar belgisizdikten arylyp, kókeılerinde bir shyraıly úmit paıda bolady. Ekinshiden, bólimshe jumysshylaryna «Sypaıylyq, meıirim, janashyrlyq» degen qatań talap qoıylǵan. Úshinshiden, ákimshilik tazalyq pen jaılylyqqa erekshe nazar aýdarǵan. Mysaly, naýqastar jatqan bólmege kúnine eki ret kvarstaý jumystary júrgiziledi.
– Bizge qatań talap qoıylady. Basshylyq jumysqa erte keledi. Eń bastysy, qatemen jumys istetkizedi. Dárigerlerdiń, medbıkelerdiń, tazalyqshylardyń jibergen qate-kemshilikteri taldanyp, jeke qadaǵalaýmen qatesin túzetkizedi. Eskerte keteıin, munyń bári – eshqandaı aıǵaı-shýsyz biliktilikpen júrgiziletin jumys. Odan keıin tek naýqastarmen emes, bizben de psıhologııalyq jumys júrgiziledi. Negizgi maqsatymyzdy eske salyp, tabandylyq pen salqynqandylyqty erekshe talap etedi. Buǵan qatysty praktıkalyq jumystar da júredi. Sosyn tek oqý ornynan alǵan bilim ǵana emes, ózimizden ári qaraı da izdenip, shetel tájirıbelerine qaraýymyzdy suraıdy. Biraq meniń oıymsha, eń basty ereksheligimiz – adamdardyń janyn túsinip, tánin kásibı túrde emdeıtinimiz dep oılaımyn, – dedi osy aýrýhanada 11 jyldan beri jumys istep kele jatqan aǵa medbıke Aıda Serikqazyqyzy.
Bólimshe meńgerýshisi Qanat Ahmetovtyń pikirinshe, bul jerdegi mamandar Reseı, Germanııa, Fransııa, Japonııa, Aýstrııa, Ońtústik Koreıanyń klınıkalarynda taǵylymdamadan ótken. Aýrýhana syrttan dárigerler de aldyrtyp turady. Ásirese Túrkııa, Germanııa, Izraıl, Polsha memleketiniń medısına mamandarymen tyǵyz baılanys ornatylǵan.
Sodan operasııa jasaıtyn bólmege kirdik. Fototilshi operasııa sátinen sýretter túsirip aldy. Biz tehnıkalyq jaǵdaıdy saralap úlgerdik. Operasııalyq áreketter joǵary tehnologııaly ádisterdi, shaǵyn ınvazııalyq tehnıkany paıdalanýymen jasalady eken. Neırohırýrgııalyq operasııa jasaý bólmesi ozyq tehnologııaly jabdyqpen jaraqtandyrylǵan. Mysaly, OPMI PENTERO 900 operasııalyq mıkroskopy, neıronavıgasııa, elektrondy optıkalyq túrlendirgish, radıojıilikti generatorlar bar.
Aýrýhana jany – dáriger. Sol sebepti operasııaǵa kedergi jasamaı, syrtqa shyǵyp, dárigermen tildesýdi jón kórdik. Rústem Amantaıuly – bilikti maman. Jylyna 100-den asa operasııa jasaıdy. Rekordy – 180 operasııa. Maıtalman maman týraly sózdi birden ereksheliginen bastaıyq. Onyń aıtýynsha, operasııaǵa únemi kóńildi kiredi. Naýqasqa narkoz bergennen keıin, birden janyna jaqyn, ártúrli janrdaǵy mýzyka qosyp, operasııany mýzyka tyńdap jasap shyǵady. Negizi medısına qyzmetkerleriniń arasynda mundaı úrdistiń burynnan bary málim. Ár dárigerdiń óz yrymy, ádeti bolady. Bizdiń estigenderimizdiń ishindegi erekshesi de osy boldy. Ol jyl saıyn neırohırýrgııaǵa baılanysty sheberlik kýrstarynan ótip, bilimin jańartyp otyrady.
– Men óz pasıentterimmen únemi baılanysta bolýǵa tyrysamyn. Olardyń operasııadan keıin aıaqqa turyp ketýi janyma jylý beredi. О́z mamandyǵymdy odan ári súıe túsemin. Dárigerge tórt nárse kerek: bilim, sabyr, jan-jaqtylyq, biregeı bolmys. Sonda ǵana ol shyn dáriger bola alady. Men ózge dárigerler sekildi qalaı dáriger bolǵanymdy, mamandyǵymnyń ereksheligin jáne basqa da taqyryptardy qozǵamaı-aq qoıaıyn. О́te mańyzdy bir dúnıe týraly aıtqym keledi. Adamdar qazir ózderin kútýdi qoıdy. Qazir bizge bas-mı, omyrtqa, isik aýrýlarymen aýyratyn adamdar kóp túsedi. Shyny kerek, munyń bári – kútinbeýdiń saldary. Adamdar qarapaıym qaǵıdalarǵa mán berýdi qoıǵan. Uly isterge, oqıǵalarǵa júgiredi. Biraq densaýlyqty saqtaý qarapaıym qaǵıdalardan bastalady, – deıdi R.Amantaıuly.
Jalpy, otandyq neırohırýrgııa ulttyq ortalyq pen 39 oblystyq jáne qalalyq aýrýhanalar bazasyndaǵy 51 bólimsheden turady. Keıingi 15 jylda elimizde neırohırýrgııanyń jańa baǵyttary paıda boldy. Mıkroneırohırýrgııa, endovaskýlıarlyq neırohırýrgııa, tamyrly patologııalardy emdeý, omyrtqa men julynnyń zaqymdanýy kezindegi rekonstrýktıvtik operasııa, isikter men mıdyń basqa da patologııasy kezinde neıromodýlıasııa jáne neıronavıgasııa júıelerin qoldaný boıynsha 70 ınnovasııalyq tehnologııa engizilgen. Buryn emdelmeıtin aýrýlar qazir emdeletin bolǵan. Medısına jaǵdaıy birtindep jaqsaryp jatyr. Osy aýrýhana sekildi zamanaýı jabdyqtarmen jaraqtandyrylǵan jáne quramynda tıisti salalyq mamandary bar emdeý oryndary kóbeıdi. Shetelden tájirıbe almasyp, emdeýdiń zamanaýı tehnologııalary men ádisterin engizý de qolǵa alynyp júr.
Túıgenimiz, jaǵdaı jaqsaryp keledi. Biraq túıtkilder de joq emes. Mysaly, arnaıy tósektik oryndar jetkiliksiz aımaqtar áli de bar. Balalar jatatyn neırohırýrgııalyq oryn az, keı óńirde múldem joq. Tereńdeı bersek, tizbek jalǵasa beredi. Máseleler sheshimin taýyp, medısınamyz áli de jaqsara túsedi dep senemiz.